T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 11. SINIF TEFSİR DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen öğrencilere, bir metni anlamakta zorlandıklarında ne yaptıklarını sorar. Yanıtlardan hareketle Kur'an-ı Kerim'in doğru anlaşılması için bazı kavramlara ihtiyaç duyulduğuna dikkat çekilir. Dersin amacı, tefsir ilminin temel kavramlarını fark etmek ve aralarındaki ilişkiyi kurmak olarak açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Kur'an-ı Kerim'in indiriliş süreci kapsamında vahyin mahiyeti, geliş yolları, kayıt altına alınması ve korunması etkileşimli tahta ile anlatılır. Öğrencilerden ders kitabındaki ilgili bölümü okuyarak Kur'an'ın anlaşılmasına yönelik çalışmalarda hangi kavramlara ihtiyaç duyulabileceğini düşünmeleri istenir. Düşünceler tahtada toplanır. (TFS.11.1.1.a)

   TFS.11.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Tefsir, tevil, meal ve tercüme hakkında bilgi verilir; öğrencilerden bu kavramları ders kitabında bulup defterlerine yazmaları istenir. Öğrencilerden bu kavramların Kur'an'ın anlaşılmasında niçin önemli olduğuna dair görüş bildirmeleri istenir (SDB2.1). (TFS.11.1.1.a)

   TFS.11.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Araf suresinin 29, Müminun suresinin 1-2 ya da Lokman suresinin 10. ayetine ait farklı mealler tahtaya yansıtılır. Öğrencilerden meallerdeki farklılığın sebeplerini kendi cümleleriyle ifade etmeleri istenir (E1.6, OB1, KB2.14). Bu farklılıklar üzerinden tefsir, tevil, meal ve tercüme kavramları arasındaki ilişki kurulur. (TFS.11.1.1.b)

   TFS.11.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen, tefsir, tevil, meal ve tercüme kavramları arasındaki ilişkileri öğrencilerle birlikte kavram haritasında toparlar. Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki doğru-yanlış sorularını yanıtlamaları ve öz değerlendirme formunu doldurmaları istenir. Kavram haritası dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir.

   TFS.11.1.1

Sınıf defteri: TFS.11.1.1 Tefsir ilminin temel kavramlarını bağlamına uygun kullanabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derste çalışılan tefsir ilminin temel kavramlarını kısaca hatırlatır ve etkileşimli tahtada meal, tercüme, tevil ve tefsir sözcüklerini gösterir. Öğrencilerden bu kavramlardan hangisini günlük hayatta ya da ders kitabında gördüklerini söylemeleri istenir. Dersin amacı, kavramların benzerlik ve farklılıklarını açıklamak ve bağlamına uygun kullanmak olarak belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden meal, tercüme, tevil ve tefsir kavramları arasındaki ilişkiyi belirlemeleri istenir. Düşün-eşleş-paylaş tekniğiyle önce bireysel düşünülür, ardından eşlerle kavramların benzerlik ve farklılıkları tartışılır (E3.1). Eşlerin ulaştığı sonuçlar sınıfla paylaşılır ve etkileşimli tahtada ortak bir karşılaştırma tablosunda toplanır (TFS.11.1.1.c).

   TFS.11.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar hâlinde ders kitabındaki örnek cümleler incelenir ve her cümlede meal, tercüme, tevil ya da tefsir kavramlarından hangisinin yerinde kullanıldığı gerekçesiyle belirlenir. Öğrencilerden bu kavramları sözlü olarak bağlamına uygun biçimde kullanarak kararlarını sınıfa sunmaları istenir (TFS.11.1.1.ç).

   TFS.11.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden Kur’an’ın anlaşılmasında tefsirle ilgili kavramların önemine odaklanıp düşüncelerini değerlendirmeleri ve konuyla ilgili kısa bir metin yazmaları istenir (E3.2, SDB3.3). Metinde kavramlara bağlamına uygun yer verilir; konu, Türk dili ve edebiyatı dersindeki yazılı anlatma içeriğiyle ilişkilendirilir (TFS.11.1.1.ç).

   TFS.11.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden yazdıkları kısa metinlerdeki kavramları kavram haritası şablonuna yerleştirmeleri ve aralarındaki ilişkileri oklarla göstermeleri istenir. Ardından meal, tercüme, tevil ve tefsirle ilgili doğru-yanlış soruları etkileşimli tahtadan yanıtlanır. Öğretmen, kavram haritalarını ve yanıtları öğrenme kanıtı olarak değerlendirir; öğrencilerin yazılı ve sözlü anlatımda kavramları bağlamına uygun kullanıp kullanmadığı tartışılır.

   TFS.11.1.1

Sınıf defteri: TFS.11.1.1 Tefsir ilminin temel kavramlarını bağlamına uygun kullanabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftada işlenen tefsir ilminin temel kavramlarını kısaca hatırlatır. Etkileşimli tahtada 'Kur’an’ı doğru anlamak için hangi bilgilere ihtiyaç vardır?' sorusu gösterilir ve öğrencilerden birkaç cevap alınır (E3.4). Dersin amacının Kur’an ilimlerinin alanlarını, konularını ve aralarındaki ilişkiyi belirlemek olduğu paylaşılır.

2. Keşfetme25 dk

   Beyin fırtınası tekniğiyle öğrencilerden farklı ilimlerden yararlanmanın Kur’an’ı doğru anlamadaki önemini sorgulamaları ve görüşlerini nezaket kurallarına dikkat ederek paylaşmaları istenir (D14.1, E3.4). Fikirler etkileşimli tahtada toplanıp benzer olanlar gruplanır. Öğretmen bu gruplardan hareketle Kur’an ilimleri tabirini açıklar ve ilimlerin alanlarını belirlemeye yönelik ilk bilgiyi verir (TFS.11.1.2.a).

   TFS.11.1.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Kur’an ilimleri lafız ve mana olmak üzere iki gruba ayrılır. Lafızla ilgili garibülkur’an, vücuh-nezair, müteşabihülkur’an, hurufımukattaa, müşkilülkur’an, üslubülkur’an ve fezailülkur’an kısaca tanıtılır; aksamülkur’an, îcazülkur’an ve mecazülkur’an örnek metinlerle açıklanır. Öğrenciler çalışma kâğıdında her ilmin alanını ve konusunu belirler (TFS.11.1.2.a).

   TFS.11.1.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Manayla ilgili münasebatülkur’an, emsalülkur’an ve nasih-mensuha kısaca tanıtılır; kısasulkur’an, esbabınüzul ve Mekkilik-Medenilik örnek metinlerle açıklanır. Öğrenciler ikişerli çalışarak (SDB2.2) lafız ve mana gruplarından birer ilmi eşleştirir, aralarındaki ilişkiyi bir cümleyle yazar (TFS.11.1.2.b).

   TFS.11.1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler kavram haritasında lafız ve mana gruplarındaki ilimleri yerleştirir, aralarındaki ilişkileri oklarla gösterir (TFS.11.1.2.b). Haritalar paylaşılır; doğru-yanlış soruları ile ilimlerin alanları ve konuları yoklanır. Öğrencilerden öz değerlendirme formunda en çok zorlandıkları ilmi işaretlemeleri istenir (SDB1.1).

   TFS.11.1.2

Sınıf defteri: TFS.11.1.2 Kur’an ilimlerinin birbiriyle ilişkisini değerlendirebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, tahtaya Kur'an ilimlerinden birkaçının adını yazarak öğrencilerden bu ilimlerin birbiriyle nasıl bağlantılı olabileceğini tahmin etmelerini ister. Önceki derslerde belirlenen alanlar ve kurulan ilişkiler kısaca hatırlatılır. Bu derste ilişkilerin yorumlanacağı ve sonuçlarına dair çıkarım yapılacağı açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır ve görev dağılımı yapar. Gruplardan Kur'an ilimlerinin hangi konuları ele aldığını belirlemeleri ve bu ilimler arasında konu, alan ve amaç bakımından nasıl bir ilişki olduğunu yorumlamaları istenir (E2.2, SDB2.2, D3.4). Her grup yorumlarını ders kitabından yararlanarak çalışma kâğıdına yazar (TFS.11.1.2.c, KB2.14).

   TFS.11.1.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Görev grubu tekniğiyle her gruptan bir temsilci, grubunun yorumlarını diğer gruplara aktarır. Öğrenciler dinledikleri yorumları kendi gruplarının bulgularıyla karşılaştırır. Öğretmen ortak noktaları tahtada toplar (TFS.11.1.2.c, SDB2.1).

   TFS.11.1.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden Kur'an ilimleri arasındaki ilişkinin sonuçlarına odaklanarak bir çıkarımda bulunmaları istenir (E3.2). Gruplar, bu ilişkinin Kur'an'ın anlaşılmasına katkısı hakkındaki çıkarımlarını çalışma yaprağına gerekçeleriyle yazar. Birkaç grup çıkarımını sınıfa sunar (TFS.11.1.2.ç, SDB2.1).

   TFS.11.1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden çalışma yaprağındaki çıkarımlarını gözden geçirerek Kur'an ilimleri arasındaki ilişkiyi gösteren bir kavram haritası oluşturmaları istenir. Ardından öz değerlendirme formu doldurulur. Öğretmen çalışma yapraklarını ve kavram haritalarını dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir.

   TFS.11.1.2

Sınıf defteri: TFS.11.1.2 Kur’an ilimlerinin birbiriyle ilişkisini değerlendirebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftada çalışılan Kur’an ilimlerini kısaca hatırlatarak Kur’an’ın anlaşılması ihtiyacının tefsir ilmini nasıl doğurduğunu sorar. Etkileşimli tahtada 'Tefsir ilminin doğuşu ve gelişimi' başlığı gösterilir. Öğrencilerden bu başlıkla ilgili bildikleri bir ilim ya da kaynağı söylemeleri istenir. Dersin amacı ve süreç paylaşılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden İslami ilimlerin ortaya çıkışıyla ilgili ön öğrenmelerini hatırlayarak tefsir ilminin teşekkül sürecine ilişkin düşüncelerini yazmaları istenir (SDB1.1). Öğretmen, ders kitabından tefsir ilminin temel kaynaklarına değinir ve öğrencilerle birlikte etkileşimli tahtada ilimlerin ortaya çıkış sırasını gösteren bir zaman çizelgesi oluşturur. Tefsir ilminin doğuş ve gelişim süreçleri olduğu fark ettirilir (TFS.11.1.3.a).

   TFS.11.1.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Hz. Peygamber, Sahabe ve Tâbiin Dönemleri’nde tefsir alanındaki gelişmeler ders kitabından okunarak ele alınır. Gruplar bu dönemlerin tanımını ve her döneme ait tefsir örneğini çalışma kâğıdına yazar; hadislerin sözlü ve yazılı aktarımı ile Orta Çağ medeniyet havzalarındaki bilim ve kültür ortamıyla ilişki kurulur (TFS.11.1.3.b).

   TFS.11.1.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Tedvin Dönemi ve sonrasında yapılan tefsir çalışmaları ele alınır, bu dönemlere ait tefsir metinlerinden örnekler incelenir. Öğrencilerden Türk-İslam kültürüne ait tefsir çalışmalarından haberdar olmanın önemini ve bunların gelecek nesillere nasıl aktarılacağını ifade etmeleri istenir (D19.3, OB5). Dönemlerin tanımları çalışma kâğıdında tamamlanır (TFS.11.1.3.b).

   TFS.11.1.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler, grup çalışma kâğıtlarındaki dönemleri kullanarak tefsir ilminin dönemlerini gösteren bir kavram haritası oluşturur. Öğretmen, haritaları dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Ardından birkaç Doğru-Yanlış sorusu etkileşimli tahtada yanıtlanarak dönemlerin tanımları pekiştirilir ve öğrencilerden öz değerlendirme formunu doldurmaları istenir.

   TFS.11.1.3

Sınıf defteri: TFS.11.1.3 Tefsir ilminin doğuş ve gelişim süreçlerini anlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada tefsir ilminin dönemlerini gösteren sade bir çizgi sunar. Öğrencilerden bu dönemlerin neden birbirinden farklı özellikler taşımış olabileceğini düşünmeleri istenir (E3.4). Dersin amacı, dönemlerin ortaya çıkış sebeplerini açıklamak ve genel özelliklerini belirlemek olarak belirtilir (E3.2).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden önce bireysel olarak tefsir ilminde dönemlerin ortaya çıkmasının sebeplerini ders kitabından belirlemeleri istenir. Sonra ikili, ardından dörtlü gruplar oluşturularak istişare edilir ve kar topu tekniği ile sebepler birleştirilir (SDB2.2). Gruplar sonuçlarını sınıfa sunar; sebepler tahtada listelenir (TFS.11.1.3.c).

   TFS.11.1.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden tefsir tarihindeki gelişmeleri dikkatlice değerlendirerek ortaya çıkan dönemlerin belli başlı özelliklerini belirlemeleri istenir (E3.1). Bu amaçla tarihsel bakış açısı formu doldurulur (TFS.11.1.3.ç). Formdaki tespitler ders kitabı ile karşılaştırılarak yorumlanır (KB2.14).

   TFS.11.1.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplara ayrılır; gruplardan Duhan suresinin tefsirini incelemeleri ve surenin tefsirinde yararlanılan Kur’an ilimlerini iş birliği içinde tespit etmeleri istenir (SDB2.2). Tespitler örnekleriyle kaydedilir ve sınıfta sunulur (TFS.11.1.3.ç). Sunumlar grup değerlendirme formu ile izlenir (D14).

   TFS.11.1.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Doğru-Yanlış Soruları ile dönemlerin ortaya çıkış sebeplerini ve genel özelliklerini yoklayan ifadeleri yanıtlamaları istenir. Grup çalışmaları, araştırma süreci, ilişki kurma, yorumlama, çıkarımda bulunma ve sunum ölçütlerini içeren Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir (TFS.11.1.3.ç). Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formunu doldurmaları istenir (SDB1.1).

   TFS.11.1.3

Sınıf defteri: TFS.11.1.3 Tefsir ilminin doğuş ve gelişim süreçlerini anlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir ayetin dil, tarih ve bağlam bilgisi olmadan farklı biçimlerde anlaşılabildiği kısa bir örneği gösterir. Öğrencilerden bu örnekte anlamın neden değiştiğini tahmin etmeleri istenir. Ardından dersin sorusu tahtaya yazılır: Kur’an’ı doğru anlamak için hangi ilkeler gözetilmelidir? Öğrencilerden kendi tahminlerini defterlerine kısaca kaydetmeleri istenir (SDB1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada dile vâkıf olma, tarihî bilgilere hâkimiyet, bağlam ve makasıdı gözetme ilkelerini birer örnekle sunar. Öğrenciler ders kitabındaki örnekleri inceler ve her ilkenin ayetin anlaşılmasına katkısını sözlü olarak belirtir. Belirtilenler sınıfça ortak bir listede toplanır (TFS.11.2.1.a).

   TFS.11.2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Konu, Mesleki Arapça dersinin Kur’an-ı Kerim’i tanıyorum içeriğiyle ilişkilendirilir. Öğrencilerden ikişerli çalışarak ders kitabından seçilen Arapça kelime ve ifadelerin anlamının dile vâkıf olmaya bağlı olarak nasıl belirlendiğini çözümlemeleri istenir (TFS.11.2.1.a).

   TFS.11.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde her gruba bir ilke verilir ve ilkenin ayetlerin doğru anlaşılmasındaki etkisi örnek ayet üzerinden çözümlenir. Öğrencilerden ilkenin ayetin anlaşılmasında ne kadar etkili olduğunu gerekçesiyle açıklamaları istenir. Gruplar çözümlemelerini sınıfa sunar (E3.2) (TFS.11.2.1.a).

   TFS.11.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden her ilkeyi bir cümleyle özetlemeleri istenir (KB2.3). Ardından seçilen bir ayet örneğinde ilkelerin işleyişini çözümleyen kısa bir performans görevi yazılır. Görevler Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Son olarak öğrencilerden hangi ilkeyi daha iyi kavradıklarını belirtmeleri istenir (SDB1.3) (TFS.11.2.1.a).

   TFS.11.2.1

Sınıf defteri: TFS.11.2.1 Kur’an’ı anlamanın temel ilkelerini özetleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda çözümlenen ve sınıflandırılan Kur’an’ı anlamanın temel ilkelerini etkileşimli tahtada kısa bir başlık listesi olarak gösterir. Öğrencilerden listeden bir ilkeyi seçip kendi sözcükleriyle tek cümleyle özetlemeleri istenir (KB2.3). Bu haftanın amacının ilkeleri yorumlamak olduğu belirtilir; öğrencilerden hangi ilkeyi yorumlamaya kendilerini daha hazır hissettiklerini düşünmeleri istenir (SDB1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler dörder kişilik gruplara ayrılır; her gruba ders kitabından bir ilke ve oyun kartları / eşleştirme kartları verilir. Gruplardan ilkeyi bir ayet ya da günlük hayat örneğiyle eşleştirip bu ilkenin Kur’an’ı anlamaya nasıl katkı sağladığını yorumlamaları istenir; öğretmen gruplar arasında dolaşarak yönlendirici sorular sorar (TFS.11.2.1.c). Etkinlik sonunda öğrencilerden 3-2-1 kartını doldurmaları istenir (E3.2).

   TFS.11.2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Her öğrenci bireysel olarak seçtiği bir ilke için kısa bir yorum paragrafı yazar; paragrafta ilkenin ne anlattığı, bir örnekle nasıl uygulandığı ve Kur’an’ı anlamaya katkısı belirtilir. Öğretmen çalışmayı gözlemler ve bireysel dönüt verir (TFS.11.2.1.c, E3.1).

   TFS.11.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplar hâlinde bireysel yorumlarını birbirlerine sunar, ortak noktaları ve farklı bakışları belirler. Her grup, ilkeleri ve yorumlarını Karşılaştırma Tablosu'nda toplar ve tabloyu etkileşimli tahtada sunar. Öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir (TFS.11.2.1.c, SDB2.1).

   TFS.11.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Kur’an’ı anlamanın temel ilkelerinden birini yorumladıkları kısa bir Performans Görevi teslim etmeleri istenir; görev Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Seçilen yorumlar ve Karşılaştırma Tablosu Bülten Panosu'nda sergilenir. Öğrencilerden çalışmalarındaki gelişim alanlarını belirlemeleri istenir (TFS.11.2.1.c, SDB1.3, D3).

   TFS.11.2.1

Sınıf defteri: TFS.11.2.1 Kur’an’ı anlamanın temel ilkelerini özetleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derste işlenen Kur’an’ı anlamanın temel ilkelerini kısaca anımsatır ve öğrencilere “Aynı ayeti farklı kaynak ve yöntemlerle anlamak mümkün müdür?” sorusunu yöneltir. Ders kitabındaki Tefsir Çeşitleri başlığı etkileşimli tahtada gösterilir. Bu derste rivayet ve dirayet tefsirlerinin özelliklerinin belirleneceği ve benzerliklerinin ortaya konacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Etkileşimli tahtada tefsir ilminde kaynak, yöntem, konu ve yaklaşım gibi değişkenlere göre yapılan sınıflandırmalar gösterilir. Öğrenciler ders kitabındaki ilgili bölümü okuyarak rivayet ve dirayet tefsirlerinin kaynak ve yöntem özelliklerini belirler ve defterlerine yazar (OB1, E3.2). Belirlenen özellikler sınıfla paylaşılır ve tahtada ortak bir listeye eklenir (SDB2.1; TFS.11.2.2.a).

   TFS.11.2.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ilim dalları incelenirken neden farklı tasnifler yapıldığını ön öğrenmelerinden yararlanarak fark etmeleri istenir (SDB1.1). Gruplara rivayet müfessirlerinden Taberi, İbni Kesir ve Süyuti ile dirayet müfessirlerinden İmam Matüridi, Fahreddin Razi ve Elmalılı Hamdi Yazır’ın biyografileri dağıtılır; her grup müfessirin tefsirinin kaynak ve yöntem özelliklerini özetler (KB2.3; TFS.11.2.2.a).

   TFS.11.2.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar belirledikleri özellikleri karşılaştırma tablosunun benzerlikler sütununa yerleştirir; Kur’an’a dayanma, amaç ve yorum çabası gibi ortak yönleri ders kitabındaki dayanaklarıyla yazar (E3.1). Tablolar sınıfta dolaşılarak incelenir ve benzerlikler gerekçeleriyle tartışılır (SDB2.1). Öğretmen eksik ya da yanlış ifadeleri geri bildirimle düzeltir (TFS.11.2.2.b).

   TFS.11.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden karşılaştırma tablolarındaki benzerlikleri tek cümlede genellemeleri istenir (KB2.9). Tablolar bülten panosunda sergilenir. Performans görevi olarak her öğrenci rivayet ve dirayet tefsirlerinin benzerliklerini anlatan kısa bir paragraf yazar ve dereceli puanlama anahtarıyla kendini değerlendirir (SDB1.3; TFS.11.2.2.b).

   TFS.11.2.2

Sınıf defteri: TFS.11.2.2 Rivayet ve dirayet tefsirleri arasında mukayese yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, Türk dili ve edebiyatı dersindeki yazılı anlatım çalışmalarından biyografi metinlerini hatırlatarak ders kitabındaki müfessir biyografilerine dikkat çeker. Öğrencilerden rivayet ve dirayet tefsirlerinin önceki hafta belirlenen özelliklerinden ikisini söylemeleri istenir. Dersin amacı, bu özelliklerin benzer ve farklı yönlerini ortaya koymak olarak belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Konu, Türk dili ve edebiyatı dersinin yazılı anlatım içeriğiyle ilişkilendirilir. Ders kitabında biyografisi verilen müfessirler okunur; öğrencilerden bu müfessirlerin ortak özelliklerini tespit ederek rivayet ve dirayet tefsirleri bakımından benzerlikleri not etmeleri istenir (KB2.9, TFS.11.2.2.b). Notlar sınıfta paylaşılır ve ortak noktalar etkileşimli tahtada toplanır.

   TFS.11.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Hayat hikâyeleri verilen müfessirlerin telif ettikleri tefsir kitapları hakkında bilgi verilir ve bu müfessirlere ait tefsir örnekleri etkileşimli tahtada gösterilir. Öğrencilerden örneklerdeki yorum yöntemini, kaynak kullanımını ve ayetleri ele alış biçimini inceleyerek farklılıkları Karşılaştırma Tablosuna yazmaları istenir (TFS.11.2.2.c).

   TFS.11.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Müfessirlerin hayat hikâyelerinden hareketle azimli olmanın başarıya ulaşmadaki etkisi tartışılır. Öğrencilerden kendi ders çalışma durumlarını bu açıdan değerlendirip birer cümleyle yazmaları istenir (D3.1, SDB1.3). Ardından tabloya, müfessirlerin eserlerini oluştururken izledikleri yollardaki farklılıklardan birer madde daha eklenir (TFS.11.2.2.c).

   TFS.11.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar Karşılaştırma Tablosunu tamamlar ve benzerlik ile farklılıkları Bülten Panosuna asar. Öğrencilerden panodan bir benzerliği ve bir farklılığı sözlü olarak açıklamaları istenir. Tablolar Dereceli Puanlama Anahtarıyla değerlendirilir ve performans görevi kanıtı olarak dosyalanır.

   TFS.11.2.2

Sınıf defteri: TFS.11.2.2 Rivayet ve dirayet tefsirleri arasında mukayese yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, İnsan Hakları ve Demokrasi Haftası'nda aynı metnin farklı yöntemlerle anlaşılmasının nasıl değerlendirileceğini sorar. Öğrencilerden rivayet ve dirayet tefsirinin önceki haftalarda belirlenen özelliklerini kısaca hatırlamaları istenir (SDB1.1). Bu hafta iki tefsir çeşidinin farklılıklarının ve aralarındaki ilişkinin ortaya konacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden rivayet ve dirayet tefsirlerinin özelliklerini dikkatle değerlendirerek Venn şemasında bu tefsir çeşitlerinin birbirinden ayrılan yönlerini belirlemeleri istenir (TFS.11.2.2.c, E3.1). Ardından iki tefsir çeşidinin birbirini nasıl etkilediği şema üzerinde oklarla gösterilir (TFS.11.2.2.ç). Şemalar etkileşimli tahtada karşılaştırılır.

   TFS.11.2.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Venn şemasındaki farklılıklar karşılaştırma tablosuna aktarılır. Öğrencilerden ders kitabı ve güvenilir kaynaklardan bilgi toplayarak belirlenen her özellik için iki tefsir çeşidinin ayrılan yönlerini tabloya yazmaları istenir (TFS.11.2.2.c, E3.2, OB1).

   TFS.11.2.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Tablodaki özellikler arasında ilişki kurulur; bir özellikteki ayrımın diğer özelliklere etkisi oklarla gösterilir (TFS.11.2.2.ç). Gruplar hâlinde çalışmalar özetlenerek bülten panosunda sergilenecek kısa bir not hazırlanır (KB2.3). Gruplar notlarını sınıfa sunar.

   TFS.11.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Karşılaştırma tabloları Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir; performans görevi olarak hazırlanan notlar bülten panosunda sergilenir. Öğrencilerden rivayet ve dirayet tefsirinin farklılıklarını ve aralarındaki ilişkiyi birer cümleyle özetlemeleri istenir (TFS.11.2.2.ç). Öğrencilerin kendi çalışmalarında en güçlü ve geliştirilmesi gereken yönü belirlemeleri istenir (SDB1.3).

   TFS.11.2.2

Sınıf defteri: TFS.11.2.2 Rivayet ve dirayet tefsirleri arasında mukayese yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda belirlenen rivayet ve dirayet tefsirlerinin özelliklerini, benzerliklerini ve farklılıklarını etkileşimli tahtada kısa bir şemayla hatırlatır. Vahidi, İsmail Hakkı Bursevi ve Ebüssuud Efendi'nin adları tahtaya yazılır. Öğrencilerden bu özellikler arasında nasıl bir ilişki olabileceğini düşünmeleri istenir. Bu derste müfessirlerin çalışmaları üzerinden ilişki kurma ve çıkarım yapma çalışılacağı, performans görevinin bir bülten panosu olduğu duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler iş birlikli gruplara ayrılır; her gruptan Vahidi, İsmail Hakkı Bursevi ya da Ebüssuud Efendi'nin hayat hikâyesini ve ilmî çalışmalarını ders kitabı ve güvenilir kaynaklardan araştırması istenir (OB1), (D3). Gruplar bulgularını görsel kaynaklarla (fotoğraf, resim) destekleyerek not eder. Bulgulardaki özellikler karşılaştırma tablosuna yazılır ve rivayet ile dirayet tefsirlerinin özellikleri arasında ilişki kurulur (TFS.11.2.2.ç).

   TFS.11.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar araştırma bulgularını ve karşılaştırma tablosunu bülten panosuna aktarır; pano görsellerle desteklenerek tasarlanır (E3.2). Her grup, müfessirin çalışmalarının rivayet ve dirayet özellikleri bakımından benzerlik ve farklılıklarından hareketle iki çıkarım cümlesi yazar ve panoya ekler (KB2.9), (TFS.11.2.2.d).

   TFS.11.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Panolar sınıfta sergilenir; gruplar sırayla panolarını tanıtır, diğer gruplar çıkarımları tabloyla karşılaştırarak dinler (SDB2.1). Çalışmalar doğruluk, ilişki kurma, çıkarım yapma, özgünlük, tasarım, dil ve anlatım ölçütlerini içeren dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir (TFS.11.2.2.d).

   TFS.11.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen, panolardan çıkan ortak çıkarımları etkileşimli tahtada özetletir (KB2.3). Öğrencilerden bülten panosu, karşılaştırma tablosu ve dereceli puanlama anahtarındaki geri bildirimlere bakarak güçlü yönlerini ve geliştirmeleri gereken yönlerini yazmaları istenir (SDB1.3). Rivayet ve dirayet tefsirleri arasındaki benzerlik ve farklılıklara dayalı çıkarımlar toparlanır (TFS.11.2.2.d).

   TFS.11.2.2

Sınıf defteri: TFS.11.2.2 Rivayet ve dirayet tefsirleri arasında mukayese yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada 'Bir ayetin tefsir metnini okurken nelere dikkat etmek gerekir?' sorusunu yöneltir. Öğrencilerin ilk düşünceleri alınır. Bu derste Allah Teala'yı tanıtan ayetlerin tefsir metinlerini incelerken yararlanılacak ilke ve ölçütlerin seçileceği belirtilir; sorgulayıcı yaklaşımla (E3.8) çalışılacağı vurgulanır.

2. Keşfetme25 dk

   Kur'an'da Allah Teala'yı tanıtan ayetler hakkında kısaca bilgi verilir. Öğrencilerden ders kitabı ve meallerden (DAB1.1) bu tür ayetleri bulmaları, tefsir ilminin usullerine göre bir tefsir metnini incelerken hangi ilke ve ölçütlerin yol gösterebileceğini tartışmaları istenir (SDB2.1). Önerilen ilke ve ölçütler tahtada ortak listeye yazılır (TFS.11.3.1.a).

   TFS.11.3.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   İhlas suresinin ve Haşr suresinin 22-24. ayetlerinin tefsirleri çeşitli tefsir kaynaklarından okunur. Öğrencilerden ortak listedeki ilke ve ölçütler arasından bu metinleri incelerken yararlanacaklarını seçmeleri ve seçimlerinin gerekçesini yazmaları istenir. Gruplar seçimlerini birbirleriyle paylaşır (SDB2.2) (TFS.11.3.1.a).

   TFS.11.3.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Hac suresinin 56. ayetinin tefsiri okunur. Öğrencilerden ahiret inancının zorluklarla mücadeledeki etkisini yorumlamaları istenir (D12.1). Bu metin için yararlanılacak ilke ve ölçütler ayrıca belirlenir ve önceki seçimlerle karşılaştırılarak gerekçelendirilir (TFS.11.3.1.a).

   TFS.11.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Tanılayıcı dallanmış ağaç sorularıyla öğrencilerin seçtikleri ilke ve ölçütlerin hangi tefsir usulüne dayandığı yoklanır. Öğrencilerden açık uçlu bir soruyla seçimlerinin gerekçesini yazılı olarak açıklamaları istenir. Öğretmen, tefsir metnini incelemeden önce ilke ve ölçüt belirlemenin önemini toparlar (TFS.11.3.1.a).

   TFS.11.3.1

Sınıf defteri: TFS.11.3.1 Allah Teala’yı tanıtan ayetlerle ilgili tefsir metinlerini tahlil…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftada tefsir metni incelenirken yararlanılacak ilke ve ölçütlerin seçildiğini hatırlatır ve 'Bir tefsir metninde müfessirin görüşünü nasıl fark ederiz?' sorusunu sorar. Öğrenci yanıtları etkileşimli tahtaya yazılır. Bu derste Allah Teala'yı tanıtan bir ayetin tefsir metninde yer alan görüşlerin tespit edileceği belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere Allah Teala'yı tanıtan bir ayetin tefsir metni verilir. Öğrencilerden önce ayetin mealini okuyarak ayetin Allah Teala'yı hangi yönüyle tanıttığını belirtmeleri istenir (DAB1.1). Ardından tefsir metni sessizce okunur; öğretmen zor terimleri ders kitabı ve etkileşimli tahta üzerinden açıklar, öğrenciler görüş bildiren ifadelerin altını çizer (TFS.11.3.1.b).

   TFS.11.3.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler ikişerli gruplar hâlinde tefsir metnini inceler; metinde yer alan her görüşü ve o görüşü ileri süren müfessiri bir tabloya yazar. Görüşlerin metindeki yeri ve birbiriyle ilişkisi sistemli biçimde ele alınır (E3.7). Tabloya yazılan her görüşün metindeki dayanağı gösterilir (TFS.11.3.1.b).

   TFS.11.3.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar tespit ettikleri görüşleri sınıfla paylaşır; öğretmen etkileşimli tahtada ortak bir görüş listesi oluşturur. Öğrenciler birbirlerine gerekçeli geri bildirim verir (SDB2.2). Eksik ya da yanlış tespit edilen görüşler metne dönülerek düzeltilir (TFS.11.3.1.b).

   TFS.11.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden metinde tespit ettikleri görüşlerden birini ve metindeki dayanağını yazılı olarak açıklayan Açık Uçlu Soruları yanıtlamaları istenir. Yanıtlar Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir; Tanılayıcı Dallanmış Ağaç ile görüş tespitindeki yanlış anlamalar belirlenerek sınıfça toparlanır.

   TFS.11.3.1

Sınıf defteri: TFS.11.3.1 Allah Teala’yı tanıtan ayetlerle ilgili tefsir metinlerini tahlil…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtada önceki derslerde seçilen ilke ve ölçütler ile tespit edilen görüşler kısaca gösterilir. Öğrencilerden bu ölçütlerden birini sözlü olarak hatırlamaları istenir. Dersin amacının, Allah Teala'yı tanıtan ayetin tefsir metnindeki görüşleri belirlenen ölçütlere göre karşılaştırmak olduğu açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden daha önce tespit ettikleri görüşleri ders kitabındaki tefsir metni üzerinde yeniden okumaları ve belirlenen ölçütlere göre görüşler arasındaki benzerlik ve farkları bireysel olarak not etmeleri istenir. Metinden çıkardıkları sonuçlar dikkatli ve nesnel biçimde ele alınarak tevhit ve tenzih kapsamında tartışılır, görüşler paylaşılır (E3.4, SDB2.1) (TFS.11.3.1.c).

   TFS.11.3.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Çalışma grubu tekniğiyle sınıf dörder kişilik gruplara ayrılır (SDB2.2). Her gruba, tefsir metnindeki görüşleri ölçütlere göre karşılaştıracakları bir karşılaştırma tablosu verilir. Gruplardan ayetin mealine başvurarak benzerlik ve farkları tabloya yazmaları ve görüş ayrılıklarının gerekçelerini sorgulamaları istenir (DAB1.1, E3.8) (TFS.11.3.1.c).

   TFS.11.3.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar karşılaştırma tablolarını sırayla sunar. Öğretmen rehberliğinde tablolar etkileşimli tahtada tek tabloda birleştirilir ve görüşlerin ortak ve ayrışan yönleri ölçütlere göre belirlenir. Sunumlarda iletişim kurallarına uyulması sağlanır (SDB2.1) (TFS.11.3.1.c).

   TFS.11.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden ölçütlere göre yaptıkları karşılaştırmanın sonuçlarını açık uçlu sorulara yazılı olarak yanıtlamaları istenir; yanıtlar Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Öğretmen birleştirilmiş tablodaki ortak ve ayrışan yönleri özetleyerek dersi toparlar (TFS.11.3.1.c).

   TFS.11.3.1

Sınıf defteri: TFS.11.3.1 Allah Teala’yı tanıtan ayetlerle ilgili tefsir metinlerini tahlil…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda Allah Teala'yı tanıtan ayetlerin tefsir metinlerinde ilke ve ölçütlerin seçildiğini, görüşlerin tespit edildiğini ve metinlerin karşılaştırıldığını hatırlatır. Öğrencilerden ulaştıkları sonuçlardan birini bir cümleyle söylemeleri istenir. Bugünkü hedefin bu sonuçları değerlendirmek olduğu etkileşimli tahtada belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, karşılaştırma çalışmasında ulaşılan sonuçlara ilişkin açık uçlu sorular yöneltir: 'Sonuçlar ayetin hangi yönünü ortaya koymaktadır? Hangi görüşler ölçütlere daha çok uymaktadır?' Öğrenciler ders kitabındaki tefsir metnine ve meale başvurarak (DAB1.1) yanıtlarını gerekçelendirir (E3.8). Yanıtlar tahtada toplanarak değerlendirmede kullanılacak noktalar belirlenir (TFS.11.3.1.ç).

   TFS.11.3.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler bireysel olarak seçtikleri bir ayetin tefsir metninden çıkardıkları sonuçları, belirledikleri ölçütlere göre güçlü ve zayıf yönleriyle yazılı değerlendirir (TFS.11.3.1.ç). Değerlendirmede kaynaklara dayanmaları ve gerçeği aramaları beklenir (E3.4). Öğretmen sınıfta dolaşarak süreci gözlemler ve bireysel dönüt verir.

   TFS.11.3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplara ayrılarak bireysel değerlendirmelerini paylaşır ve ortak bir değerlendirme metni oluşturur (SDB2.1, SDB2.2). Gruplardan sonuçların birbiriyle tutarlılığını sistematik biçimde ele almaları istenir (E3.7). Gruplar değerlendirmelerini kısaca sunar; öğretmen gözlemlerine dayalı dönüt verir (TFS.11.3.1.ç).

   TFS.11.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen, Tanılayıcı Dallanmış Ağaç sorularıyla öğrencilerin tefsir metninden çıkardıkları sonuçları değerlendirirken yaşadıkları olası yanılgıları belirler. Öğrencilerden açık uçlu bir soruyu yazılı yanıtlamaları istenir; yanıtlar ve grup sunumları Dereceli Puanlama Anahtarı ile Performans Görevi olarak değerlendirilir. Öğrenciler sürecin kendilerine katkısını düşünür (SDB1.3) ve konu toparlanır (TFS.11.3.1.ç).

   TFS.11.3.1

Sınıf defteri: TFS.11.3.1 Allah Teala’yı tanıtan ayetlerle ilgili tefsir metinlerini tahlil…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada 'İnsan neden değerlidir ve bu değer ona hangi sorumlulukları yükler?' sorusunu yansıtır. Öğrencilerden birer cümleyle ilk düşüncelerini söylemeleri istenir (E3.8). Bu derste Kur’an’da insana yüklenen sorumluluklarla ilgili merak edilen konuların belirleneceği duyurulur ve ders kitabındaki ilgili bölüm açtırılır.

   TFS.11.3.2
2. Keşfetme25 dk

   İsra suresinin 70, Tin suresinin 4 ve Mülk suresinin 2. ayetlerinin mealleri ders kitabından ve etkileşimli tahtadan okunur (DAB1.1). Öğrencilerden ikişerli çalışarak insanın değerli bir varlık olması ile Allah’ın (cc) insana sorumluluk yüklemesi arasındaki ilişkiyi yorumlamaları istenir (SDB2.2). Her çift, ayetlerden hareketle sorumluluklar konusunda merak ettiği konuları belirler ve sınıfla paylaşır (TFS.11.3.2.a).

   TFS.11.3.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen insanın yaratılış gayesine ve kulluk görevlerine değinir; ders kitabındaki ilgili ayetler birlikte okunur. Öğrencilerden bu iki başlık altında merak ettikleri konuları defterlerine listelemeleri istenir (TFS.11.3.2.a).

   TFS.11.3.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen insanın uyması gereken ahlaki ilkelere değinir. Gruplar hâlinde bu ilkelerle ilgili merak edilen konular belirlenir ve her grubun listesi etkileşimli tahtadaki ortak listeye eklenir (SDB2.1). Ortak listedeki konular sınıfça gözden geçirilerek en çok merak edilenler işaretlenir (TFS.11.3.2.a).

   TFS.11.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Kur’an’da insana yüklenen sorumluluklarla ilgili en çok merak ettikleri konuyu ve bu konuyu neden merak ettiklerini kısa bir açık uçlu soru yanıtı olarak yazmaları istenir (TFS.11.3.2.a). Yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden ders boyunca merak ettikleri konuları belirleme sürecini düşünerek kendilerine yönelik bir not düşmeleri de istenir (SDB1.3).

   TFS.11.3.2

Sınıf defteri: TFS.11.3.2 Kur’an’da insana yüklenen sorumlulukları müşahede edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftada belirlenen merak konularına dönerek Kur'an'da insana yüklenen sorumluluklar üzerine kısa bir sohbet başlatır. Öğrencilerden merak ettikleri bir konuyu tek cümleyle ifade etmeleri istenir. Bu derste merak edilen konular hakkında soru sorulacağı duyurulur (E3.8).

2. Keşfetme25 dk

   Nahl suresinin 97, Haşr suresinin 18, Al-i İmran suresinin 190-191 ve Bakara suresinin 177. ayetlerinin tefsirleri çeşitli tefsir kaynaklarından yararlanılarak etkileşimli tahtada okunur (DAB1.1). Öğrencilerden her ayetle ilgili merak ettikleri konular hakkında en az bir soru yazmaları istenir. Sorular gruplarda paylaşılır ve geliştirilir (SDB2.1). (TFS.11.3.2.b)

   TFS.11.3.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Bakara suresinin 177. ayetinin tefsiri ele alınır; öğrencilerden ayette geçen iman esasları ve davranışlarla ilgili merak ettikleri noktaları soruya dönüştürmeleri istenir. Sorular tahtada toplanır; ayetin anlamını derinleştirip tefsir kaynaklarında yanıtlanabilmesi bakımından gözden geçirilir. (TFS.11.3.2.b)

   TFS.11.3.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden iman etmek ile doğru ve güvenilir olmak arasındaki ilişkiyi yorumlamaları istenir (E3.1, D6.2). Bu yorumdan hareketle ayetle ilgili sormak istedikleri bir soru daha yazılır ve eşlerle paylaşılır. (TFS.11.3.2.b)

   TFS.11.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden hazırladıkları soruları performans görevi olarak sunmaları istenir; sorular dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Tanılayıcı dallanmış ağaç ile her sorunun hangi kaynakla yanıtlanabileceği belirlenir. Açık uçlu soru olarak en çok merak ettikleri soruyu gerekçelendirmeleri istenir (SDB1.3). (TFS.11.3.2.b)

   TFS.11.3.2

Sınıf defteri: TFS.11.3.2 Kur’an’da insana yüklenen sorumlulukları müşahede edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda belirlenen merak konularını ve sorulan soruları etkileşimli tahtada hatırlatır. Öğrencilerden Kur’an’da insana yüklenen sorumluluklarla ilgili hangi sorunun yanıtını bu derste arayacaklarını seçmeleri istenir. Dersin amacının bu soruları ders kitabı ve meal metinleri üzerinden incelemek olduğu belirtilir (E3.8).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler üçer dörder kişilik gruplara ayrılır; her gruba önceki haftalarda belirlenen sorulardan biri verilir. Gruplardan ders kitabını ve meal metinlerini (DAB1.1) kullanarak insana yüklenen sorumlulukları ve âyetlerdeki dayanaklarını incelemeleri istenir (TFS.11.3.2.c). Öğretmen grupları gezerek gözlemler, yönlendirici sorularla sorgulamayı destekler (E3.8) ve grup içi görev paylaşımını izler (SDB2.2).

   TFS.11.3.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Her gruptan incelediği sorumluluğu bir inceleme tablosuna işlemesi istenir: dayanak âyet, sorumluluğun kime ya da neye yönelik olduğu ve günlük hayattaki karşılığı yazılır (TFS.11.3.2.c). Sorumluluğun adalet (D1), sabır (D12) ya da yardımseverlik (D20) gibi değerlerle ilişkisi de incelenir. Öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir.

   TFS.11.3.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar bulgularını sınıfa kısaca sunar; sözcüler dinleyicilerin sorularını yanıtlar (SDB2.1). Öğrencilerden diğer grupların sunduğu sorumlulukları bireysel olarak kendi tablolarına eklemeleri istenir (TFS.11.3.2.c). Öğretmen eksik ya da yanlış kalan noktalar için dönüt verir.

   TFS.11.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden incelediği sorumluluğun Kur’an’da hangi âyetlerle ve nasıl ele alındığını soran açık uçlu soruyu yazılı yanıtlamaları istenir; yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir (TFS.11.3.2.c). Ardından öğrencilerden incelemenin hangi adımında zorlandıklarını bir cümleyle yazmaları istenir (SDB1.3). İnceleme tabloları sonraki derslerde kullanılmak üzere saklanır.

   TFS.11.3.2

Sınıf defteri: TFS.11.3.2 Kur’an’da insana yüklenen sorumlulukları müşahede edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda Kur'an'da insana yüklenen sorumluluklarla ilgili belirlenen merak konularının, sorulan soruların ve yapılan incelemelerin defterlerden gözden geçirileceğini söyler. Öğrencilerden bir inceleme notunu seçip sınıfla paylaşmaları istenir. Bu derste hedefin incelemelerden çıkarım yapmak olduğu duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Görüşme tekniğiyle eşli çalışılır: öğrenciler sırayla birbirine soru sorarak incelemelerinde ulaştıkları bulguları karşılıklı paylaşır (E3.8). Görüşme notlarından hareketle her öğrenciden Kur'an'da insana yüklenen sorumluluklarla ilgili inceleme sonuçları hakkındaki ilk çıkarımını yazması istenir (TFS.11.3.2.ç). Çıkarımlar ders kitabındaki ilgili ayetlerin mealleriyle karşılaştırılır (DAB1.1).

   TFS.11.3.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Dörder kişilik gruplar oluşturulur; gruplardan çıkarımlarını ayetlere ve inceleme bulgularına dayandırarak 'Kur'an insana hangi sorumlulukları yükler?' başlığında ortak bir metne dönüştürmeleri istenir (TFS.11.3.2.ç). Gruplar çıkarımlarını sınıfa sunar. Diğer gruplardan sunumlara gerekçe sormaları istenir (SDB2.2).

   TFS.11.3.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Süreci değerlendirmek için öğrencilerden çıkış kartı hazırlamaları istenir. Kartlara ulaşılan çıkarım, onu destekleyen bir ayet ve çıkarımın günlük hayattaki karşılığı yazılır (TFS.11.3.2.ç). Kartın arkasına öğrenme sürecinde zorlanılan nokta eklenerek kısa bir yansıtma yapılır (SDB1.3).

   TFS.11.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Çıkış kartları toplanır; birkaç kart tahtada okunarak çıkarımların inceleme sonuçlarıyla tutarlılığı tartışılır (TFS.11.3.2.ç). Öğrencilerden Kur'an'da insana yüklenen sorumluluklarla ilgili çıkarımlarını açık uçlu sorularla yazılı ifade etmeleri istenir; yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Tanılayıcı dallanmış ağaçla çıkarımlardaki yanlış anlamalar belirlenir.

   TFS.11.3.2

Sınıf defteri: TFS.11.3.2 Kur’an’da insana yüklenen sorumlulukları müşahede edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilerden çevrelerinde gördükleri bir toplumsal sorunu birer cümleyle ifade etmeleri istenir. Öğretmen, bu sorunların çözümünde Kur’an’ın toplumsal hayata yönelik emir ve yasaklarının nasıl bir yol gösterdiğini sorar. Dersin amacı, bu ayetlerdeki emir ve yasaklarla ilgili tefekkür sürecini gözden geçirmek olarak açıklanır (E3.8, SDB2.1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, toplumsal hayatı düzenlemeye yönelik ayetlerdeki emir ve yasaklar hakkında kısaca bilgi verir ve konuyu fıkıh dersinin sosyal ve ekonomik hayat üniteleriyle ilişkilendirir. Öğrencilerden Kur’an-ı Kerim meallerine başvurarak toplumsal hayatla ilgili bir emir ve bir yasak bulmaları ve bunlara ilişkin ilk düşüncelerini gözden geçirmeleri istenir (TFS.11.3.3.a, DAB1.1, E3.4).

   TFS.11.3.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Al-i İmran suresinin 104. ve Nahl suresinin 90. ayetlerinin tefsirleri çeşitli tefsir kaynaklarından faydalanılarak verilir. Nahl 90 incelenirken öğrencilerin adalet ve eşitlik kavramlarını ayırt etmeleri sağlanır (D1.3). Al-i İmran 104 için sorumluluk üstlenmekle emir bilmaruf nehiy anilmünker ilkesi arasındaki ilişki hakkındaki düşünceleri ifade ettirilir (D5.1, OB6, TFS.11.3.3.a).

   TFS.11.3.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Şûra suresinin 36-39, Bakara suresinin 188 ve 262-263. ayetlerinin tefsirleri, tefsir kaynaklarından faydalanılarak verilir. Gruplar hâlinde her ayetteki emir ve yasaklar belirlenir; önceki tefekkürleri bu tefsirler ışığında gözden geçirilir ve çıkan sonuçlar sınıfla paylaşılır (TFS.11.3.3.a, SDB2.2, D20).

   TFS.11.3.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden incelenen ayetlerdeki emir ve yasaklarla ilgili tefekkür süreçlerinin ders başından bu yana nasıl değiştiğini açık uçlu sorularla yazılı olarak ifade etmeleri istenir (TFS.11.3.3.a, SDB1.3). Yanıtlar dereceli puanlama anahtarına göre değerlendirilmek üzere toplanır. Öğretmen birkaç yanıtı sınıfla paylaşır.

   TFS.11.3.3

Sınıf defteri: TFS.11.3.3 Toplumsal hayata yönelik ayetlerdeki emir ve yasakları idrak edebilme; değerlendirme