T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 12. SINIF ÇAĞDAŞ TÜRK VE DÜNYA TARİHİ DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, 'Bir ülkedeki ekonomik kriz ya da savaş, başka ülkeleri nasıl etkiler?' sorusunu sorarak öğrencilerin ön bilgilerini yoklar. Öğrencilerden 1919-1945 yılları hakkında bildiklerini söylemeleri istenir; yanıtlar etkileşimli tahtaya yazılır. Öğretmen, bu haftada siyasi gelişmelerin ve askerî mücadelelerin Türk ve dünya tarihine etkilerinin incelenmeye başlanacağını belirtir (E3.2).

   ÇTDT.1.1
2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere kavram öğretim materyalleri dağıtılır; doktrin, ekonomik buhran, emperyalizm, hiperenflasyon, ideoloji, mandater sistem ve modernite kavramları ele alınır (OB1). Öğrencilerden her kavramın anlamını materyaldeki ipuçlarından yararlanarak kendi cümleleriyle açıklamaları istenir. Açıklamalar ikili gruplarda karşılaştırılır ve ortak tanımlar oluşturulur (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara 1919-1945 yılları arasındaki bir siyasi gelişmeyi ya da askerî mücadeleyi anlatan kaynak metni verilir. Öğrencilerden kaynağı inceleyerek olayın nedenlerini ve sonuçlarını çözümlemeleri istenir (SBAB2.3, KB2.4). Bulgular çalışma kâğıdına yazılır; öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, incelenen gelişmenin Türk ve dünya tarihine etkilerini bir bilgi görselinde (infografik) toplar. Görsel hazırlanırken görevler paylaşılır ve çözümlemeler yorumlanır (SDB2.2, KB2.14). Gruplar görsellerini sunar; sınıf, sunulan etkileri eleştirel bakışla değerlendirir (E3.10, ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden bu haftaki bilgi görsellerini ve çalışma kâğıtlarını gözden geçirerek 1919-1945 yılları arasındaki siyasi gelişmelerin ve askerî mücadelelerin Türk ve dünya tarihine etkilerini birer cümleyle özetlemeleri istenir. Performans görevi olarak her öğrenci bir etkiyi gerekçesiyle yazar. Öğrenciler çalışma sürecini planlama ve düzenleme yönünden yansıtır (SDB1.2). Öğretmen dönüt verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1

Sınıf defteri: ÇTDT.1.1 1919-1945 yılları arasındaki siyasi gelişme- lerin ve askerî…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada 1919-1945 dönemine ait kısa bir olay çizelgesi gösterir. Öğrencilerden çizelgedeki gelişmelerden birini seçip dünyayı nasıl etkilemiş olabileceğini tahmin etmeleri istenir. Dersin bu hafta kavramlar üzerinden dönemin etkilerini belirlemeye yönelik olacağı açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki kavram öğretim materyalleri üzerinden doktrin, ekonomik buhran, emperyalizm, hiperenflasyon, ideoloji, mandater sistem ve modernite kavramlarının anlamlarını kendi cümleleriyle açıklamaları istenir. Açıklamalar etkileşimli tahtada karşılaştırılır ve kitaptaki tanımlarla doğrulanır (OB1). Kavramlar dönemin siyasi gelişmeleriyle ilişkilendirilir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler bireysel olarak çalışma kâğıdındaki kavram-olay eşleştirmesini yapar. Her kavramın, 1919-1945 yılları arasındaki hangi siyasi gelişmeyle ilişkili olduğu gerekçesiyle yazılır (KB2.4, ÇTDT.1.1.a). Öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir.

   ÇTDT.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde iş birliği içinde seçilen bir siyasi gelişmenin ve askerî mücadelenin Türk ve dünya tarihine etkileri ders kitabından belirlenir (SDB2.2). Kaynaklardaki bilgilerin güvenilirliği eleştirel biçimde sorgulanır (E3.10). Bulgular grup defterine yazılır (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplardan belirledikleri etkileri bir bilgi görseline (infografik) dönüştürmeleri istenir. Görseller sınıfta sergilenir; öğrenciler kavramların yer aldığı noktaları işaretler. Öğretmen çalışma kâğıtlarını ve performans görevini inceleyerek dönüt verir. Dönemin etkilerinin Türk ve dünya tarihi açısından nasıl belirlendiği sınıfça özetlenir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1

Sınıf defteri: ÇTDT.1.1 1919-1945 yılları arasındaki siyasi gelişme- lerin ve askerî…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, Hayvanları Koruma Günü'ne (4 Ekim) değinerek savaşların yalnız insanları değil doğayı ve canlıları da etkilediğini belirtir. Etkileşimli tahtada 1919-1945 dönemine ait bir harita ve iki üç tarih gösterilir. Öğrencilerden bu dönemde dünyada neler yaşanmış olabileceğini tahmin etmeleri istenir. Öğretmen, bu hafta dönemin siyasi gelişmelerinin ve askerî mücadelelerinin Türk ve dünya tarihine etkilerinin belirleneceğini duyurur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere doktrin, ekonomik buhran, emperyalizm, hiperenflasyon, ideoloji, mandater sistem ve modernite kavramlarını içeren kavram öğretim materyalleri verilir (OB1). Öğrencilerden materyaller üzerinden her kavramın anlamını kendi cümleleriyle açıklamaları istenir. Açıklamalar sınıfta karşılaştırılır ve ders kitabındaki tanımlarla düzeltilir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara dönemin siyasi gelişmelerini ve askerî mücadelelerini anlatan ders kitabı bölümleri ile kaynak metinler dağıtılır. Gruplar, kaynakları inceleyerek her gelişmenin nedenlerini ve sonuçlarını çalışma kâğıdına yazar (SBAB2.3) (KB2.4). Öğretmen grupları gözlemleyerek dönüt verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Her grup, belirlediği bir gelişmenin Türk tarihine ve dünya tarihine etkisini iki sütunlu tabloda gösterir (KB2.14). Gruplar tablolarını sunar ve diğer gruplar gerekçeleri sorgulayarak dinler (E3.10). Görev dağılımı iş birliği içinde yapılır (SDB2.2) (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden hazırladıkları tabloları ve çalışma kâğıdını kullanarak dönemin bir siyasi gelişmesi ile bir askerî mücadelesinin Türk ve dünya tarihine etkilerini kısa bir bilgi görseli (infografik metin) üzerinde toplamaları istenir. Öğretmen, görselleri inceleyerek etkileri belirleme becerisi üzerine dönüt verir (ÇTDT.1.1.a). Performans görevi olarak görselin tamamlanması istenir.

   ÇTDT.1.1

Sınıf defteri: ÇTDT.1.1 1919-1945 yılları arasındaki siyasi gelişme- lerin ve askerî…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftada işlenen 1919-1945 yılları arasındaki siyasi gelişmeleri birkaç soruyla yoklar. Etkileşimli tahtada bu dönemin bir haritası gösterilir; öğrencilerden haritada çatışma yaşanan bölgeleri belirtmeleri istenir. Bu haftanın amacının askerî mücadelelerin Türk ve dünya tarihine etkilerini belirlemek olduğu duyurulur.

   ÇTDT.1.1
2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere kavram öğretim materyalleri dağıtılır. Doktrin, emperyalizm, ideoloji, ekonomik buhran ve mandater sistem kavramlarının anlamları materyallerden ve ders kitabından incelenir (OB1). Öğrencilerden her kavramı kendi cümlesiyle açıklamaları istenir; açıklamalar sınıfta karşılaştırılır (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara 1919-1945 yıllarındaki askerî mücadelelerle ilgili ders kitabı kaynakları verilir. Gruplar kaynakları inceler (SBAB2.3); mücadelelerin nedenlerini ve sonuçlarını çözümleyerek çalışma kâğıdına işler (KB2.4). Öğretmen süreci gözlemler ve dönüt verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, askerî mücadelelerin Türk ve dünya tarihine etkilerini belirleyerek birer örnekle sınıfa sunar. Sunumlar eleştirel bakışla dinlenir; etkiler arasındaki benzerlikler ve farklar yorumlanır (KB2.14, E3.10, ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar, askerî mücadelelerin Türk ve dünya tarihine etkilerini gösteren bir bilgi görseli (infografik metin) hazırlar. Görseller sınıfta sergilenir ve çalışma kâğıtlarındaki bulgularla karşılaştırılır. Öğrencilerden, performans görevi kapsamında bu haftaki öğrenmelerini bir cümleyle özetlemeleri istenir.

   ÇTDT.1.1

Sınıf defteri: ÇTDT.1.1 1919-1945 yılları arasındaki siyasi gelişme- lerin ve askerî…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada 1919-1945 dönemine ait bir harita ile bir savaş görseli gösterir. Öğrencilerden görselde gördüklerini ve bu mücadelelerin dünyayı nasıl değiştirmiş olabileceğini tek cümleyle yazmaları istenir. Birkaç yanıt dinlenir ve dersin amacının askerî mücadelelerin Türk ve dünya tarihine etkilerini belirlemek olduğu açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden kavram öğretim materyalleri ve ders kitabındaki ilgili bölüm üzerinden doktrin, ekonomik buhran, emperyalizm, hiperenflasyon, ideoloji, mandater sistem ve modernite kavramlarının anlamlarını kendi cümleleriyle açıklamaları istenir (OB1). Kavramların askerî mücadelelerle ilişkisi örneklerle tartışılır ve etkileşimli tahtadaki kavram tablosuna eklenir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler bireysel olarak çalışma kâğıdındaki siyasi gelişmeleri ve askerî mücadeleleri eşleştirir; her birinin Türk tarihine etkisini bir cümleyle belirler (KB2.4). Öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde (SDB2.2) ders kitabındaki kaynak metinler incelenerek seçilen bir askerî mücadelenin dünya tarihine etkileri belirlenir (SBAB2.3). Her grup bulgularını bilgi görseli taslağında toplar ve etkileri yorumlar (KB2.14). Öğretmen grupları gözlemleyip dönüt verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar bilgi görseli taslaklarını kısaca sunar; sınıf, sunulan etkileri kaynaklara dayanıp dayanmadığı yönünden eleştirel biçimde değerlendirir (E3.10). Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki yanıtlarını gözden geçirerek siyasi gelişmelerin ve askerî mücadelelerin etkilerine ilişkin eksik kalan noktaları tamamlamaları istenir. Çalışma kâğıdı ve bilgi görseli öğrenme kanıtı olarak toplanır (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1

Sınıf defteri: ÇTDT.1.1 1919-1945 yılları arasındaki siyasi gelişme- lerin ve askerî…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen Birleşmiş Milletler Günü'nü (24 Ekim) anarak 1945'te kurulan BM'nin, büyük savaşların yarattığı yıkımın ardından barışı korumak amacıyla oluşturulduğunu hatırlatır. Öğrencilerden askerî mücadelelerin devletlerin ve toplumların yönünü nasıl değiştirdiğini düşünmeleri istenir (E3.10). Dersin amacının 1919-1945 arasındaki siyasi gelişmelerin ve askerî mücadelelerin etkilerini belirlemek olduğu açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere kavram öğretim materyalleri dağıtılır ve etkileşimli tahtada doktrin, ekonomik buhran, emperyalizm, hiperenflasyon, ideoloji, mandater sistem ve modernite kavramları gösterilir. Öğrencilerden materyalleri inceleyerek her kavramın anlamını kendi cümleleriyle açıklamaları istenir (OB1). Açıklamalar sınıfta karşılaştırılır ve kavramların askerî mücadelelerle ilişkisi tartışılır (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki ilgili bölümü ve haritaları bireysel olarak inceleyerek askerî mücadelelerin Türk ve dünya tarihindeki siyasi sonuçlarını çalışma kâğıdına yazmaları istenir (SBAB2.3, KB2.4). Öğretmen sınıfı dolaşarak süreci gözlemler ve dönüt verir. Yazılanlar, keşfedilen kavramlarla ilişkilendirilir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler dörder kişilik gruplara ayrılır; her gruptan bireysel çalışmalardaki bulguları birleştirerek askerî mücadelelerin etkilerini gösteren kısa bir bilgi görseli (infografik) taslağı hazırlaması istenir (SDB2.2, E3.2). Taslaklarda neden-sonuç ilişkilerine yer verilir (KB2.14). Öğretmen grupları izler ve dönüt verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Grupların bilgi görsel taslakları sırayla sunulur; Performans Görevi ve Çalışma Kâğıdı birlikte değerlendirilir. Öğrencilerden askerî mücadelelerin etkilerine dair en önemli çıkarımlarını tek cümleyle yazmaları istenir (KB2.14). Öğretmen eksik kalan kavramları ve ilişkileri tamamlayarak haftanın öğrenmelerini toparlar.

   ÇTDT.1.1

Sınıf defteri: ÇTDT.1.1 1919-1945 yılları arasındaki siyasi gelişme- lerin ve askerî…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada ders kitabındaki 1919-1945 dönemine ait sosyal ve ekonomik hayatı yansıtan bir görseli gösterir ve öğrencilerden görselde gözlemlediklerini söylemelerini ister. Kızılay Haftası kapsamında savaş ve buhran dönemlerinde yardımlaşmanın önemine değinilir (D20). Ardından dersin amacı açıklanır.

   ÇTDT.1.1
2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her gruba kavram öğretim materyali olarak doktrin, ekonomik buhran, emperyalizm, hiperenflasyon, ideoloji, mandater sistem ve modernite kavramlarından biri verilir. Gruplardan ders kitabından yararlanarak kavramın anlamını açıklamaları istenir (OB1, SDB2.2). Açıklamalar sınıfta paylaşılır ve kavramların dönemin gelişmeleriyle ilişkisi tartışılır (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki ilgili metni bireysel olarak inceleyip çalışma kâğıdında 1919-1945 yılları arasındaki sosyal ve ekonomik gelişmeleri belirlemeleri istenir. Kaynaktaki bilgilerin dayanağı sorgulanır (SBAB2.3). Öğretmen süreci gözlemler ve dönüt verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde belirlenen gelişmelerin Türk ve dünya tarihine etkileri çözümlenir (KB2.4) ve bir bilgi görseli (infografik metin) hazırlanır. Görselde gelişmelerin nedenleri ile sonuçları yorumlanarak gösterilir (KB2.14). Öğretmen grupları dolaşarak dönüt verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar hazırladıkları bilgi görsellerini sunar; sınıf görselleri eleştirel bir bakışla değerlendirir (E3.10). Öğretmen, çalışma kâğıdı ve performans görevi üzerinden öğrencilerin 1919-1945 yılları arasındaki gelişmelerin etkilerini belirleme düzeyine dönüt verir. Eksik ya da yanlış kalan noktalar etkileşimli tahtada düzeltilir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1

Sınıf defteri: ÇTDT.1.1 1919-1945 yılları arasındaki siyasi gelişme- lerin ve askerî…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Ders kitabındaki 1919-1945 dönemine ait harita ve görsel etkileşimli tahtaya yansıtılır. Öğrencilerden görsellere bakarak dönemin dünyasında nelerin değiştiğini tahmin etmeleri istenir. Öğretmen, önceki haftada işlenen sosyal ve ekonomik gelişmelere değinir ve bu derste siyasi gelişmelerin ve askerî mücadelelerin Türk ve dünya tarihine etkilerinin çözümleneceğini duyurur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere konu içeriğinde geçen doktrin, ekonomik buhran, emperyalizm, hiperenflasyon, ideoloji, mandater sistem ve modernite kavramlarını içeren kavram öğretim materyali verilir. Öğrencilerden her kavramın anlamını kendi cümleleriyle açıklamaları ve ders kitabından yararlanarak denetlemeleri istenir (OB1). Açıklamalar tahtada karşılaştırılarak her kavram için ortak bir tanıma ulaşılır (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki ilgili metin ve kaynakları inceleyerek bir siyasi gelişmeyi ve bir askerî mücadeleyi seçmeleri, bunların nedenini ve sonucunu çalışma kâğıdına bireysel olarak yazmaları istenir (SBAB2.3, KB2.4). Öğretmen süreci gözlemler ve bireysel dönüt verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde bireysel çalışmalar paylaşılır ve seçilen gelişmelerin Türk tarihine ve dünya tarihine etkileri karşılaştırılır (SDB2.2, KB2.14). Farklı yorumlar eleştirel biçimde değerlendirilir (E3.10). Her grup bulgularını bir bilgi görseline (infografik) dönüştürür; öğretmen çalışmaları gözlemleyip dönüt verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Grupların hazırladığı bilgi görselleri (infografik) tahtada sergilenir. Öğrencilerden bir siyasi gelişmenin ve bir askerî mücadelenin Türk ve dünya tarihine etkisini tek cümleyle özetlemeleri istenir. Öğretmen performans görevi doğrultusunda dönüt verir; eksik kalan noktalar sınıfla tamamlanır (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1

Sınıf defteri: ÇTDT.1.1 1919-1945 yılları arasındaki siyasi gelişme- lerin ve askerî…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada 1919-1945 dönemine ait bir kronoloji şeridi gösterir. Öğrencilerden bu dönemde yaşanan siyasi gelişmelerden ve savaşlardan akıllarında kalanları söylemeleri istenir. Haftanın amacının, siyasi gelişmelerin ve askerî mücadelelerin Türk ve dünya tarihine etkilerini belirlemek olduğu açıklanır. Öğrencilerin ilgisi 'Bu gelişmeler dünya düzenini nasıl biçimlendirdi?' sorusuyla çekilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden kavram öğretim materyalleri üzerinden doktrin, ekonomik buhran, emperyalizm, hiperenflasyon, ideoloji, mandater sistem ve modernite kavramlarının anlamlarını kendi cümleleriyle açıklamaları istenir (OB1). Açıklamalar etkileşimli tahtada ders kitabındaki tanımlarla karşılaştırılarak düzeltilir. Öğretmen her kavramın 1919-1945 arasındaki bir siyasi gelişmeyle veya askerî mücadeleyle ilişkisini sorar, öğrenciler örnek verir (ÇTDT.1.1.a).

   ÇTDT.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler bireysel olarak çalışma kâğıdında verilen 1919-1945 dönemine ait siyasi gelişme ve askerî mücadele örneklerinin Türk tarihine etkilerini belirler (ÇTDT.1.1.a). Her örnek için kavramlardan en az biri kullanılır; kaynak metin incelenerek gerekçe yazılır (SBAB2.3). Öğretmen süreci gözlemleyip bireysel dönüt verir.

   ÇTDT.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplara ayrılarak aynı gelişmelerin dünya tarihine etkilerini çözümler ve sonuçları bilgi görseli (infografik) taslağında birleştirir (KB2.4, ÇTDT.1.1.a). Gruplarda görev paylaşımı yapılır ve ortak karar alınır (SDB2.2). Öğretmen grupları gözlemleyip dönüt verir; gruplar taslaklarını etkileşimli tahtada kısaca sunar.

   ÇTDT.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar bilgi görsellerini sınıfa sunar. Öğrencilerden 1919-1945 arasındaki siyasi gelişmelerin ve askerî mücadelelerin Türk ve dünya tarihine etkilerini üç cümleyle özetlemeleri istenir; yanıtlar yorumlanır (KB2.14). Öğrenme kanıtı olarak çalışma kâğıtları ve bilgi görselleri (infografik metin) toplanır, performans görevi olarak değerlendirilir; eksik kalan noktalar belirlenir.

   ÇTDT.1.1

Sınıf defteri: ÇTDT.1.1 1919-1945 yılları arasındaki siyasi gelişme- lerin ve askerî…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, ders kitabındaki Soğuk Savaş dönemi (1945-1991) haritasını etkileşimli tahtada gösterir ve öğrencilerden çift kutuplu dünya düzeni denince akıllarına gelen birer kelime söylemelerini ister. Söylenenler tahtada toplanır. Dersin amacının, çift kutuplu dünya düzeninin siyasi gelişmelere ve askerî mücadelelere etkisi hakkında merak edilen bir konuyu belirlemek ve o konuda sorular sormak olduğu açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır. Etkileşimli tahtadaki listeden (II. Dünya Savaşı sonrası güç dengesi, Orta Doğu'nun yeniden şekillenmesi, bağımsızlık mücadeleleri, Bağlantısızlar Hareketi, Keşmir Sorunu, Küba Krizi, Vietnam Savaşı, İran İslam Devrimi, Afganistan'ın işgali, İran-Irak Savaşı, Türk dünyasındaki gelişmeler) hareketle her grup, çift kutuplu dünya düzeninin etkileri hakkında merak ettiği bir konuyu belirler (E1.1, SDB2.2). Seçilen konu gerekçesiyle grup defterine yazılır (ÇTDT.2.1.a).

   ÇTDT.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Her grup, seçtiği konuya ilişkin ne, neden ve nasıl sorularından oluşan en az üç soru yazar. Sorular, çift kutuplu dünya düzeninin siyasi gelişmelere ve askerî mücadelelere etkisini sorgulayacak, yanıtı tek kelimeyle verilemeyecek biçimde kurulur (ÇTDT.2.1.b). Grup üyeleri görev paylaşır ve birbirlerini dinler (SDB2.1, SDB2.2).

   ÇTDT.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar sorularını etkileşimli tahtada sırayla sunar; sınıf, soruların konuyla ilişkisini ve açıklığını tartışır (KB2.18). Gruplar gelen geri bildirimlerle sorularını yeniden düzenler ve en işlevsel üç soruyu seçer (ÇTDT.2.1.b).

   ÇTDT.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar belirledikleri konuyu ve seçtikleri soruları birer cümleyle özetler (ÇTDT.2.1.b). Öğretmen, grup değerlendirme formu ve kontrol listesiyle konunun gerekçelendirilmesini, soruların açık ve konuyla ilişkili olmasını ve grup içi iş birliğini değerlendirir. Öğrencilerden kendilerini en çok düşündüren soruyu söylemeleri istenir.

   ÇTDT.2.1

Sınıf defteri: ÇTDT.2.1 Çift kutuplu dünya düzeninin 1945-1991 yılları arasında Türk ve dünya…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Ders, çift kutuplu dünyayı gösteren bir haritanın etkileşimli tahtada sunulmasıyla başlatılır. Öğrencilerden haritada gördüklerini tek cümleyle ifade etmeleri istenir. Derste merak edilen konuya ilişkin soruların oluşturulacağı ve farklı kaynaklardan bilgi toplanacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Etkileşimli tahtada pakt, nükleer teknoloji ve uzay yarışı gibi kavramları yansıtan görseller gösterilir (E1.1, OB4). Gruplardan, daha önce belirledikleri merak konusu hakkında araştırılabilir sorular oluşturmaları ve bunları kâğıda yazmaları istenir (KB2.8). Grup sözcüleri sorularını sunar; sorular, kaynaklarda yanıtı aranabilecek biçimde sınıfça gözden geçirilir ve gerekirse yeniden düzenlenir (SDB2.1, ÇTDT.2.1.b).

   ÇTDT.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara yazılı, görsel, basılı ve dijital kaynaklar verilir; öğrencilerden oluşturdukları soruların yanıtlarını bu kaynaklardan bulmaları istenir (OB1, OB2, OB4). Dijital kaynaklardan bilgi alınırken kaynağın dijital kimliğinin veya uzantısının güvenilirliğinin dikkate alınması gerektiği hatırlatılır. Grup içinde görev paylaşımı yapılarak farklı kaynaklar incelenir (SDB2.2, ÇTDT.2.1.c).

   ÇTDT.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan topladıkları bilgileri kaynak adıyla birlikte bilgi kayıt tablosuna işlemeleri istenir. Verilen farklı kaynaklardan çift kutuplu dünya düzeninin 1945-1991 yılları arasında Türk ve dünya tarihindeki siyasi gelişmelere ve askerî mücadelelere etkisine ilişkin belirledikleri bilgiler de tabloya eklenir (SBAB2.3, ÇTDT.2.1.c).

   ÇTDT.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar, kayıt tablolarındaki bilgileri kısaca sunar; bilgi toplama süreci kontrol listesi ve grup değerlendirme formu ile değerlendirilir (ÇTDT.2.1.c). Öğrencilerden yanıtını bulamadıkları sorular ile ek kaynak ihtiyaçlarını belirtmeleri istenir.

   ÇTDT.2.1

Sınıf defteri: ÇTDT.2.1 Çift kutuplu dünya düzeninin 1945-1991 yılları arasında Türk ve dünya…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, Tutum, Yatırım ve Türk Malları Haftası'na kısaca değinerek kaynakları bilinçli kullanmanın bilgi için de geçerli olduğunu vurgular. Önceki derslerde belirlenen konu ve sorular etkileşimli tahtada hatırlatılır. Öğrencilere bu derste farklı kaynaklardan bilgi toplayacakları ve topladıkları bilgilerin doğruluğunu değerlendirecekleri bildirilir (E1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, sömürgecilik karşıtı bağımsızlık mücadelelerinden iki üç örnek olayı etkileşimli tahtada sunar. Gruplar ders kitabı, harita, belge ve güvenilir dijital kaynaklar gibi farklı kaynaklardan bu olaylara ilişkin bilgi toplar (OB1, OB2) (ÇTDT.2.1.c). Toplanan bilgilerden hareketle mücadelelerin hukuka uygunluğu ve ahlaki haklılığı değerlendirilir (D1.3, KB2.18).

   ÇTDT.2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar topladıkları bilgileri kaynağın türü, yazarı, tarihi ve amacı bakımından inceler. Aynı olaya ilişkin farklı kaynaklardaki anlatımlar karşılaştırılarak tutarsız ya da tek yanlı bilgiler işaretlenir (SBAB2.3, E3.10) (ÇTDT.2.1.ç).

   ÇTDT.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar topladıkları bilgileri ders kitabındaki ve derste öğrendikleri bilgilerle karşılaştırır (KB2.7, E3.10). Hangi bilgilerin doğru kabul edileceğine, hangilerinin düzeltileceğine ya da dışarıda bırakılacağına gerekçeleriyle karar verilir (SDB3.3). Gruplar kararlarını sınıfa sunar, öğretmen ve akranlar doğruluk ölçütleri üzerinden dönüt verir (SDB2.1) (ÇTDT.2.1.ç).

   ÇTDT.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Her grup, topladığı bilgilerden doğruluğu değerlendirilmiş olanları kısa bir bilgi notunda toplar; bu not performans görevi olarak Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Grup içi iş birliği Grup Değerlendirme Formu, kaynak kullanımı ve doğruluk ölçütlerinin uygulanması Kontrol Listesi ile izlenir. Öğretmen, bilgilerin doğruluğunu değerlendirmede karşılaşılan güçlükleri sınıfla birlikte özetler (ÇTDT.2.1.ç).

   ÇTDT.2.1

Sınıf defteri: ÇTDT.2.1 Çift kutuplu dünya düzeninin 1945-1991 yılları arasında Türk ve dünya…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada 1945-1991 yıllarına ait bir olay görseli (Berlin Duvarı, Küba Krizi gibi) gösterir ve öğrencilerden görselin çift kutuplu dünya düzeninin hangi yönünü yansıttığını söylemelerini ister (OB4). Önceki haftalarda toplanan bilgiler kısaca hatırlatılır. Bu derste bilgilerin doğruluğunun değerlendirileceği, ardından çıkarım yapılarak açıklamalı tarih şeridi hazırlanacağı belirtilir.

   ÇTDT.2.1
2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her grup önceki haftalarda ders kitabından ve farklı kaynaklardan topladığı bilgileri masaya serer. Gruplardan her bilginin kaynağını, tarihini ve tutarlılığını kontrol listesiyle sorgulamaları, çelişen ya da dayanaksız bilgileri ayıklamaları istenir (KB2.8, OB1). Doğrulanan bilgilerin hangi kaynağa dayandığı grup içinde tartışılır (KB2.18, SDB2.2, E3.10) ve gerekçeler deftere yazılır (ÇTDT.2.1.ç).

   ÇTDT.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Önce her öğrenciden doğrulanmış bilgilerden yola çıkarak çift kutuplu dünya düzeninin siyasi gelişmelere ve askerî mücadelelere etkisine ilişkin bireysel çıkarımını yazması istenir. Sonra gruplar çıkarımlarını birleştirir ve 1945-1991 arasını gösteren açıklamalı tarih şeridini hazırlar; Türk tarihine ve dünya tarihine ait olaylar şeritte ayrı renklerle gösterilir (KB2.7). Öğretmen grupları gözlemleyip dönüt verir (ÇTDT.2.1.d).

   ÇTDT.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Her grup hazırladığı tarih şeridini sınıfa sunar. Dinleyen gruplardan çıkarımların kaynaklarla desteklenip desteklenmediğini sorgulamaları ve soru sormaları istenir (SDB2.1, KB2.18). Öğretmen sunumlara dönüt verir (ÇTDT.2.1.d).

   ÇTDT.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen, tarih şeritlerinden çıkan ortak sonucu sınıfla birlikte özetler: çift kutuplu dünya düzeninin siyasi gelişmelere ve askerî mücadelelere etkisi. Tarih şeridi Performans Görevi olarak Dereceli Puanlama Anahtarı ile, grup çalışması Grup Değerlendirme Formu ve Kontrol Listesi ile değerlendirilir (SDB2.2). Öğrencilerden çıkarımlarını eleştirel olarak gözden geçirip eksiklerini belirtmeleri istenir (E3.10, SDB1.2).

   ÇTDT.2.1

Sınıf defteri: ÇTDT.2.1 Çift kutuplu dünya düzeninin 1945-1991 yılları arasında Türk ve dünya…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğrencilere 1991 yılının son günlerinde Sovyetler Birliği'nin dağıldığı hatırlatılır. 1945-1991 arasında insanların gündelik yaşamının ve ekonomisinin iki kutuplu düzen içinde nasıl şekillenmiş olabileceği sorulur (E1.1). Öğrencilerden ilk tahminlerini tek cümleyle söylemeleri istenir. Derste çift kutuplu dünya düzeninin sosyal ve ekonomik gelişmelerdeki rolü incelenecektir.

2. Keşfetme25 dk

   Kavram öğretim materyalleri etkileşimli tahtada gösterilir. Öğrencilerden çift kutuplu dünya düzeni, güç dengesi, pakt, nükleer teknoloji, uzay yarışı, perestroyka ve glastnost kavramlarının anlamlarını ders kitabından yararlanarak kendi cümleleriyle açıklamaları istenir (OB1). İkili çalışmada açıklamalar karşılaştırılır, eksik ya da yanlış anlamlar düzeltilir (SDB2.1). Kavramlar, sosyal ve ekonomik gelişmeleri açıklarken kullanılacak ortak sözlük olarak tahtaya yazılır (ÇTDT.2.2.a).

   ÇTDT.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplara ayrılır (SDB2.2); her grup, verilen kaynaktan Truman Doktrini, Molotov Planı, Marshall Planı, Fulbright Programı, Avrupa İktisadi İş Birliği Teşkilatı, COMECON, Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu ile Eisenhower Doktrini'nden birinin çift kutuplu dünya düzenindeki rolünü inceler (SBAB2.3). Her grup bulgularını neden-sonuç cümleleriyle gerekçelendirir (ÇTDT.2.2.a).

   ÇTDT.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Aynı gruplar verilen kaynaklardan öğrenci ve işçi hareketleri, 1973 Petrol Krizi ve Türk dünyasından Türkiye'ye olan göçlerden birinin çift kutuplu dünya düzeniyle ilişkisini inceler (SBAB2.3). Her grup, ilişkiyi neden-sonuç zinciriyle gösteren kısa bir temellendirme paragrafı yazar (ÇTDT.2.2.a). Paragraflar sınıfta sunulur ve tartışılır (KB2.18).

   ÇTDT.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar temellendirme paragraflarından birer cümleyi okur; çift kutuplu dünya düzeninin sosyal ve ekonomik gelişmelerdeki rolü tahtada neden-sonuç zinciriyle özetlenir (ÇTDT.2.2.a). Gerekçelerin tutarlılığı grup değerlendirme formu ve kontrol listesiyle değerlendirilir. Paragraflar dereceli puanlama anahtarı ile puanlanmak üzere toplanır.

   ÇTDT.2.2

Sınıf defteri: ÇTDT.2.2 Çift kutuplu dünya düzeninin 1945-1991 yılları arasında meydana gelen…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Soğuk Savaş döneminden sosyal ya da ekonomik bir gelişmeye ait görsel veya kısa bir iddia gösterir; öğrencilerden bunun çift kutuplu dünya düzeniyle ilişkisini tek cümleyle ifade etmeleri istenir. Dersin amacının bu düzenin rolüne ilişkin görüşlerdeki mantıksal çelişkileri ve tutarsızlıkları belirlemek olduğu duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen Türk dünyasından Türkiye’ye olan göçlerden örnek olaylar sunar. Öğrencilerden olayları çift kutuplu dünya düzeninin sosyal ve ekonomik koşulları açısından incelemeleri, olaylara ilişkin ileri sürülen açıklamalarda çelişkili ya da tutarsız görünen noktaları belirlemeleri ve göç eden insanlara karşı duyarlı davranmanın önemini ve gerekliliğini açıklamaları istenir (D9.1). (ÇTDT.2.2.b)

   ÇTDT.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden çift kutuplu dünya düzeninin sosyal ve ekonomik gelişmelerdeki rolünü kanıtlar sunarak ifade etmeleri istenir (SDB2.1, OB1). Kanıtlar üzerinden düzenin olumlu ve olumsuz etkileri belirlenir (E3.2). Kanıtların birbiriyle ya da ileri sürülen iddialarla çeliştiği noktalar çalışma defterinde işaretlenir. (ÇTDT.2.2.b)

   ÇTDT.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplara ayrılır; gruplar ortaya atılan görüşlerdeki mantıksal çelişkileri ve tutarsızlıkları belirlemeye yönelik sınıf tartışması yapar (SDB2.1). Her grup belirlediği çelişkiyi gerekçesiyle sunar; öğretmen tartışmayı yönlendirir ve kanıta dayalı konuşulmasını sağlar. (ÇTDT.2.2.b)

   ÇTDT.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Grupların belirlediği çelişkiler ve tutarsızlıklar etkileşimli tahtada ortak bir listede toplanır. Gruplar, performans görevi olarak bir çelişki örneğini kanıtıyla birlikte kısaca yazılı sunar. Çalışmalar grup değerlendirme formu, kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. (ÇTDT.2.2.b)

   ÇTDT.2.2

Sınıf defteri: ÇTDT.2.2 Çift kutuplu dünya düzeninin 1945-1991 yılları arasında meydana gelen…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda çift kutuplu dünya düzeninin sosyal ve ekonomik gelişmelerdeki rolüne ilişkin yapılan temellendirme ve çelişki belirleme çalışmalarını kısaca hatırlatır. Etkileşimli tahtaya 'Çift kutuplu dünya düzeni 1945-1991 arasındaki sosyal ve ekonomik gelişmelerin belirleyicisi miydi?' sorusu yazılır. Öğrencilerden ilk görüşlerini birer cümleyle söylemeleri istenir (E1.1). Bu haftanın amacının görüşleri gerekçeleriyle kabul etmek ya da çürütmek olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Sınıf, çift kutuplu dünya düzeninin rolünü kabul edenler ve çürütenler olmak üzere iki gruba ayrılır. Gruplar ders kitabından yararlanarak güç dengesi, uzay yarışı ve nükleer teknoloji örnekleriyle gerekçe hazırlar (OB1, KB2.8). Gerekçeler tartışılır, karşı görüşler eleştirel biçimde sorgulanır (KB2.18, E3.10). Öğrencilerden çıkış kartıyla (3-2-1 tekniği) kendi öğrenmelerini değerlendirmeleri istenir (SDB1.2; ÇTDT.2.2.c).

   ÇTDT.2.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara oyun kartları / eşleştirme kartları dağıtılır; gelişme kartları (ör. uzay yarışı, pakt, perestroyka) ile gerekçe kartları eşleştirilir. Gruplar her eşleşme için çift kutuplu dünya düzeninin rolünü kabul edip etmediğine karar verir ve gerekçesini yazar (SDB2.2, KB2.7). Öğretmen grupları gözlemleyip dönüt verir (ÇTDT.2.2.c).

   ÇTDT.2.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Performans görevi olarak öğrencilerden çift kutuplu dünya düzeninin sosyal ve ekonomik gelişmelerde belirleyici rol oynadığı savını gerekçeleriyle kabul eden ya da çürüten kısa bir savunma metni yazmaları istenir (SDB3.3, OB1). Metinde en az iki tarihî örnek kullanılır. Metinler çiftler hâlinde okunur, gerekçelerin tutarlılığı sorgulanır (SDB2.1). Öğretmen bireysel dönüt verir (ÇTDT.2.2.c).

   ÇTDT.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Birkaç öğrenci savunmasındaki ana gerekçeyi sınıfa sunar; gerekçelerin tutarlılığı Kontrol Listesi ile gözden geçirilir. Performans Görevi Dereceli Puanlama Anahtarı ile, grup çalışması Grup Değerlendirme Formu ile değerlendirilir. Öğretmen, çift kutuplu dünya düzeninin sosyal ve ekonomik gelişmelerdeki rolünün gerekçeleriyle kabul edilebileceğini ya da çürütülebileceğini vurgulayarak üç haftalık süreci toparlar.

   ÇTDT.2.2

Sınıf defteri: ÇTDT.2.2 Çift kutuplu dünya düzeninin 1945-1991 yılları arasında meydana gelen…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada uzay yarışı ve nükleer teknolojiye ilişkin başlıkları gösterir ve 'Bilimsel ve teknolojik rekabet çift kutuplu dünya düzenini nasıl etkilemiş olabilir?' sorusunu sorar. Öğrencilerin tahminleri alınır. Bu hafta 1945-1991 yılları arasındaki bilimsel, teknolojik ve kültürel gelişmelere ilişkin bir araştırma başlatılacağı ve konunun öğrenciler tarafından seçileceği duyurulur (E1.1).

2. Keşfetme25 dk

   Sınıf gruplara ayrılır ve 1945-1991 yılları arasındaki bilimsel, teknolojik ve kültürel gelişmelere ilişkin bir araştırma başlatılır (SDB2.2). Ders kitabı ve etkileşimli tahtadaki başlıklar (uzay yarışı, nükleer teknoloji, kültürel gelişmeler) incelenir. Her öğrenci başlıklar arasından merak ettiği konuyu belirler ve gerekçesini grubuna anlatır (E1.1). (ÇTDT.2.3.a)

   ÇTDT.2.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler belirledikleri konu hakkında araştırma soruları yazar; gruplar soruları ortak bir listede birleştirir (KB2.8, SDB2.1). Öğretmen rehberlik ederek soruların bilimsel, teknolojik ya da kültürel bir gelişmeye odaklanmasını sağlar (E3.2). (ÇTDT.2.3.a)

   ÇTDT.2.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilere araştırma sürecinin aşamalarını içeren kontrol listesi verilir; gruplar listeyi kullanarak basamakları takip eder ve denetler (SDB1.2). Her grup için 1945-1991 yılları arasındaki bilimsel, teknolojik ve kültürel gelişmelerden birini yansıtan araştırma konusu belirlenir. Bilgi toplama aşaması sınıf dışında yürütüleceğinden kaynaklar (ders kitabı, güvenilir dijital kaynaklar) ve görev paylaşımı planlanır (OB1, OB2). (ÇTDT.2.3.b)

   ÇTDT.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar kontrol listesinde tamamladıkları basamakları işaretler ve araştırma konusunu ile sorularını sınıfa kısaca sunar. Grup değerlendirme formu doldurulur; konu seçimi ve kaynak planı dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğretmen, bilgi toplama görevinin sınıf dışında yürütüleceğini belirterek her grubun performans görevi için konu ve kaynak planının hazır olduğunu teyit eder.

   ÇTDT.2.3

Sınıf defteri: ÇTDT.2.3 1945-1991 yılları arasındaki bilimsel, teknolojik ve kültürel…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada 1945-1991 yıllarına ait uzay yarışı ya da nükleer teknolojiyi gösteren bir fotoğraf yansıtır. Öğrencilerden görselin hangi gelişmeye ait olabileceğini ve bu bilginin hangi kaynaktan öğrenilebileceğini söylemeleri istenir (OB4). Bu derste araştırma konuları için kaynak belirlenip bilgi toplanacağı ve toplanan kaynakların incelenerek ilgili bilgilerin ayrıştırılacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Bilgi toplama süreci adımlar hâlinde yönergelerle işletilir. Öğrencilerden önceki haftalarda belirledikleri, 1945-1991 yıllarındaki bilimsel, teknolojik ya da kültürel gelişmeye ilişkin konuyu yazmaları ve bu konu için gereken bilgi türlerini listelemeleri istenir. Gruplar, öğretmen rehberliğinde hangi kaynakları kullanacaklarını, bu kaynaklara nerede ve nasıl ulaşacaklarını belirleyerek çalışma planına yazar (SDB2.2; ÇTDT.2.3.b).

   ÇTDT.2.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, belirledikleri kaynaklara göre kütüphane, müze, arşiv, tarihî mekân ve genel ağ gibi ortamlardan araştırma konularıyla ilgili bilgi toplar. Toplanan bilgiler not alınarak gruba ait bilgi formuna işlenir ve hangi ortamdan elde edildiği yazılır (SDB2.2, OB2; ÇTDT.2.3.b).

   ÇTDT.2.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan topladıkları kaynaklara uygun sorular sorarak kaynağın birinci elden ya da ikinci elden olup olmadığını; yazılı, görsel, sayısal ya da dijital türünü; yazarı, tarihi, dijital kimliği ve genel ağdaki uzantısı gibi temel unsurlarını belirlemeleri istenir (SBAB2.3, OB2). Toplanan bilgiler ilgili ve ilgisiz olarak ayrıştırılır; araştırma konusuna uygun olanlar tespit edilir (ÇTDT.2.3.c).

   ÇTDT.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar, incelediği bir kaynağın türünü ve temel unsurlarını ile araştırma konusuna uygun bulduğu bilgileri sınıfa kısaca sunar. Sunumlar kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir; öğrencilerden grup değerlendirme formunu doldurmaları istenir. Kaynak inceleme çalışması performans görevinin parçası olarak kaydedilir ve bilgilerin ilgili-ilgisiz ayrımı özetlenir (ÇTDT.2.3.c).

   ÇTDT.2.3

Sınıf defteri: ÇTDT.2.3 1945-1991 yılları arasındaki bilimsel, teknolojik ve kültürel…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada uzay yarışına ilişkin iki farklı kaynaktan alınmış kısa bölümü gösterir ve aynı gelişmenin iki kaynakta aynı biçimde anlatılıp anlatılmadığını sorar (E1.1). Önceki haftalarda belirlenen araştırma konuları ve toplanan kaynaklar kısaca anımsatılır. Bu derste kaynakların incelenerek sınırlılıklarının sorgulanacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden araştırma konularına ilişkin belirledikleri kaynaklardan ikisini, örneğin ders kitabındaki ilgili bölümü ve öğretmenin tahtada sunduğu ikinci bir metni, inceleyerek bilgilerini gözden geçirmeleri istenir (ÇTDT.2.3.c). Gruplar hâlinde, ön yargı, çelişki veya tutarsızlık içeren ifadeleri ortaya çıkaracak sorular yazılır (E3.10, KB2.8). Kaynaklar karşılaştırılır, konuya ilişkin farklı görüşler eşleştirme kartlarıyla belirlenir (KB2.7).

   ÇTDT.2.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden seçtikleri kaynağın içeriğini tutarsızlık açısından kontrol etmeleri ve kaynaktaki olgu ile görüşleri ayırt ederek işaretlemeleri istenir (ÇTDT.2.3.ç, OB1). Ardından kaynakta yer alan bilgilerin güncel araştırmaları içerip içermediği sorgulanır. Bulgular grup içinde paylaşılır (SDB2.1).

   ÇTDT.2.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden sorgulamaları sonucunda topladıkları bilgilerin araştırma konusu için yeterli olup olmadığına ilişkin çıkarımda bulunmaları istenir (ÇTDT.2.3.ç, KB3.2). Bilgiler sınırlı kalıyorsa ders kitabı ya da dijital ortamdaki farklı kaynaklara başvurularak yeniden bilgi toplanır (OB2). Kullanılan kaynakların araştırmaya katkısını değerlendirmek için tarihsel kaynak/kanıt analiz formu doldurulur.

   ÇTDT.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar, kaynaklarının sınırlılıklarına ilişkin bulgularını kısaca sunar. Öğretmen, sorgulama sürecinde ulaşılan sonuçları özetler. Doldurulan tarihsel kaynak/kanıt analiz formları dereceli puanlama anahtarı ve kontrol listesiyle, grup çalışması ise grup değerlendirme formuyla değerlendirilir (SDB2.2).

   ÇTDT.2.3

Sınıf defteri: ÇTDT.2.3 1945-1991 yılları arasındaki bilimsel, teknolojik ve kültürel…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada uzay yarışı, nükleer teknoloji ve kültürel gelişmelere ilişkin görseller yansıtır. Öğrencilerden gruplarının araştırma konusunu ve şimdiye kadar topladıkları kaynakları kısaca hatırlamaları istenir. Bu derste kaynakların sınırlılıklarının sorgulanacağı ve ulaşılan bilgilerin yorumlanacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Gruplar, araştırmalarında kullanacakları kaynakların hangi bakış açısını yansıttığını ve hangi yönlerde eksik kaldığını sorgular (ÇTDT.2.3.ç). Ardından kaynaklardan araştırmada kullanılacak bilgileri ana fikir, şahıslar, eserler, mekânlar ve kurumlar başlıklarında belirler. Bu bilgiler tarih şeridi, harita, tablo, grafik ya da bilgi görseli gibi görsel metinlere dönüştürülür (OB4).

   ÇTDT.2.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar ulaştıkları bilgilerden hareketle kendi görüşlerini yansıtan yorumlar oluşturur (ÇTDT.2.3.d). Yorumlar grup üyeleri arasında iş birliği içinde tartışılarak olgunlaştırılır (SDB2.2). Öğrenciler kanıtlardan hareketle 1945-1991 yılları arasındaki bilimsel, teknolojik ve kültürel gelişmelere ilişkin çıkarım yapar (E3.1, SDB3.3).

   ÇTDT.2.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar yaptıkları araştırmayı ve yorumlarını rapor taslağına dönüştürür (ÇTDT.2.3.d). Rapor için uygun başlıklar bulunur, hazırlanan görseller (OB4) metnin içeriğine uygun biçimde yerleştirilir. Kaynaklara metin içinde atıf yapılır ve kullanılan kaynaklar kaynakçada gösterilir.

   ÇTDT.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar rapor taslaklarını kontrol listesiyle gözden geçirir; kaynakların sınırlılıklarının sorgulanıp sorgulanmadığı, yorumların kanıta dayanıp dayanmadığı, atıf ve kaynakçanın yer alıp almadığı işaretlenir. Grup değerlendirme formu doldurulur. Performans görevi kapsamındaki çalışmalar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir.

   ÇTDT.2.3

Sınıf defteri: ÇTDT.2.3 1945-1991 yılları arasındaki bilimsel, teknolojik ve kültürel…; değerlendirme