T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 9. SINIF TÜRK KÜLTÜR VE MEDENİYET TARİHİ DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü ile Gaziler Günü'nün millî birlik ve devlet bilinciyle ilişkisine değinir. Öğrencilere 'Bir devleti ayakta tutan şeyler nelerdir?' sorusu yöneltilir ve yanıtlar etkileşimli tahtaya yazılır. Dersin amacının Türk devletlerinin yönetim yapılarını kaynaklar üzerinden çözümlemek olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere ders kitabından ve etkileşimli tahtadan kaynaklar verilir; kut anlayışı, ikili sistem ve veraset sistemi bu kaynaklar üzerinden incelenir (OB1) (TKMT 1.1.a). Öğrencilerden her kavramın Türk devletlerinde nasıl işlediğini kaynaktan alıntıyla göstermeleri istenir. Ardından meşruiyet kaynakları, meşrutiyet ve cumhuriyetin özellikleri aynı yöntemle incelenir (TKMT 1.1.a).

   TKMT 1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden bireysel olarak verilen bir kaynak metindeki yönetim yapısına ilişkin ifadeleri bulup altını çizmeleri ve bunları il, kut ve Devlet-i Ebed Müddet kavramlarıyla ilişkilendirmeleri istenir (SDB1.2) (TKMT 1.1.a). Her öğrenci çözümlemesini iki cümleyle defterine yazar.

   TKMT 1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde bireysel çözümlemeler karşılaştırılır ve gruptaki her üye bir yönetim yapısı özelliğini arkadaşlarına anlatır (SDB2.2) (D1). Gruplar, kaynaklardan çıkardıkları özellikleri ve dayanaklarını kâğıda yazarak sınıfa sunar (TKMT 1.1.a).

   TKMT 1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Her gruptan bir öğrenci, kaynaklardan çözümledikleri yönetim özelliklerinin dayanaklarını sınıfa sunar. Öğretmen, Grup Değerlendirme Formu ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile çözümlemelerin kaynağa dayanma düzeyini değerlendirir. Öğrencilerden Performans Görevi kapsamında incelediği bir özelliği iki cümleyle yazması istenir.

   TKMT 1.1

Sınıf defteri: TKMT 1.1 Türkistan'dan Türkiye'ye Türk devletlerinin yönetim yapılarını…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, İlköğretim Haftası'na değinerek öğrencilerden Türklerde devlet yönetimine ilişkin önceki derste öğrendiklerini kısaca hatırlamalarını ister. Etkileşimli tahtada Devlet-i Ebed Müddet, il ve kut kavramları gösterilir; öğrencilerden bu kavramların yönetimle ilişkisine dair tahminde bulunmaları istenir. Dersin amacı, Türk devletlerinin yönetim yapılarını verilen kaynaklar üzerinden çözümlemek olarak açıklanır (TKMT 1.1.a).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki kaynakları inceleyerek Türk devletlerinde kut anlayışı, ikili sistem, veraset sistemi, meşruiyet kaynakları, meşrutiyet ve cumhuriyetin özelliklerini belirlemeleri istenir (OB1). Her kavram için kaynaktan bir kanıt cümlesi seçilir ve bu cümlenin yönetimdeki yeri sorgulanır. Öğretmen, bilginin hangi kaynaktan alındığını sorarak güvenilir bilgiye ulaşma yollarını vurgular (TKMT 1.1.a).

   TKMT 1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden bireysel olarak kut anlayışı, ikili sistem ve veraset sistemi arasındaki ilişkiyi kitaptaki kaynaklardan çözümlemeleri istenir. Her öğrenci bulduğu bilgileri üç kısa cümlede özetler (KB2.3). Çalışma süresince öğrencilerden kendi ilerlemelerini kontrol etmeleri beklenir (SDB1.2) (TKMT 1.1.a).

   TKMT 1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde her öğrenciye bir kavram (kut, veraset, meşruiyet kaynakları, meşrutiyet ve cumhuriyet) verilir; öğrenciler kendi kavramında uzmanlaşıp gruba anlatır (E3.1, SDB2.2). Gruplar, anlatılanları birleştirerek kavramların birbiriyle bağlantısını gösteren bir akış şeması taslağı hazırlar (E3.7) (TKMT 1.1.a).

   TKMT 1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar hazırladıkları akış şemasını sınıfa sunar; öğretmen şemaları Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir. Öğrencilerden Grup Değerlendirme Formu'nu doldurarak grup içinde herkesin söz hakkı bulup bulmadığını yorumlamaları istenir (D1, SDB2.1). Sonunda kut anlayışı, veraset ve meşruiyet kaynaklarının yönetimi nasıl şekillendirdiği üzerine sınıfça kısa bir değerlendirme yapılır.

   TKMT 1.1

Sınıf defteri: TKMT 1.1 Türkistan'dan Türkiye'ye Türk devletlerinin yönetim yapılarını…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir Türk devletinin yönetim şemasını gösterir. Öğrencilerden şemadaki unsurları (hükümdar, kurultay, il gibi) tanımlamaları ve hangilerinin daha önce incelenen kaynaklarda da geçtiğini söylemeleri istenir. Bugün Türk devletlerinin yönetim yapılarının ortak özelliklere göre sınıflandırılacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Ders kitabındaki ve öğretmenin verdiği kaynaklardan Türk devletlerinin yönetim özellikleri (hükümdarın yetkisi, danışma organı, ülkenin bölümlere ayrılması) incelenir. İncelenen özellikler arasındaki ilişkiler belirlenir (E3.1). İkili çalışılarak sınıflandırmada kullanılabilecek ölçütler tespit edilir ve etkileşimli tahtadaki listeye eklenir. (TKMT 1.1.b)

   TKMT 1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Bireysel çalışmada öğrencilere verilen yönetim özelliği kartları belirlenen ölçütlere göre gruplandırılır; her kartın hangi gruba neden yerleştirildiği yazılır (KB2.7). Ardından eşler birbirinin sınıflamasını inceler, farklı yerleştirilen kartların gerekçeleri paylaşılır (SDB2.1). (TKMT 1.1.b)

   TKMT 1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde bireysel sınıflamalar birleştirilerek tek bir sınıflandırma tablosu ya da akış şeması hazırlanır (SBAB11.2). Görev paylaşımı yapılır ve her üyenin katkısı sağlanır (SDB2.2). Gruplar çalışmalarını sunar; ölçütlerin tutarlılığı Devlet-i Ebed Müddet ve il kavramları üzerinden tartışılır (E3.7). (TKMT 1.1.b)

   TKMT 1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Her grubun sınıflandırması dereceli puanlama anahtarına göre değerlendirilir; üyeler grup değerlendirme formunu doldurur (SDB1.2). Öğrencilerden en tutarlı bulunan akış şemasını ya da bilgi görselini (infografik) seçip gerekçelendirmeleri istenir. Seçilen çalışma tahtada gösterilerek yönetim yapılarını ayıran ölçütler toparlanır. (TKMT 1.1.b)

   TKMT 1.1

Sınıf defteri: TKMT 1.1 Türkistan'dan Türkiye'ye Türk devletlerinin yönetim yapılarını…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Türk devletlerinden üç yönetim örneğini gösterir ve öğrencilerden bu yönetimlerin neleri içerdiğini tahmin etmelerini ister. Önceki derste kaynaklar üzerinden çözümlenen yönetim yapıları hatırlatılır. Bu derste Devlet-i Ebed Müddet ve il gibi kavramlar da kullanılarak yönetim yapılarının sınıflandırılacağı belirtilir (OB1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler ders kitabından Türk devletlerinin yönetim yapılarına ait özellikleri (hükümdar, danışma organları, il yönetimi, ordu) belirler. Belirledikleri özellikleri benzerlik ve farklılıklar yönünden bir tabloda sınıflandırır (KB2.7, SBAB11.2). Tablolar ikili olarak karşılaştırılır ve öğretmen rehberliğinde düzeltilir (TKMT 1.1.b).

   TKMT 1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplar hâlinde, tablolarındaki özellikleri devlet dönemlerine ya da yönetim unsurlarına göre ortak bir sınıflandırma şemasında birleştirir. Gruplar görevleri paylaşır ve ölçütlerini gerekçelendirir (SDB2.2, E3.7) (TKMT 1.1.b).

   TKMT 1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Her grup sınıflandırmasını akış şeması ya da bilgi görseli olarak düzenler ve sınıfa sunar. Diğer gruplar ölçütlerin tutarlılığını sorgular; gerektiğinde sınıflandırmalar yeniden düzenlenir. Öğrenciler kendi çalışmalarını planlayıp yönetir (SDB1.2). Öğretmen süreci gözlemler ve dönüt verir (TKMT 1.1.b).

   TKMT 1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar sınıflandırma ürünlerini performans görevi olarak teslim eder; öğretmen ürünleri dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Öğrenciler grup değerlendirme formunu doldurarak iş birliği sürecini gözden geçirir. Öğretmen, yönetim yapılarının hangi ölçütlere göre sınıflandırıldığını özetler ve ürünlerden seçilen akış şemasını tahtada gösterir (TKMT 1.1.b).

   TKMT 1.1

Sınıf defteri: TKMT 1.1 Türkistan'dan Türkiye'ye Türk devletlerinin yönetim yapılarını…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Türk devletlerinin yönetim yapılarını gösteren bir şema açar ve Devlet-i Ebed Müddet ile il kavramlarını hatırlatır. Öğrencilerden önceki haftalarda sınıflandırdıkları yönetim yapılarından birini söylemeleri istenir. Bu derste yönetim yapılarının öğrencilerin kendi cümleleriyle aktarılacağı belirtilir; öğrencilerden çalışma planlarını belirlemeleri istenir (SDB1.2).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki ilgili metni okuyarak Türk devlet yönetiminde meydana gelen değişimin ordu teşkilatına yansımalarını belirlemeleri istenir (OB1). Çiftler hâlinde bu yansımalar ile il ve Devlet-i Ebed Müddet anlayışı arasındaki ilişki tartışılır (SDB2.1, E3.7). Her çift ordu teşkilatındaki değişimi iki cümleyle kendi sözcükleriyle ifade eder; öğretmen örnekleri tahtada toplar (TKMT 1.1.c).

   TKMT 1.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden bireysel olarak seçtikleri bir Türk devletinin yönetim yapısını (hükümdar, il, ordu) üç-dört cümleyle özetlemeleri istenir (KB2.3, E3.1). Özetlerde adalet anlayışının yönetimdeki yeri de belirtilir (D1). Yazılı özetler çalışma kâğıdında toplanır (TKMT 1.1.c).

   TKMT 1.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde bireysel özetler birleştirilerek yönetim yapısını anlatan bir akış şeması ya da bilgi görseli (infografik metin) hazırlanır (SDB2.2). Görevler grup içinde paylaşılır ve her üye kendi bölümünü sözlü olarak aktarır (SDB2.1). Aktarımlarda öğrencilerin kendi cümlelerini kullanmaları sağlanır (TKMT 1.1.c).

   TKMT 1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar akış şemalarını ve bilgi görsellerini sınıfa sunar. Ürünler Dereceli Puanlama Anahtarı ile, grup çalışması ise Grup Değerlendirme Formu ile değerlendirilir. Öğrencilerden Türk devletlerinin yönetim yapısını kendi cümleleriyle aktaran birer cümle yazmaları istenir ve bu cümleler performans görevinin kanıtı olarak toplanır (TKMT 1.1.c).

   TKMT 1.1

Sınıf defteri: TKMT 1.1 Türkistan'dan Türkiye'ye Türk devletlerinin yönetim yapılarını…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen Birleşmiş Milletler Günü'ne (24 Ekim) değinerek devletlerin ortak kurallar ve düzenli yönetim yapılarıyla birlikte yaşamayı sağladığını belirtir. Öğrencilerden Türk devletlerinde adaletli yönetimin neden önemli olduğunu bir cümleyle söylemeleri istenir (D1). Devlet-i Ebed Müddet ve il kavramları etkileşimli tahtada hatırlatılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabı ve görsel kaynaklardan yararlanarak Türkistan'dan Türkiye'ye Türk devletlerinin yönetim yapılarıyla ilgili önceki haftalarda öğrendiklerini gözden geçirmeleri istenir (OB1). Bu bilgilerden yola çıkarak bir bilgi görseli taslağı hazırlamaları, çalışma adımlarını kendilerinin planlaması istenir (SDB1.2). Taslakta il ve Devlet-i Ebed Müddet kavramlarına yer verilir; yönetim yapıları kendi cümleleriyle yazılır (TKMT 1.1.c).

   TKMT 1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden bireysel olarak taslaklarındaki bilgileri, yönetim yapılarının temel özelliklerini öne çıkaran kısa özet cümlelere dönüştürmeleri istenir (KB2.3). Her öğrenci cümlelerini kendi ifadeleriyle yazar ve tutarlılığını kontrol eder (TKMT 1.1.c).

   TKMT 1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her grup üyelerin cümlelerini birleştirerek ortak bir bilgi görseli veya akış şeması oluşturur (SDB2.2; SBAB11.2). Grup içinde olumlu bir iletişim dili kullanılır (SDB2.1). Gruplar görsellerini sınıfa kendi cümleleriyle aktarır (TKMT 1.1.c).

   TKMT 1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplardan hazırladıkları bilgi görselini (infografik metin) sınıfa asmaları ve Türk devletlerinin yönetim yapılarını kendi cümleleriyle aktarmaları istenir. Öğretmen çalışmaları dereceli puanlama anahtarıyla, grup çalışmasını ise grup değerlendirme formuyla değerlendirir. Sınıfta güçlü yönler ve geliştirilecek noktalar konuşulur (SDB2.2).

   TKMT 1.1

Sınıf defteri: TKMT 1.1 Türkistan'dan Türkiye'ye Türk devletlerinin yönetim yapılarını…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Cumhuriyet Bayramı'nın anayasal düzenin kuruluşuyla ilişkisine değinilerek öğrencilerden hukuk denince akıllarına gelen kavramları söylemeleri istenir (SDB2.1). Etkileşimli tahtada anayasa, il ve töre kavramları gösterilir; bunların hukuk sistemindeki yerine ilişkin ilk tahminler alınır. Dersin amacı, Türklerin hukuk sisteminde meydana gelen değişimi kanıtlara dayanarak analiz etmek olarak duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Sınıf gruplara ayrılır; her gruba töre, şer'i ve örfi hukuk, kanunnameler, Tanzimat ve Islahat Fermanları, Mecelle, Kanun-ı Esasi, Teşkilat-ı Esasiye, Cumhuriyet Dönemi anayasaları ya da Türk Medeni Kanunu kaynaklarından biri verilir (SDB2.2). Gruplardan kaynağı incelemeleri, düzenlemenin hangi ihtiyaçtan doğduğunu ve neyi değiştirdiğini bir kanıt cümlesiyle belirlemeleri istenir (TKMT 1.2.a).

   TKMT 1.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden bireysel olarak, grupların bulgularından yararlanıp töreden Cumhuriyet Dönemi anayasalarına uzanan düzenlemeleri tarih sırasıyla gösteren bir akış şeması hazırlamaları istenir (SBAB11.2). Her adımın yanına değişimi gösteren bir kanıt yazılır (OB1) (TKMT 1.2.a).

   TKMT 1.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, bireysel akış şemalarını bir araya getirerek hukuktaki değişimin nedenini ve sonucunu özetleyen bir bilgi görseli (infografik metin) hazırlar (KB2.3, SDB2.2). Hazırlanan görseller etkileşimli tahtada sunulur; düzenlemelerin adalet açısından ne getirdiği tartışılır (D1) (TKMT 1.2.a).

   TKMT 1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Grupların hazırladığı akış şemaları ve bilgi görselleri sunulur; öğretmen kanıt kullanımını Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir. Öğrencilerden Grup Değerlendirme Formu'nu doldurmaları ve 'Hukuktaki değişim hangi kanıtlarla gösterilebilir?' sorusunu kendi cümleleriyle yanıtlamaları istenir (SDB1.2). Böylece Türklerin hukuk sistemindeki değişimin kanıtlara dayanarak analizi toparlanır (TKMT 1.2.a).

   TKMT 1.2

Sınıf defteri: TKMT 1.2 Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin hukuk sisteminde meydana gelen…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir devlet yönetiminde kararların nasıl alındığını gösteren kısa bir görsel sunar ve 'il' kavramının devlet ve ülke anlamına geldiğini hatırlatır. Öğrencilere 'Hukuk kuralları neden zamanla değişir?' sorusu yöneltilir ve birkaç görüş alınır. Dersin amacı, hukuk sisteminde değişimin görüldüğü dönemin koşullarını fark etmek olarak paylaşılır (TKMT 1.2.b).

2. Keşfetme25 dk

   Ders kitabındaki ilgili metin ve görseller incelenir; öğrencilerden hukuk sistemindeki değişimin arka planında yöneticilerin ve halkın rolünü bulmaları istenir (OB1). Öğrenciler iki sütunlu bir çizelgeye yöneticilerin aldığı kararları ve halkın beklenti ya da uygulamalarını yazar. Öğretmen çizelgeden örnekler seçerek değişimin hangi dönem koşullarında ortaya çıktığını sorar ve yanıtlar tahtada toplanır (TKMT 1.2.b).

   TKMT 1.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabı metninden dönemin siyasi, toplumsal ve ekonomik koşullarını gösteren üç bilgiyi seçip her birini tek cümleyle özetlemeleri istenir (KB2.3, OB1). Öğrenciler çalışma süresini kendileri planlar, öğretmen sınıfta dolaşarak yönlendirir (SDB1.2). Özetler eşlerle paylaşılır (SDB2.1, TKMT 1.2.b).

   TKMT 1.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde dönemin koşulları ile hukuk sistemindeki değişim arasındaki ilişkiyi gösteren bir akış şeması hazırlanır (SBAB11.2, E3.7). Her öğrenci bir koşulda uzmanlaşıp grup arkadaşlarına açıklar, grup içinde herkese eşit söz hakkı tanınır (E3.1, SDB2.2, D1). Şemalar sınıfa asılır ve gruplar birbirlerinin şemalarını inceler (TKMT 1.2.b).

   TKMT 1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Grupların akış şemaları Dereceli Puanlama Anahtarı ile, grup çalışması Grup Değerlendirme Formu ile değerlendirilir. Öğretmen 'Dönemin koşulları hukuk sistemindeki değişimde nasıl bir rol oynamıştır?' sorusunu sorar. Öğrencilerin yanıtlarıyla hukuk sisteminde değişimin görüldüğü dönemin koşulları tahtada özetlenir (TKMT 1.2.b).

   TKMT 1.2

Sınıf defteri: TKMT 1.2 Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin hukuk sisteminde meydana gelen…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada önceki derslerde incelenen hukuk kanıtlarından birini gösterir ve öğrencilerden bu kanıtın hangi dönemde ortaya çıktığını söylemelerini ister. Ardından “İl düzeninin korunmasında hukukun yeri nedir?” sorusu sorulur, öğrencilerin görüşleri alınır. Bugün dönemin koşullarının hukuktaki değişimle ilişkisinin ve değişimlerin günümüzle karşılaştırmasının yapılacağı belirtilir (E3.7).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki metin ve görselleri inceleyerek Türklerin hukuk sisteminde değişimin görüldüğü dönemlerin siyasi, dinî ve toplumsal koşullarını belirlemeleri istenir. Her dönem için “dönemin koşulu – hukuktaki değişim” eşleştirmesi bireysel yapılır, ikili paylaşılır (SDB2.1). Eşleştirmeler etkileşimli tahtada ortak listeye dönüştürülür (TKMT 1.2.b).

   TKMT 1.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her grup, ortak listedeki bir dönemin hukuk uygulamalarını günümüz hukuk uygulamalarıyla karşılaştıran iki sütunlu bir tablo hazırlar. Tabloda benzerlik, farklılık ve değişimin nedeni ayrı satırlarda gösterilir (TKMT 1.2.c, KB2.7, SBAB11.2). Görev dağılımı grup içinde iş birliğiyle yapılır (SDB2.2).

   TKMT 1.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan tablolarındaki karşılaştırmayı akış şeması ya da bilgi görseli (infografik metin) biçiminde düzenlemeleri istenir. Şemada dönemin koşulundan hukuktaki değişime, oradan günümüzdeki karşılığa uzanan bir akış kurulur; adalet değeri açısından bir çıkarım eklenir (TKMT 1.2.c, D1, OB1).

   TKMT 1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Grupların akış şemaları ya da bilgi görselleri sınıfta kısaca sunulur ve Grup Değerlendirme Formu ile Dereceli Puanlama Anahtarı kullanılarak değerlendirilir. Öğrencilerden dönemin koşulları ile günümüz hukuku arasındaki en önemli farkı tek cümlede özetlemeleri istenir (KB2.3). Son olarak öğrenciler grup içindeki katkılarını gözden geçirerek geliştirmeleri gereken noktayı belirler (SDB1.2).

   TKMT 1.2

Sınıf defteri: TKMT 1.2 Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin hukuk sisteminde meydana gelen…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada ders kitabından Türklerde bir hukuk uygulamasını gösteren kısa bir metin ya da görsel sunar. Öğrencilerden bu uygulamanın günümüzde karşılığı olabilecek bir kural veya kurumu söylemeleri istenir (SDB2.1). Dersin amacının, hukuktaki değişimleri günümüz uygulamalarıyla karşılaştırmak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler ikişerli gruplara ayrılır. Ders kitabından (OB1) Türklerde hukuk sisteminde görülen değişimler belirlenir ve her değişimin günümüzdeki karşılığı bulunur. Gruplar, ölçütler (ör. kararı kimin verdiği, kararın dayanağı) doğrultusunda değişimleri ve günümüz uygulamalarını iki sütunlu bir karşılaştırma tablosuna işler (KB2.7, SBAB11.2) (TKMT 1.2.c).

   TKMT 1.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler bireysel olarak tablodan bir değişim seçer. Seçilen değişimin günümüz uygulamasıyla benzer ve farklı yönlerini üç cümlede özetler ve çalışmasını gözden geçirerek düzeltir (KB2.3, SDB1.2) (TKMT 1.2.c).

   TKMT 1.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar bireysel özetleri birleştirerek il yönetimindeki hukuk uygulamaları ile günümüz uygulamalarını adalet açısından karşılaştırır (D1). Görev paylaşımı yapılarak karşılaştırma bir akış şeması ya da bilgi görseli (infografik) olarak düzenlenir (SDB2.2). Gruplar ürünlerini kısaca sunar (SDB2.1) (TKMT 1.2.c).

   TKMT 1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Grupların akış şemaları ve bilgi görselleri sınıfta sunulur; öğretmen karşılaştırmalardaki ortak sonuçları etkileşimli tahtada özetler. Ürünler dereceli puanlama anahtarıyla, grup çalışma süreci grup değerlendirme formuyla değerlendirilir. Öğrencilerden Türklerde hukuktaki değişimlerin günümüzle en belirgin farkını tek cümleyle yazmaları istenir (TKMT 1.2.c).

   TKMT 1.2

Sınıf defteri: TKMT 1.2 Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin hukuk sisteminde meydana gelen…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada 'Hukuk sistemi zamanla neden değişir?' sorusunu yöneltir ve öğrencilerden Türklerin hukuk anlayışına dair hatırladıklarını söylemelerini ister (SDB2.1). İnsan Hakları ve Demokrasi Haftası'na değinilerek adalet ile hukuk arasındaki ilişki vurgulanır (D1). Dersin amacı, hukuk sistemindeki değişimleri günümüzle karşılaştırmak ve dönemin koşullarında açıklamak olarak duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler ikili çalışarak ders kitabında Türklerin hukuk sistemindeki değişimlere ilişkin bölümleri okur ve belirledikleri değişimleri günümüz hukuk uygulamalarıyla karşılaştıran iki sütunlu bir tablo hazırlar (KB2.7, SBAB11.2). Tabloda benzerlikler ve farklılıklar ayrı satırlarda gösterilir. Öğretmen, tabloları etkileşimli tahtada inceleyerek öğrencilerin kullandığı karşılaştırma ölçütlerini sorgular (TKMT 1.2.c).

   TKMT 1.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden tablodaki değişimlerden birini seçmeleri ve bu değişimin hangi dönem koşullarında ortaya çıktığını ders kitabı verilerine dayanarak bireysel olarak kısaca yazmaları istenir (KB2.3). Yazıda değişimin nedenleri ve sonuçları dönemin siyasi, toplumsal ve ekonomik koşullarıyla ilişkilendirilir. Öğretmen çalışmaları dolaşarak izler (TKMT 1.2.ç).

   TKMT 1.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar bireysel yazıları birleştirerek hukuk sistemindeki değişimi dönem koşullarıyla birlikte gösteren bir akış şeması ya da bilgi görseli hazırlar (SDB2.2, SBAB11.2). Görevler grup içinde paylaştırılır ve her üye kendi bölümünü açıklar. Çalışmalar sınıfta sergilenir ve gruplar birbirlerinin çalışmalarına geri bildirim verir (TKMT 1.2.ç).

   TKMT 1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar akış şemalarını kısaca sunar; öğretmen, değişimlerin dönem koşullarıyla nasıl açıklandığını sınıfla özetler. Akış şemaları ve bilgi görselleri performans görevi olarak dereceli puanlama anahtarıyla, grup çalışması grup değerlendirme formuyla değerlendirilir. Öğrencilerden bir değişimi tek cümleyle dönemin koşullarına bağlayarak açıklamaları istenir.

   TKMT 1.2

Sınıf defteri: TKMT 1.2 Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin hukuk sisteminde meydana gelen…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, Türklerde hukuk sisteminin töreden şer'i ve örfi hukuka ve anayasal hareketlere uzanan sürecini etkileşimli tahtada kısa bir zaman çizelgesiyle gösterir. Öğrencilere 'Hukuk kuralları neden değişir?' sorusu yöneltilir; il, töre ve anayasa kavramları üzerinden görüşleri alınır (SDB2.1). Adalet değerinin hukukun işlevindeki yeri hatırlatılır (D1). Bugün her değişimin ait olduğu dönemin koşulları içinde açıklanacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden Türklerin hukuk sisteminde meydana gelen değişimi anayasal hareketler, töre, şer'i ve örfi hukuk bağlamında açıklayan tarihsel akış şeması hazırlamaları istenir (SDB1.2, E3.7). Şemadaki her aşamanın yanına o aşamanın ait olduğu dönemin koşullarını yazmaları, kaynak olarak ders kitabını kullanmaları istenir. Hazırlanan şemalar sınıfa sunulur (SDB2.1). (TKMT 1.2.ç)

   TKMT 1.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabında il, töre ve anayasa kavramlarının geçtiği bölümleri okumaları ve her kavramın ait olduğu dönemin siyasi ve toplumsal koşullarını iki üç cümleyle özetlemeleri istenir (OB1, KB2.3). Özetler eşlerle karşılaştırılır, eksikler tamamlanır. (TKMT 1.2.ç)

   TKMT 1.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, hukuk sisteminde meydana gelen bir değişimi seçer ve bu değişimin hangi dönem koşullarında, neden ortaya çıktığını açıklayan bilgi görseli (infografik metin) hazırlar. Görev paylaşımı yapılarak çalışılır (SDB2.2, E3.1). Görselde adalet değeriyle ilişkili bir örneğe yer verilmesi istenir (D1). (TKMT 1.2.ç)

   TKMT 1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar bilgi görsellerini kısaca sunar; değişimlerin dönemin koşulları içinde nasıl açıklandığı sınıfça tartışılır (SDB2.1). Performans görevi olan akış şeması dereceli puanlama anahtarıyla, grup çalışması grup değerlendirme formuyla değerlendirilir. Öğrencilerden Türklerde hukuk sistemindeki değişimin dönemin koşullarına bağlı olduğunu tek cümleyle özetlemeleri istenir (KB2.3). (TKMT 1.2.ç)

   TKMT 1.2

Sınıf defteri: TKMT 1.2 Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin hukuk sisteminde meydana gelen…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Türklerin konargöçer ve yerleşik yaşamına ait görsel kaynaklardan (fotoğraf, resim) örnekler gösterir. Öğrencilerden görsellerde insanların barınma, giyim ve geçim biçimlerine ilişkin gözlemlerini söylemeleri istenir (OB4). Öğretmen, bu derste Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin toplumsal yapısının inceleneceğini ve değişimin yorumlanacağını belirtir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere kavram öğretim materyalleri verilir; öğrencilerden konargöçer, sosyal güvenlik ve vakıf kavramlarının anlamlarını materyaller üzerinden açıklamaları istenir. Her öğrenci kavramlardan birini kendi cümlesiyle tanımlar ve toplumsal yapıyla ilişkisini yorumlayan bir örnek verir; örnekler sınıfta paylaşılır (SDB2.1, TKMT 2.1.a).

   TKMT 2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara verilen farklı türdeki kaynaklardan Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerde aile yapısı, konargöçerlik ve yerleşik hayat, din ve inanış konularını incelemeleri istenir (OB1). Gruplar, incelediklerine dayanarak bu konularda zaman içinde ne tür değişimler görüldüğünü yorumlar (SDB2.2, TKMT 2.1.a).

   TKMT 2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan kutlamalar, giyim kuşam, yeme içme, vakıflar ve sosyal yardımlaşma konularını verilen kaynaklardan incelemeleri istenir (OB1). Öğrenciler öğrendikleri bilgileri tablo, şema ya da çizim gibi yazılı veya görsel formlara dönüştürerek kendi cümleleriyle ifade eder (SBAB11.1, SDB2.1, TKMT 2.1.a).

   TKMT 2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar hazırladıkları yazılı veya görsel formları kısaca sunar. Öğrencilerden Türklerin toplumsal yapısındaki değişimi, dönemin insanlarının yaşantısını gözeterek yorumlayan iki cümleyi Tarihsel Empati Formu'na yazmaları istenir (E2.1). Öğretmen formları ve grup çalışmalarını Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir (TKMT 2.1.a).

   TKMT 2.1

Sınıf defteri: TKMT 2.1 Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin toplumsal yapısında meydana gelen…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Yılbaşı vesilesiyle toplumların zaman içinde değiştiğine dikkat çekilir. Etkileşimli tahtada boy, han, konargöçer ve kervansaray kavramları gösterilir; öğrencilerden bu kavramlardan birinin toplum hayatındaki yerini tahmin etmeleri istenir (E3.2). Bu derste toplumsal yapıdaki değişimin yorumlanacağı ve tarihsel bağlamı içinde açıklanacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler ders kitabındaki ilgili bölümü okuyarak dönemin koşullarını ve toplumsal yapıdaki değişimi belirler. Gruplar, değişimin dönemdeki etkilerini günümüzdekilerle iki sütunlu bir tabloda karşılaştırır (KB2.7, SDB2.2). Tablodaki farklar yorumlanır ve değişimin neden ortaya çıktığına dair görüşler sınıfla paylaşılır (TKMT 2.1.a).

   TKMT 2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, toplumsal yapıdaki değişimi dönemin siyasi, ekonomik ve coğrafi koşulları içinde ele alarak tarihsel bağlamıyla açıklar (TKMT 2.1.b). Değişim sonucu ortaya çıkan toplumsal sorunlar belirtilir ve sınıf panosuna yazılır (SDB3.3). Gruplar sorunları ortak karar vererek önem sırasına dizer (SDB2.2).

   TKMT 2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Örnek olaylardan hareketle toplumun geleneksel değerlerine saygı göstermenin Türk kültürünün devamlılığı için önemi açıklanır (D19.1). Dönemin aile yapısı, hayat tarzı, din ve inanış şekli, kutlamaları, giyim kuşamı ve yeme içme kültürü göz önünde bulundurularak bu özelliklerin Türk kimliğinin oluşumuna etkisine ilişkin çıkarımda bulunulur (SDB3.3, TKMT 2.1.b).

   TKMT 2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar karşılaştırma tablolarını ve çıkarımlarını sunar. Öğrenciler tarihsel empati formuna toplumsal yapıdaki değişimi nasıl yorumladıklarını ve dönemin tarihsel bağlamında nasıl açıkladıklarını yazar. Öğretmen performans görevini dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir; gruplar iş birliğini grup değerlendirme formuyla değerlendirir (SDB2.2).

   TKMT 2.1

Sınıf defteri: TKMT 2.1 Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin toplumsal yapısında meydana gelen…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada önceki haftada yorumlanan toplumsal yapı değişimlerinin özetini gösterir. Öğrencilere 'Tanzimat'tan sonra gündelik hayatta neler değişmiş olabilir?' sorusu yöneltilir ve birkaç yanıt alınır (E3.2). Bu hafta değişimin tarihsel bağlamı içinde açıklanacağı ve dönemin insanının bakış açısının yapılandırılacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, Tanzimat Fermanı'ndan sonra etkisini artıran modernleşme olgusunu tarihsel bağlamıyla etkileşimli tahtada özetler. Gruplar hâlinde ders kitabındaki metin ve tablolardan modernleşmenin etkilediği alanlar belirlenir, tablolar okunup yorumlanır (SBAB11.1, OB1). Her grup edindiği bilgileri dönemin koşullarıyla ilişkilendirerek sınıfa açıklar (SDB2.1, TKMT 2.1.b).

   TKMT 2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kendilerini o dönemde yaşayan bir muhabirin yerine koyarak Osmanlı Devleti'nde yaşanan modernleşmenin halkı nasıl etkilediğini anlatan bir haber-yorum tasarlamaları istenir (E2.1, SDB2.3). Çalışma gruplarda, ders kitabına ve etkileşimli tahtadaki kaynaklara dayanılarak yürütülür (SDB2.2). Haberde başlık, olay, halkın görüşü ve muhabirin yorumu yer alır (TKMT 2.1.c).

   TKMT 2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar haber-yorumlarını sınıfta sunar. Dinleyen öğrencilerden sunumlardaki bakış açılarını karşılaştırmaları ve dönemin farklı kesimleri açısından bir soru yöneltmeleri istenir (KB2.7, SDB2.1). Öğretmen, bakış açılarının tarihsel bağlama dayanıp dayanmadığını sorgulatır (TKMT 2.1.c).

   TKMT 2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen, performans görevlerini dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Öğrencilerden Tarihsel Empati Formu'nu doldurarak modernleşmeye ilişkin bakış açılarının çalışma süresince nasıl şekillendiğini yazmaları istenir. Gruplar, Grup Değerlendirme Formu ile iş birliği süreçlerini değerlendirir (SDB2.2, TKMT 2.1.c).

   TKMT 2.1

Sınıf defteri: TKMT 2.1 Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin toplumsal yapısında meydana gelen…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtada han, kervansaray ve imarethane görselleri gösterilir. Öğrencilerden bu yapıların farklı toplumsal kesimler için ne anlam taşımış olabileceğini düşünmeleri istenir (E2.1). Bugün Türklerin toplumsal yapısında meydana gelen değişime ilişkin kendi bakış açılarını kaynaklara dayanarak yapılandıracakları belirtilir ve gruplar oluşturulur.

2. Keşfetme25 dk

   Gruplar ders kitabından ve farklı türden kaynaklardan Türklerde ekonomik faaliyetlere ilişkin bilgileri inceler (OB1). Bu bilgilerin boy, han, konargöçer yaşam gibi toplumsal yapı unsurlarındaki değişimle nasıl ilişkili olduğu not edilir. Her grup üyesi bir toplumsal kesimin (ör. konargöçer, tüccar, yerleşik çiftçi) durumunu üstlenerek değişimin o kesimi nasıl etkilediğini yazar (TKMT 2.1.c).

   TKMT 2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Araştırma sürecinin bilgi toplama dışındaki aşamaları sınıfta, öğretmen rehberliğinde ve grup çalışması şeklinde yürütülür (SDB2.2). Her gruba araştırma sürecinin aşamalarını içeren kontrol listesi verilir. Gruplar listeyi kullanarak hangi basamakta olduklarını izler ve eksiklerini denetler.

   TKMT 2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, toplumsal kesimlere ilişkin notlarını karşılaştırarak (KB2.7) Türklerin toplumsal yapısında meydana gelen değişime ilişkin ortak bir bakış açısı yapılandırır. Bakış açısı, kaynaklardan dayanaklarıyla birlikte üç-dört cümleyle yazılır. Öğretmen gruplara dolaşarak dönüt verir (TKMT 2.1.c).

   TKMT 2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar yapılandırdıkları bakış açısını dayanaklarıyla birlikte sunar; öğretmen sunumları dereceli puanlama anahtarıyla, grup çalışmasını grup değerlendirme formuyla değerlendirir. Öğrencilerden tarihsel empati formunu doldurarak seçtikleri toplumsal kesimin değişimi nasıl yaşamış olabileceğini yazmaları istenir (TKMT 2.1.c).

   TKMT 2.1

Sınıf defteri: TKMT 2.1 Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin toplumsal yapısında meydana gelen…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada konargöçer yaşamdan yerleşik hayata, Ahilik ve vakıf sisteminden Cumhuriyet'in ilk yıllarına uzanan bir zaman şeridi gösterir. Öğrencilerden bu şeritteki ekonomik faaliyetlerden hangisini merak ettiklerini birer cümleyle söylemeleri istenir. Dersin amacının Türklerin ekonomik faaliyetlerine ilişkin merak edilen soruları sormak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Sınıf gruplara ayrılır. Her gruptan konargöçer yaşamın ve yerleşik hayatın ekonomiye etkisi, ikta sistemi, tımar sistemi, Ahilik ve lonca teşkilatı ile vakıf sisteminin ekonomideki yeri, Düyûn-ı Umûmiyye'nin Osmanlı Devleti'ne etkileri ve Cumhuriyet'in ilk yıllarındaki ekonomik yapı konularından birini seçmesi istenir. Gruplar seçtikleri konuya ilişkin merak ettikleri soruları kâğıda yazar (TKMT 2.2.a).

   TKMT 2.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Grupların yazdığı sorular etkileşimli tahtada sınıfla paylaşılır. Öğretmen soruların ne, neden ve nasıl biçiminde sınıflandırılmasını yönlendirir; öğrencilerden diğer grupların sorularına ek soru önermeleri istenir (TKMT 2.2.a). Soru sorarken saygılı iletişim kurulur (SDB2.1).

   TKMT 2.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar sorularını üretim, ticaret, yönetim ve toplumsal yaşam gibi yönleri kapsayacak biçimde yeniden düzenler. Her grup soruları arasından en çok merak ettiği üç soruyu seçer ve seçim gerekçesini yazar (E3.4). Sorular grup defterine açık ve tek cümleli biçimde yazılır (TKMT 2.2.a).

   TKMT 2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Her grup seçtiği konuyu ve en çok merak ettiği üç soruyu sınıfa sunar. Öğretmen soruların konuya uygunluğunu ve açıklığını Dereceli Puanlama Anahtarı, grup içi iş birliğini Grup Değerlendirme Formu ile değerlendirir (SDB2.2). Öğrencilerden Tarihsel Empati Formu'nda seçtikleri dönemde yaşayan bir insanın ekonomik hayatına ilişkin merak edeceği bir soruyu yazmaları istenir (E2.1).

   TKMT 2.2

Sınıf defteri: TKMT 2.2 Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin ekonomik faaliyetlerine ilişkin…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir han görseli gösterir; öğrencilerden bu yapının ticaret, konaklama ve güvenlikteki işlevine ilişkin tahminlerini söylemeleri istenir. Önceki haftada sorulan soruların hatırlatılır ve bu derste bu sorulara yanıt olacak bilgilerin toplanacağı belirtilir. Sınıf gruplara ayrılır (SDB2.2).

2. Keşfetme25 dk

   Gruplar, araştıracakları ekonomik faaliyet konusuyla ilgili hangi kaynakları kullanacaklarını öğretmen rehberliğinde belirler. Bu kaynaklara nerede (kütüphane, müze, arşiv, tarihî mekân, genel ağ) ve nasıl ulaşılacağı konuşulur; grup içinde görev dağılımı yapılır ve kaynak listesi hazırlanır (TKMT 2.2.b, SDB2.2).

   TKMT 2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, kütüphane, müze, arşiv, tarihî mekân ya da genel ağ kaynaklarını ziyaret ederek araştırma konularıyla ilgili bilgileri bulur; ziyaret edilemeyen kaynaklar yerine ders kitabı ve etkileşimli tahtadaki genel ağ erişimi kullanılır (TKMT 2.2.b, E3.4, OB1, OB2). Öğretmen grupları yönlendirir.

   TKMT 2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar topladıkları bilgileri ilgili ve ilgisiz olarak ayrıştırır. Araştırma konusuna uygun olanları nedenleriyle açıklayarak kaydeder (TKMT 2.2.b, E3.2). Kayıtlar grup içinde okunur ve eksik kalan bilgiler belirlenir.

   TKMT 2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar kaydettikleri uygun bilgilerden birini ve nereden bulduklarını sınıfa kısaca sunar (SDB2.1). Öğretmen, bilgi toplama sürecini (kaynağa ulaşma, ilgili-ilgisiz ayrımı, kayıt) Grup Değerlendirme Formu ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir; gruplardan toplanan bilgilerin yeterliliğini tartışmaları istenir (TKMT 2.2.b).

   TKMT 2.2

Sınıf defteri: TKMT 2.2 Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin ekonomik faaliyetlerine ilişkin…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, ders kitabındaki bir han ya da kervansaray görselini etkileşimli tahtaya yansıtır. Öğrencilerden görselde gördüklerini ve bu yapının hangi ekonomik ihtiyaca hizmet etmiş olabileceğini söylemeleri istenir. Önceki haftalarda sorulan sorular ve toplanan bilgiler kısaca hatırlatılır; bu hafta kaynakların incelenmesi üzerine çalışılacağı belirtilir (TKMT 2.2.c).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki konargöçer ekonomi, ticaret ve han/kervansaray ile ilgili metin ve görselleri incelemeleri, kaynağın türünü ve dönemini belirlemeleri istenir (TKMT 2.2.c). Örnek olaylardan yola çıkarak ülkenin sahip olduğu ekonomik varlıkları etkili ve verimli kullanmanın gerekliliği sınıfça açıklanır (D17.2). Öğrenciler buldukları ipuçlarını defterlerine yazar.

   TKMT 2.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kullandıkları kaynakların yaptıkları araştırmaya katkısını değerlendirmek amacıyla tarihsel kaynak/kanıt analizi formunu doldurmaları istenir. Formda kaynağın türü, anlattığı ekonomik faaliyet ve sağladığı bilgi yazılır (TKMT 2.2.c, OB1).

   TKMT 2.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde formlardaki kanıtlar karşılaştırılır (KB2.7). Gruplardan kanıtlardan hareketle Türklerde ekonomik faaliyetlerde yaşanan gelişmelere ilişkin çıkarım yapmaları istenir; çıkarımlar grup içinde iş birliğiyle belirlenir (TKMT 2.2.c, E3.1, SDB3.3, SDB2.2).

   TKMT 2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar çıkarımlarını kısaca sunar. Öğretmen tarihsel kaynak/kanıt analizi formlarını Dereceli Puanlama Anahtarı ile, grup çalışmasını Grup Değerlendirme Formu ile değerlendirir. Öğrencilerden kaynak incelemede en çok işe yarayan ipucunu söylemeleri istenir (TKMT 2.2.c).

   TKMT 2.2

Sınıf defteri: TKMT 2.2 Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin ekonomik faaliyetlerine ilişkin…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda Türklerin ekonomik faaliyetlerine ilişkin sorulan sorular ve toplanan kaynaklar üzerinden öğrencilere bir kaynakta yer alan bilginin her zaman doğru olup olmadığını sorar. Öğrencilerden görüşlerini gerekçeleriyle söylemeleri istenir (E3.4). Dersin amacının bu kaynakları sorgulamak olduğu belirtilir; han, kervansaray, konargöçer ve merkantilizm kavramları etkileşimli tahtada hatırlatılır (OB1).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden Türklerin ekonomik faaliyetlerine ilişkin ders kitabında ve tahtada sunulan kaynaklarda yazarı, yazılış amacını, dönemini ve dayandığı kanıtları sorgulamaları istenir (TKMT 2.2.ç) (E3.4). Sorgulama sonuçlarından çıkardıkları çıkarımları kısa bir rapora dönüştürmeleri sağlanır; raporlarda kaynakların güvenilirliğine ilişkin gerekçelere yer verilir (OB1).

   TKMT 2.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden bireysel olarak iki kaynağı Türklerin ekonomik faaliyetleri bakımından karşılaştırmaları ve aralarındaki benzerlik ile farklılıkları sorgulama sorularına dayanarak yazmaları istenir (TKMT 2.2.ç) (KB2.7). Her öğrencinin raporuna, kaynağın hangi bilgiyi desteklediğini gösteren bir gerekçe eklemesi beklenir.

   TKMT 2.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplara ayrılır; bireysel sorgulama sonuçları grupta paylaşılır ve kaynakların güvenilirliği konusunda ortak bir sonuç belirlenir (TKMT 2.2.ç) (SDB2.2). Gruplar sonuçlarını sınıfa kısaca sunar; farklı görüşler dinlenerek tartışılır (SDB2.1, E2.1).

   TKMT 2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen, kaynakların sorgulanmasında kullanılan ölçütleri tahtada özetler. Öğrencilerden sorguladıkları bir kaynağa ilişkin kısa bir performans görevi tamamlamaları istenir; çalışmalar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Grup çalışması grup değerlendirme formuyla gözden geçirilir. Kaynakların yorumlanması sonraki haftaya bırakılır.

   TKMT 2.2

Sınıf defteri: TKMT 2.2 Türkistan'dan Türkiye'ye Türklerin ekonomik faaliyetlerine ilişkin…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, Girişimcilik Haftası'na değinerek Türklerin tarih boyunca ticaret, hayvancılık ve el sanatlarıyla geçimini nasıl sağladığını sorar. Etkileşimli tahtada han, kervansaray ve konargöçer yaşamına ilişkin görseller gösterilir. Öğrencilerden görsellerde gördüklerini birer cümleyle söylemeleri istenir (OB4). Dersin amacının, ekonomik faaliyetlere ilişkin kaynakları yorumlamak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden Türklerin ekonomik faaliyetlerini anlatan görsel ve yazılı kaynakları (fotoğraf, resim, ders kitabı metni) inceleyerek yorumlamaları istenir. Kaynağın anlattığı ekonomik faaliyet ve toplum hayatındaki yeri için uygun başlıklar bulunur; görseller metnin içeriğine uygun biçimde kullanılır (OB4). Yorumlar, kaynağa metin içinde atıf yapılarak yazılır ve kullanılan kaynak kaynakçada gösterilir (TKMT 2.2.d).

   TKMT 2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Her öğrenciden ders kitabı ya da görsel kaynaklardan bir ekonomik faaliyeti (konargöçer hayvancılığı, han ve kervansaraylarda ticaret, imarethane gibi) seçmesi istenir. Öğrenci, kaynağın ne anlattığını ve hangi sonuca götürdüğünü gerçeği arama isteğiyle kısa bir yorum olarak yazar (E3.4, OB1). Yorumda kaynağa atıf yapılır (TKMT 2.2.d).

   TKMT 2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde bireysel yorumlar karşılaştırılır; farklı yorumların hangi kanıta dayandığı tartışılarak ortak bir yorum yazılır (KB2.7, SDB2.2, TKMT 2.2.d). Ortak yorum için ders kitabındaki tablo ya da grafik okunup yorumlanır (SBAB11.1).

   TKMT 2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar ortak yorumlarını sınıfa sunar; öğretmen yorumların kaynağa dayanıp dayanmadığını dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Öğrencilerden Grup Değerlendirme Formu'nu doldurmaları ve incelenen faaliyeti yaşayan birinin bakışıyla bir cümle yazmaları (Tarihsel Empati Formu) istenir (E2.1, TKMT 2.2.d).

   TKMT 2.2