T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 12. SINIF COĞRAFYA DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada coğrafi bilgi sistemleri, uydu görüntüleri ve yapay zekâ destekli harita örneklerini gösterir. Öğrencilere 'Bu araçlar yaşamımızı bugün nasıl etkiliyor?' sorusu sorulur ve yanıtlar tahtaya yazılır. Dersin amacının geleceğin dünyasında coğrafya biliminin etkilerini kanıt ve deneyimlerle ilişkilendirmek olduğu duyurulur.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden 'Geleceğin dünyasında coğrafya biliminin etkileri neler olabilir?' sorusuna beyin fırtınası tekniğiyle öngörülerini söylemeleri istenir. Tüm fikirler eleştirilmeden tahtada toplanır ve benzer olanlar gruplanır (OB1, SDB2.1). (COĞ.12.1.1.a)

   COĞ.12.1.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden tahtadaki fikirleri ders kitabındaki coğrafi bilgi ve becerilere yönelik kanıtlarla ve kendi deneyimleriyle eşleştirmeleri istenir. Eşleştirmelerde coğrafyanın mekânsal sorunların çözümüne sunduğu katkılar dikkate alınır. Her eşleştirme gerekçesiyle sınıfa açıklanır (KB3.3). (COĞ.12.1.1.a)

   COĞ.12.1.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Coğrafi araştırmalarda kullanılan kuantum teknolojileri, nesnelerin interneti ve yapay zekâ uygulamaları ders kitabından ve etkileşimli tahtadan incelenir. Öğrencilerden bu teknolojilerin coğrafi araştırmalara sağlayabileceği imkânları kanıt olarak not etmeleri istenir (OB1). (COĞ.12.1.1.a)

   COĞ.12.1.1
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Küçük gruplar oluşturularak 'Coğrafya biliminin ilerleyen süreçte yapacağı çalışmalara yeni araştırma alanları eklenebilir mi?' sorusuyla yuvarlak masa etkinliği yapılır. Gruptaki ilk öğrenciden geleceğin dünyasında coğrafya çalışmalarına eklenecek yeni bir alanı kâğıda yazması ve kâğıdı yanındaki arkadaşına vermesi istenir; kâğıt dönerek her öğrencide tamamlanır (D4.1, SDB2.2). (COĞ.12.1.1.a)

   COĞ.12.1.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar kâğıtlarda biriken alanlar arasından yeşil dönüşüm ve meslekler gibi kavramlarla ilişkili olanı seçerek özgün bir ürün ya da fikir hazırlar. Hazırlanan çalışmalar kanıt ve deneyimlere dayandırılarak sınıfa sunulur (E3.3, SDB2.1). (COĞ.12.1.1.a)

   COĞ.12.1.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden 'Coğrafya bilimi geleceğin dünyasını nasıl etkileyebilir?' açık uçlu sorusunu kanıt ve deneyimlerine dayandırarak yazılı yanıtlamaları istenir. Sunulan grup ürünleri Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Gruplar Grup Değerlendirme Formunu doldurarak iş birliği sürecini gözden geçirir (SDB2.2, SDB1.2).

   COĞ.12.1.1

Sınıf defteri: COĞ.12.1.1 Geleceğin dünyasında coğrafya biliminin etkilerine ilişkin öngörüde…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada yapay zekâ, nesnelerin interneti, kuantum teknolojileri ve yeşil dönüşümle ilgili güncel birer haber başlığı gösterir. Öğrencilerden bu başlıklardan birini seçerek 'Bu gelişmede coğrafi bakışın payı nedir?' sorusuna kısa bir yanıt vermeleri istenir. Yanıtlar dinlenir; bugün coğrafi kanıtlardan ve kişisel deneyimlerden çıkarım yapılacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen etkileşimli tahtada yapay zekâ, nesnelerin interneti, kuantum teknolojileri ve yeşil dönüşüme ait birer coğrafi kanıt gösterir. Öğrencilerden dörder kişilik gruplarda bir kâğıda, kanıtlardan ve kendi deneyimlerinden yola çıkarak coğrafya biliminin gelecekteki etkisine ilişkin bir çıkarım yazmaları istenir. (COĞ.12.1.1.b)

   COĞ.12.1.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Kâğıt gruptaki sıradaki öğrenciye verilir; kâğıdı alan öğrenci de kendi örneğini ekleyerek etkinliğe devam eder. Gruptaki her öğrenci kendi örneğini yazınca çalışma tamamlanır; her örneğin hangi kanıta dayandığı gruplarca gözden geçirilir (KB3.3). (COĞ.12.1.1.b)

   COĞ.12.1.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Her grup, çalışmasını sunacak bir öğrenci belirler ve örneklerini sınıfa aktarır. Sunumların ardından gruplar, örneklerdeki çıkarımların ne ölçüde kanıta dayandığını tartışır (SDB2.1, SDB2.2). (COĞ.12.1.1.b)

   COĞ.12.1.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Ders kitabından yararlanılarak doğal kaynaklar, küresel iklim değişikliği, afetler, sürdürülebilir kalkınma, şehir planlaması ve veri analizi konularından biri seçilir. Gruplardan bu konu bağlamında ortaya çıkabilecek bir mesleği ve coğrafyayla ilişkisini çıkarım cümlesiyle yazmaları istenir (OB1). (COĞ.12.1.1.b)

   COĞ.12.1.1
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplardan performans görevi olarak coğrafyanın geleceğin dünyasındaki etkilerine ilişkin konuşma metni, haber yazısı ya da poster/afiş taslağı hazırlamaları istenir. Öğrenciler hazırladıkları taslağı öz değerlendirme formuyla gözden geçirir (SDB1.2). (COĞ.12.1.1.b)

   COĞ.12.1.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Hazırlanan performans görevleri sınıfta kısaca sunulur ya da sergilenir. Ürünler dereceli puanlama anahtarıyla, grup çalışması ise grup değerlendirme formuyla değerlendirilir. Öğrencilerden 'Coğrafya bilimi gelecekte yaşamımızı nasıl etkileyecektir ve bu çıkarımı hangi kanıta dayandırıyorsunuz?' açık uçlu sorusunu yazılı yanıtlamaları istenir. (COĞ.12.1.1.b)

   COĞ.12.1.1

Sınıf defteri: COĞ.12.1.1 Geleceğin dünyasında coğrafya biliminin etkilerine ilişkin öngörüde…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Türkiye'nin nüfus yoğunluğunu gösteren web tabanlı bir tematik harita açar. Öğrencilerden haritada neyin, nasıl gösterildiğini fark etmeleri istenir. Bu haftanın amacının tematik haritaları okumak ve çözümlemek olduğu belirtilir (COĞ.12.2.1.a, COĞ.12.2.1.b).

   COĞ.12.2.1
2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   CBS programlarıyla oluşturulmuş örnek tematik haritalarda hangi konularla ilişkili verilerin kullanıldığı ve mekâna ait hangi bilgilerden yararlanıldığı belirlenir (OB2). Öğrencilerden korokromatik, koroplet ve kartogram haritaları okuyarak başlık, lejant ve renk ya da büyüklük değişimlerini söylemeleri istenir (COĞ.12.2.1.a).

   COĞ.12.2.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   İzometrik, izoplet, noktalama, oransal ve akış haritaları ders kitabı ve atlas yardımıyla okunur; haritalar türlerine göre eşleştirme kartlarıyla sınıflandırılır. Öğrencilerden her haritada gösterilen verinin türünü ve mekânsal dağılışını açıklamaları istenir (OB4) (COĞ.12.2.1.a, COĞ.12.2.1.b).

   COĞ.12.2.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen Web CBS'de kullanılan analiz türlerini ve bu kapsamda oluşturulabilecek haritaları anlatır. Öğrencilerden öz nitelik tablosu ile harita arasındaki ilişkiyi, veri aralığı ve veri görüntüleme seçeneklerini inceleyerek belirlemeleri istenir (OB7) (COĞ.12.2.1.b).

   COĞ.12.2.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   İş birlikli öğrenme yöntemiyle gruplar kurulur (SDB2.1, SDB2.2). Gruplara Türkiye İstatistik Kurumu, Meteoroloji Genel Müdürlüğü ve Ulusal Akıllı Şehir Açık Veri Platformu gibi resmî sayfalardaki nüfus, sıcaklık vb. verilerle hazırlanmış tematik haritalar verilir; veriler amaca uygun biçimde kullanılarak haritalar okunur (OB7) (COĞ.12.2.1.a).

   COĞ.12.2.1
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar aynı haritaları çözümler: verilerin dağılışındaki kümelenmeleri ve farklılıkları ortaya koyar, nedenlerini sorgular (E3.8, KB3.2). Öğrencilerden sonuçları sınıfa sunmaları ve verilerin kullanımında mahremiyete dikkat edilmesi gereken noktaları söylemeleri istenir (D8) (COĞ.12.2.1.b).

   COĞ.12.2.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden bir tematik haritayı okuyup çözümlemeleri ve bulgularını kontrol listesi ölçütlerine göre sunmaları istenir. Çalışmalar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurarak harita çözümleme sürecindeki güçlü ve gelişmesi gereken yönlerini belirler (SDB1.2, SDB1.3) (COĞ.12.2.1.b).

   COĞ.12.2.1

Sınıf defteri: COĞ.12.2.1 Web tabanlı CBS ile oluşturulan tematik haritaları kullanarak…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada web tabanlı CBS ile hazırlanmış bir nüfus yoğunluğu tematik haritası gösterir. Öğrencilerden geçen hafta okudukları haritalardan hatırladıkları bir bilgiyi bu haritayla ilişkilendirmeleri istenir (OB4). Bu derste tematik haritaların çözümlenmesi ve haritalardan çıkarım yapılması hedeflenir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden il ve bölgelere göre nüfus, sıcaklık gibi verileri sıralayarak tasnif etmeleri ve düzenli bir belge hâline getirmeleri istenir. Tasnif edilen veriler sınıfta örnek uygulama olarak paylaşılır (OB7, E1.4, MAB4, BTYAB1).

   COĞ.12.2.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden tasnif edilen verilerin öz nitelik tablosuna girildiği hazır bir tematik haritada veri görüntüleme seçeneklerini kullanarak veri aralıklarını ve renk sınıflarını incelemeleri istenir. Verilerin harita üzerinde nasıl gruplandığı çözümlenir (E3.7, COĞ.12.2.1.b).

   COĞ.12.2.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan hazır tematik harita ile öz nitelik tablosunu birlikte kullanarak hangi verinin hangi veri aralığıyla gösterildiğini ve dağılımın hangi mekânsal özelliklerle ilişkili olduğunu çözümlemeleri istenir. Gerektiğinde harita ve atlastan yararlanılır (OB7, OB4, COĞ.12.2.1.b).

   COĞ.12.2.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden farklı mekânsal verileri gösteren çakıştırma haritası ve dijital hikâye haritası örneklerini incelemeleri istenir. Katmanların birlikte okunmasından çıkan sonuçlar ve bu sonuçların nedenleri sorgulanarak yazılır (OB2, KB3.2, E3.4, E3.8, COĞ.12.2.1.c).

   COĞ.12.2.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar çıkarımlarını harita görselleriyle birlikte sınıfta sergiler; öğrenciler sergiyi gezerek diğer grupların çıkarımlarını inceler ve ihtiyaç duyduklarında kullanır. Veri yönetimi ve kişisel bilgilerin korunmasına dikkat edilir (SDB2.2, D8.2, COĞ.12.2.1.c).

   COĞ.12.2.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar tematik haritalardan yaptıkları çözümleme ve çıkarımları sınıfa sunar; çalışmalar Dereceli Puanlama Anahtarı ve Kontrol Listesi ile değerlendirilir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formunu doldurarak harita çözümleme ve çıkarım yapma konusundaki gelişimlerini yazar (SDB1.3). Böylece tematik haritaların çözümlenmesi ve haritalardan çıkarım yapılması toparlanır (COĞ.12.2.1.b; COĞ.12.2.1.c).

   COĞ.12.2.1

Sınıf defteri: COĞ.12.2.1 Web tabanlı CBS ile oluşturulan tematik haritaları kullanarak…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada web tabanlı CBS ile hazırlanmış bir tematik haritayı açar ve öğrencilerden haritanın neyi gösterdiğini tek cümleyle söylemelerini ister (OB4). Ardından bu haftanın haritalardan çıkarım yapma ve kendi tematik haritalarını oluşturma çalışmalarına odaklanacağı belirtilir. Öğrencilerden çalışma boyunca veriye dayalı kararlar vermeleri beklendiği ifade edilir (OB7).

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki ve etkileşimli tahtadaki web tabanlı tematik haritaları inceleyerek veri aralıklarına ve renk dağılımına bakmaları istenir. Her öğrenci haritadan en az iki çıkarım yazar ve gerekçesini harita ya da atlastaki verilerle destekler (OB7, E3.4). Çıkarımlar eşlerle karşılaştırılıp tartışılır (COĞ.12.2.1.c).

   COĞ.12.2.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenme sürecinde akran öğretiminden yararlanılır: veri girişi ve öz nitelik tablosu işlemlerini bilen öğrenciler eşlerine adım adım gösterir. Tematik haritaların masaüstü CBS yazılımlarıyla da oluşturulabildiği belirtilir. Öğrencilerden öz nitelik tablosundaki verilerin haritada nasıl görüntülendiğini gözlemlemeleri istenir (COĞ.12.2.1.ç, OB2).

   COĞ.12.2.1
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, işlem basamaklarını içeren kontrol listesini gruplarla paylaşır. Gruplar hâlinde veri girişi yapılır, veri aralıkları belirlenir ve listedeki basamaklar izlenerek tematik harita oluşturulur (COĞ.12.2.1.ç, SDB2.2, OB2). Öğretmen gruplara dolaşarak geri bildirim verir.

   COĞ.12.2.1
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden mekânsal verilere ait tanımlayıcı bilgileri kullanarak tematik harita oluşturma şeklindeki performans görevini bireysel olarak sürdürmeleri istenir. Öğrenciler zamanlarını ve çalışma adımlarını kendileri planlar (SDB1.2). Haritalarda kişisel verilerin paylaşılmamasına dikkat edilir (D8, KB3.2) (COĞ.12.2.1.ç).

   COĞ.12.2.1
6. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrenciler tamamladıkları tematik haritaları sınıfa sunar; sunumlar, kontrol listesi ve analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilir. Öğrencilerden haritalarından bir çıkarım yaparak ve kullandıkları veri aralıklarının gerekçesini açıklamaları istenir (COĞ.12.2.1.ç). Performans görevi sonunda öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurur ve güçlü ile geliştirilmesi gereken yönlerini belirler (SDB1.3).

   COĞ.12.2.1

Sınıf defteri: COĞ.12.2.1 Web tabanlı CBS ile oluşturulan tematik haritaları kullanarak…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen avucuna bir miktar toprak alarak sınıfa gösterir ve öğrencilerden toprağın nasıl oluştuğunu tahmin etmeleri istenir. Önceki haftada çalışılan tematik haritalardan toprak dağılışına bağlanılır. Bu hafta toprak oluşumunu etkileyen faktörler ile toprak grupları arasındaki ilişkinin ele alınacağı belirtilir. Birleşmiş Milletler Günü'ne (24 Ekim) değinilerek toprağın ortak bir doğal varlık olduğu vurgulanır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere toprak kavramının kendilerinde neler çağrıştırdığı sorulur. Soru-cevap tekniğiyle düşünceler ifade edilir ve etkileşimli tahtadaki kavram ağına öğretmen tarafından yazılır. Çağrışımlar ana kaya ve toprak kavramlarıyla ilişkilendirilir (COĞ.12.3.1.a).

   COĞ.12.3.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Toprağın olmamasının nelere yol açabileceği sorulur. Öğrencilerden canlı yaşamı, tarım ve gıda güvenliği açısından olası sonuçları gerekçelendirmeleri istenir (SDB1.1). Fikirler sınıfta karşılaştırılır ve ortak bir sonuç listesi oluşturulur (COĞ.12.3.1.a).

   COĞ.12.3.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Toprak oluşum süreci ve toprak gruplarının neler olabileceğine ilişkin bir tartışma süreci yapılandırılır. Öğrencilerden ders kitabındaki bilgilerden yararlanarak ana kaya, iklim, bitki örtüsü, yer şekilleri ve zamanın rolüne ilişkin ilk görüşlerini sunmaları istenir (SDB2.1) (COĞ.12.3.1.a).

   COĞ.12.3.1
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Toprak oluşum sürecini etkileyen faktörlerin toprak gruplarının oluşumuna etkileri, çeşitli coğrafi temsiller (harita, şema, kesit) kullanılarak ortaya konur (E1.4). Gruplar bir toprak grubunu seçer, hangi faktörlerin bu grubu oluşturduğunu eleştirel biçimde sorgular ve bulgularını sunar (KB3.3) (COĞ.12.3.1.a).

   COĞ.12.3.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Toprak oluşum sürecinin çok uzun olmasından hareketle yaşanılan yerdeki toprakların korunmasına dair bilinç oluşturulur. Öğrencilerden “Toprak önemlidir çünkü…” cümlesini tamamlamaları istenir (D5.2). Beyin fırtınası tekniğiyle alınan fikirler tahtada toplanır (COĞ.12.3.1.a).

   COĞ.12.3.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden bir toprak grubu için oluşum faktörlerini ilişkilendiren kısa bir performans görevi hazırlamaları istenir. Açık Uçlu Sorular ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile faktör-toprak grubu ilişkisi değerlendirilir. Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formu'nu doldurarak güçlü ve geliştirilmesi gereken yönlerini belirlemeleri istenir (SDB1.2) (COĞ.12.3.1.a).

   COĞ.12.3.1

Sınıf defteri: COĞ.12.3.1 Toprak oluşum sürecini toprak türleri açısından yapılandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada Türkiye'nin toprak gruplarını gösteren haritayı açar ve öğrencilerden yaşadıkları çevredeki toprağın rengini ve yapısını hatırlamalarını ister. Öğrencilerden toprağın ana kayadan nasıl oluştuğunu tek cümleyle ifade etmeleri istenir (E3.8). Dersin amacının, toprak oluşumunu etkileyen faktörler ve toprak gruplarıyla ilgili bilgilerden uyumlu bir bütün oluşturmak olduğu duyurulur.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden toprağın korunması için neler yapabileceklerini düşünmeleri ve düşüncelerini sınıfla paylaşmaları istenir (SDB1.1, SDB2.1, SDB3.3). Paylaşılan öneriler, toprak oluşumunu etkileyen faktörlerle ilişkilendirilerek tahtada gruplandırılır. Böylece faktörlerin toprağın niteliğini nasıl etkilediği bir bütün olarak ele alınır (COĞ.12.3.1.b).

   COĞ.12.3.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde harita ve atlaslardan toprak gruplarının Türkiye ve dünyadaki dağılışı incelenir. Her grup seçtiği bir toprak grubunun dağılış alanını ana kaya ve oluşumu etkileyen faktörlerle ilişkilendirip coğrafi temsil üzerinde gösterir (KB3.3, OB4). Elde edilen bilgilerden uyumlu bir bütün oluşturmaya başlanır (KB2.13, COĞ.12.3.1.b).

   COĞ.12.3.1
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Toprak türlerini incelemek ve gözlemlemek amacıyla okul çevresinde ya da yakın bir alanda saha çalışması yapılır (SBAB9). Gruplar toprak örneklerinin rengini, dokusunu ve bulunduğu yeri gözlemleyerek ortak hazırlanan gözlem formuna aktarır (OB1). Gözlemler, toprak oluşumunu etkileyen faktörler açısından ilişkilendirilir (COĞ.12.3.1.b).

   COĞ.12.3.1
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar gözlem formundaki verileri ders kitabı ve haritalardaki toprak gruplarıyla eşleştirir. Her grup, gözlediği toprağı oluşumunu etkileyen faktörlerle birlikte açıklayan bir şema hazırlayıp sınıfa sunar (KB2.13, SDB2.1). Öğretmen sunumlar sonunda açık uçlu sorular yöneltir ve farklı bölgelerin toprakları kıyaslanır (E3.7, COĞ.12.3.1.b).

   COĞ.12.3.1
6. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden gözlem formlarındaki bulguları ve hazırladıkları şemaları kullanarak toprak oluşumunu etkileyen faktörler ile toprak gruplarını tek bir bütün hâlinde açıklayan kısa bir metin yazmaları istenir. Öğretmen, Gözlem Formu ve Açık Uçlu Sorularla öğrenme kanıtlarını toplar. Öğrenciler toprağın korunmasına yönelik kendi sorumluluklarını belirten birer cümle ekler (D5, E1.4).

   COĞ.12.3.1

Sınıf defteri: COĞ.12.3.1 Toprak oluşum sürecini toprak türleri açısından yapılandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Türkiye’de farklı toprak kullanım türlerini gösteren bir harita sunar (OB4). Öğrencilerden haritadan hareketle toprak kullanımının ekonomik, çevresel ve sosyokültürel etkilerine ilişkin önceki haftalarda topladıkları bilgileri hatırlamaları istenir. Derste bu bilgilerin düzenlenmesi ve çıkarılan sonuçların paylaşılması hedeflenir; toprak varlığının korunması ortak odak olarak belirtilir (D5).

   COĞ.12.3.2
2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler önceki haftalarda topladıkları bilgileri ders kitabı ve etkileşimli tahtadaki verilerle birleştirir. Her bilgiyi ekonomik, çevresel ya da sosyokültürel etki başlıklarından birine yerleştirerek tekrar eden bilgileri eler ve bir tablo oluşturur (KB2.13, SDB2.1). Bilgiler arasındaki ilişkiler okla gösterilir (COĞ.12.3.2.c, E3.7).

   COĞ.12.3.2
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar tablolarına toprak kaybı ve verim düşüşü gibi örnekleri ekler; ilgili harita ve grafikleri okuyarak bilgilerini tamamlar (OB4). Öğretmen, Türkiye’nin toprak varlığının korunmasına ilişkin farkındalık oluşturmak üzere 'Toprağın korunmadığı bir yörede kimler etkilenir?' sorusunu sorar (D5, SDB2.3). Gruplar yanıtlarını tablodaki başlıklara işler (COĞ.12.3.2.c).

   COĞ.12.3.2
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar düzenledikleri bilgilerden çıkardıkları sonuçları üç cümleyle yazar ve her sonucun hangi bilgiye dayandığını belirtir (KB3.3, E3.8). Sonuçlar sınıfta sözlü olarak paylaşılır; dinleyen gruplar sonuçlara ilişkin soru sorar (SDB2.1). Öğretmen paylaşım sırasında Gözlem Formunu kullanır (COĞ.12.3.2.d).

   COĞ.12.3.2
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar toprağın korunmasına ilişkin bir karikatür çizer ya da slogan yazar; çalışma, çıkardıkları sonuçlardan en az birine dayanır (D19.3, SDB2.3). Çalışmalar sınıfta sergilenir ve gruplar ürünlerinin mesajını açıklar (COĞ.12.3.2.d). Öğretmen Grup Değerlendirme Formu ile dönüt verir.

   COĞ.12.3.2
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden sürecin başında belirlenen soruların cevaplarına ulaşma düzeylerini değerlendirmeleri istenir (SDB1.2). Her öğrenci sorusunu ve bulduğu yanıtı Öz Değerlendirme Formuna yazar; yanıtlanamayan sorular için ek bir kaynak önerir (SDB1.1, COĞ.12.3.2.d). Birkaç öğrenci değerlendirmesini sınıfla paylaşır.

   COĞ.12.3.2
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar karikatür ve sloganlarıyla galeri turu yapar; öğrenciler Akran Değerlendirme Formunu doldurur (SDB2.3). Öğretmen, Dereceli Puanlama Anahtarı ve Gözlem Formundan elde ettiği verilere dayanarak geri bildirim verir. Öğrencilerden toprak kullanımının etkilerine ilişkin çıkardıkları sonuçlardan birini açık uçlu bir soruya yanıt olarak yazmaları ve toprağı korumak için alabilecekleri bir kararı belirtmeleri istenir (SDB3.3).

   COĞ.12.3.2

Sınıf defteri: COĞ.12.3.2 Türkiye’de toprak kullanımının etkilerini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, Türkiye’de toprakların kullanımı üzerinden önceki haftayı kısaca hatırlatır ve etkileşimli tahtada bir bitki örtüsü dağılış haritası gösterir. Öğrencilerden haritada gördükleri farklı bitki örtüsü alanlarını söylemeleri ve bu alanların neden farklı olabileceğine ilişkin tahminlerini paylaşmaları istenir (E3.8). Haftanın amacının, coğrafi faktörleri gösteren haritalarla bitki örtüsü haritalarını karşılaştırarak çıkarım yapmak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler dörderli gruplara ayrılır; her gruba atlastan sıcaklık, nem ve yağış haritaları ile dünya bitki örtüsü dağılış haritası verilir. Gruplar haritaları yan yana koyarak iklim koşullarının değiştiği alanlarda bitki örtüsünün nasıl değiştiğini belirler ve gözlemlerini not eder (OB4) (COĞ.12.3.3.a). Her grup bir çıkarım cümlesi yazar.

   COĞ.12.3.3
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara topoğrafik faktörler, toprak, su kaynakları ve arazi kullanımı haritaları ile Türkiye bitki örtüsü dağılış haritası dağıtılır. Gruplar yükselti, ana kaya ve toprak türü ile bitki örtüsü sınırları arasındaki ilişkiyi karşılaştırır ve çıkarımlarını ders kitabındaki bilgilerle doğrular (OB1) (COĞ.12.3.3.a). Çıkarımlar tahtada ortak bir tabloda toplanır (KB2.13).

   COĞ.12.3.3
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Türkiye’nin farklı alanlarındaki bitki türlerine ilişkin dağılış kesitleri ve görseller incelettirilir, ardından kısa bir belgesel/video izletilir. Öğrencilerden kesitlerde bitki türlerinin yükselti ve iklime bağlı olarak nasıl sıralandığını anlatan birer çıkarım yazmaları istenir (COĞ.12.3.3.a).

   COĞ.12.3.3
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde Türkiye’nin zengin bitki örtüsünün korunmasına ilişkin karikatür çizilir ya da slogan yazılır. Çalışmalarda bitki çeşitliliğinin hangi coğrafi faktörlere bağlı olduğu, haritalardan çıkarılan sonuçlarla ilişkilendirilir (D19.3) (COĞ.12.3.3.a). Ürünler poster/afiş olarak sınıfta sergilenir.

   COĞ.12.3.3
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Türkiye ile farklı ülke ve bölgeler arasındaki bitki çeşitliliğinin karşılaştırıldığı bir tartışma ortamı yapılandırılır. Öğrenciler görüşlerini haritalardan çıkardıkları gerekçelerle paylaşır ve arkadaşlarını dinler (SDB2.1) (COĞ.12.3.3.a). Paylaşımlar akran değerlendirme formuyla değerlendirilir.

   COĞ.12.3.3
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğretmen, haftanın çıkarımlarını harita üzerinde özetletir. Performans görevi olarak Türkiye’deki bitki örtüsünün çeşitliliği ve dağılışını yansıtan kısa belgesel/video, broşür/poster ya da drama ürününün planı hazırlanır; sunum ve analitik dereceli puanlama anahtarı hakkında bilgi verilir (SDB2.3, SDB3.3). Öğrencilerden öz değerlendirme formunu doldurarak çalışma süreçlerini gözden geçirmeleri istenir (SDB1.2).

   COĞ.12.3.3

Sınıf defteri: COĞ.12.3.3 Coğrafi faktörlerin dünya ve Türkiye’deki bitki örtüsünün çeşitliliği…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Türkiye'den ve dünyadan farklı yerleşmelere ait görseller gösterir; öğrencilerden görsellerde dikkat çeken ögeleri söylemelerini ister (SAB2). Bitki türlerinin dağılışında etkili coğrafi faktörler hatırlatılır ve insan yaşamının da benzer faktörlerden etkilenip etkilenmediği sorulur. Dersin kültür-mekân etkileşimini sorgulamak üzerine kurulduğu duyurulur.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Etkileşimli tahtadaki yerleşme görsellerinden hareketle öğrenciler bireysel olarak kültür-mekân etkileşimine yönelik en az iki soru yazar (E3.8). Sorular ikili gruplarda paylaşılır ve ortak sorular tahtadaki soru havuzunda toplanır (SDB2.1). Öğretmen soruların coğrafi faktörlere odaklanmasını sağlar (COĞ.12.4.1.a).

   COĞ.12.4.1
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara Türkiye'den ve dünyadan birer yerleşme örneği verilir. Gruplar ders kitabından ve etkileşimli tahtadaki kaynaklardan bu yerleşmelerde kültür-mekân etkileşimine neden olan coğrafi faktörlerle ilgili bilgi toplar ve kaynaklarını not eder (OB1). Her grup, topladığı bilginin soru havuzundaki hangi soruya yanıt olabileceğini belirler (COĞ.12.4.1.b).

   COĞ.12.4.1
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar topladıkları bilgileri coğrafi faktörlere göre sınıflayarak tablo ya da şema hâlinde düzenler (BTYAB5, E3.7). Tekrar eden ya da konuyla ilgisiz bilgiler ayıklanır; doğal çevre ile insan arasındaki ilişki bu düzen içinde gösterilir (OB1). Öğretmen grupları dolaşarak düzenlemeleri izler (COĞ.12.4.1.c).

   COĞ.12.4.1
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar iş birlikli çalışarak örnek yerleşmenin kültürel peyzajındaki zamansal değişimi göstermek üzere hazırlanacak tarih şeridi için bilgileri kronolojik sırayla düzenler (OB5, SDB2.2). Her üye bir döneme ait bilgiyi şerit taslağına yerleştirir. Taslakta eksik kalan bilgiler belirlenip not edilir (COĞ.12.4.1.c).

   COĞ.12.4.1
6. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar düzenledikleri tablo ve şerit taslaklarında hangi ölçütü kullandıklarını birer cümleyle açıklar (COĞ.12.4.1.c). Gruplar Grup Değerlendirme Formunu, bireyler Öz Değerlendirme Formunu doldurur (SDB1.1). Öğretmen düzenlemeleri Dereceli Puanlama Anahtarıyla değerlendirir; "Bilgileri düzenlerken hangi ölçütleri kullandınız?" açık uçlu sorusu yanıtlanır.

   COĞ.12.4.1

Sınıf defteri: COĞ.12.4.1 Kültür-mekân etkileşimini coğrafi açıdan sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada iki farklı yerleşmeye ait kültürel peyzaj görselini gösterir ve öğrencilerden gördüklerini birer cümleyle tanımlamalarını ister (SAB2). Önceki derslerde sorulan sorular ve toplanan bilgiler hatırlatılır. Bu derste toplanan bilgilerin düzenleneceği, çözümleneceği ve sonuçların paylaşılacağı belirtilir (E3.8).

   COĞ.12.4.1
2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabı ve dijital içerikten topladıkları bilgileri kültür, mekân ve değişim başlıklarına göre bir tabloda düzenlemeleri istenir (BTYAB5). Örnek yerleşmelerdeki kültürel peyzajın benzerlik ve farklılıkları karşılaştırılır (SAB2). Öğretmen eksik kalan bilgileri sorularla tamamlatır (OB1, COĞ.12.4.1.c).

   COĞ.12.4.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar düzenledikleri tabloyu inceleyerek kültürel peyzajdaki farklılıkların doğal koşullar, ekonomik faaliyetler ve yaşam biçimiyle ilişkisini çözümler (E3.7). Her grup çözümlemesinde en az bir neden-sonuç ilişkisi belirler. İlişkiler etkileşimli tahtada gruplarca sunulur ve gerekçeleriyle tartışılır (SDB2.1, COĞ.12.4.1.ç).

   COĞ.12.4.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Kültürel miras alanlarının ve doğal çevrenin korunmasını konu alan kısa bir video/belgesel izlenir (D7.3, D19.3). Öğrencilerden izlerken kültür-mekân etkileşimine ilişkin kanıtları not etmeleri ve bunları önceki çözümlemeleriyle ilişkilendirmeleri istenir (OB5). Gruplar kanıtlarını karşılaştırır (COĞ.12.4.1.ç).

   COĞ.12.4.1
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden belgesel ve çözümlemelerden hareketle kültür-mekân etkileşimine ilişkin sonuçlar çıkarmaları ve bu konudaki duygu ve düşüncelerini ifade etmeleri istenir (SDB1.1, SDB2.3). Gruplar sonuçlarını tek bir sonuç cümlesinde birleştirir. Kültürel mirası korumaya yönelik bir öneri üzerinde karar verilir (KB3.1, COĞ.12.4.1.d).

   COĞ.12.4.1
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar sonuçlarını ve koruma önerilerini sürdürülebilirlik bağlamında sınıfla paylaşır (OB8, SDB2.1). Dinleyen öğrenciler paylaşımlar hakkında soru sorar. Öğretmen paylaşımlara geri bildirim verir (SDB1.2, COĞ.12.4.1.d).

   COĞ.12.4.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Her grup en önemli sonucunu kısaca sunar. Gruplar Grup Değerlendirme Formu, ürünler Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir ve öğrencilere geri bildirim verilir (SDB1.2). Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formunu doldurmaları ve kültür-mekân etkileşimiyle ilgili iki sonucu açık uçlu soruyu yanıtlayarak yazmaları istenir. Sonuçlar karşılaştırılarak konu toparlanır (COĞ.12.4.1.d).

   COĞ.12.4.1

Sınıf defteri: COĞ.12.4.1 Kültür-mekân etkileşimini coğrafi açıdan sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Etkileşimli tahtada iki farklı yerleşmenin (ör. teraslı tarım yapılan bir köy ile tarihî dokusunu koruyan bir kent merkezi) fotoğrafları gösterilir. Öğrencilerden 'Bu yerleşmeler gelecek kuşaklara nasıl aktarılabilir?' sorusuna birer cümleyle yanıt vermeleri istenir (E3.8). Tutum, Yatırım ve Türk Malları Haftası kapsamında kaynakların bilinçli kullanımı ile kültürel mirasın korunması arasındaki ilişkiye değinilir. Dersin amacı, kültürel peyzajın sürdürülebilirlik açısından incelenmesi olarak duyurulur (OB5).

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar hâlinde farklı kültürel peyzaja sahip üç dört yerleşme seçilir. Öğrencilerden ders kitabı ve dijital içerikten her yerleşmenin konumu, iklimi, yer şekilleri ve su kaynakları gibi mekânsal koşullarıyla ilgili bilgi toplamaları istenir (OB1). Bilgiler yerleşme adıyla sütunlara ayrılarak düzenlenir ve kaynak adı yazılarak güvenilirliği kontrol edilir. (COĞ.12.4.2.a)

   COĞ.12.4.2
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, sürdürülebilirlik ölçütlerini (ör. doğal kaynakların korunması, kültürel mirasın yaşatılması, ekonomik süreklilik, toplumsal katılım) etkileşimli tahtada tanıtır. Gruplar bu ölçütlere ilişkin bilgileri ders kitabı ve dijital içerikten toplar, tabloda düzenler ve hangi mekânsal koşulun hangi ölçütü etkilediğini çözümler (OB1, E3.7). (COĞ.12.4.2.a)

   COĞ.12.4.2
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, topladıkları bilgilerden yararlanarak seçtikleri yerleşmelerin mekânsal koşullarını ve sürdürülebilirlik ölçütlerini kendi cümleleriyle tanımlar. Öğretmen 'Bu yerleşme hangi ölçütleri karşılıyor, hangilerini karşılamıyor, neden?' gibi sorular sorar; öğrenciler gerekçeli yanıt verir (KB3.1). Tanımlar tahtadaki ortak listeye eklenir. (COĞ.12.4.2.a)

   COĞ.12.4.2
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler ikili gruplara ayrılır; her ikili iki yerleşme seçer ve Venn şemasının kesişim bölümüne sürdürülebilirlik ölçütleriyle uyumlu olma durumundaki benzerlikleri yazar. Her benzerlik için dayanak olarak bir mekânsal koşul belirtilir. İkililer listelerini yan ikiliyle karşılaştırıp eksikleri tamamlar (SDB2.2). (COĞ.12.4.2.b)

   COĞ.12.4.2
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Sürdürülebilirlik ölçütleriyle uyumlu kültürel peyzaja sahip bir yerleşmeyi tanıtan kısa belgesel ya da video izlenir; isteğe göre makale veya kitap bölümü okunur (D18.3, SAB3). Öğrencilerden üründe saptadıkları benzerlikleri Venn şemasına eklemeleri istenir. Ardından yerleşmenin bakımı ve temizliği üzerine tartışma yürütülür; farklı görüşler saygıyla dinlenir (SDB2.1). (COĞ.12.4.2.b)

   COĞ.12.4.2
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden seçtikleri bir yerleşmenin mekânsal koşullarını, sürdürülebilirlik ölçütlerini ve Venn şemasındaki benzerlikleri tek sayfalık performans görevinde özetlemeleri istenir (OB8). Görev dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Grup çalışmasına katkı grup değerlendirme formuyla, bireysel öğrenme öz değerlendirme formuyla belirlenir (SDB1.2). 'Sürdürülebilirlik ölçütlerine uyumlu yerleşmelerin ortak özellikleri nelerdir?' açık uçlu sorusu yanıtlanarak konu toparlanır. (COĞ.12.4.2.b)

   COĞ.12.4.2

Sınıf defteri: COĞ.12.4.2 Kültürel peyzajı sürdürülebilirlik açısından karşılaştırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada iki farklı kültürel peyzaja sahip yerleşmenin görselini yan yana gösterir (SAB2). Öğrencilerden bu yerleşmelerde gördükleri benzer unsurları ve insan–doğa ilişkisini söylemeleri istenir (OB5). Bu hafta farklı yerleşmelerin sürdürülebilirlik ölçütleri bakımından benzerliklerinin ve farklılıklarının listeleneceği belirtilir.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen önceki hafta tanımlanan sürdürülebilirlik ölçütlerini tahtada hatırlatır; bugünkü neslin ve gelecek nesillerin ihtiyaçlarının dengeli karşılanabildiği yerleşme örnekleri üzerinden bilinç oluşturulur (OB8). Öğrencilerden ölçütlerden birini seçip bir yerleşmede nasıl karşılandığını ikili olarak paylaşmaları istenir (SDB2.1, SDB2.2) (COĞ.12.4.2.b).

   COĞ.12.4.2
3. 35 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara ders kitabından iki farklı kültürel peyzaja sahip yerleşmenin mekânsal koşulları ve görselleri verilir. Gruplar iki yerleşmeyi sürdürülebilirlik ölçütlerine göre inceler (OB5, E3.7). Ölçütler bakımından benzerlikleri tablo hâlinde listeler ve her benzerliği görselden ya da metinden bir dayanakla destekler (BTYAB5) (COĞ.12.4.2.b).

   COĞ.12.4.2
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar benzerlik listelerini diğer gruplarla karşılaştırır ve ortak benzerlikleri belirler. Her benzerliğin gerekçesi mekân, kültür ve değişim kavramlarıyla açıklanır (SDB2.1). Listeler, her ölçüt için en az bir kanıtla tamamlanır (COĞ.12.4.2.b).

   COĞ.12.4.2
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Aynı yerleşmeler ölçütler bakımından yeniden incelenir ve aralarındaki farklılıklar ölçüt ölçüt listelenir (E3.8). Öğrenciler farklılıkların mekânsal koşullardan mı yoksa kültürel özelliklerden mi kaynaklandığını sorgular (OB5). Farklılık listeleri tahtada benzerlik listeleriyle yan yana gösterilir (COĞ.12.4.2.c).

   COĞ.12.4.2
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar performans görevi olarak sürdürülebilir yerleşmelerin doğal çevrenin korunmasındaki rolüne ilişkin sunum, broşür ya da rapor taslağı hazırlar. Taslakta benzerlik ve farklılık listelerinden en az iki bulgu kullanılır (KB3.1). Ürün türüne grup olarak karar verilir (SDB3.3) (COĞ.12.4.2.c).

   COĞ.12.4.2
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar ürünlerini kısaca sunar ve farklılık listelerini sınıfla paylaşır. Öğrenciler açık uçlu sorulara, farklı kültürel peyzajların sürdürülebilirlik ölçütleri bakımından en belirgin farklılıklarının nedenlerine ilişkin yanıt yazar. Performans görevi Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir; Öz Değerlendirme Formu ve Grup Değerlendirme Formu doldurulur (SDB1.2, SDB2.3, SDB3.3).

   COĞ.12.4.2

Sınıf defteri: COĞ.12.4.2 Kültürel peyzajı sürdürülebilirlik açısından karşılaştırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, yılbaşı tatilinde insanların hangi ulaşım araçlarıyla seyahat ettiğini sorarak öğrencilerin ön bilgilerini harekete geçirir. Etkileşimli tahtada ders kitabındaki geçmişte ve günümüzde kullanılan ulaşım araçlarının görselleri yan yana gösterilir (OB4). Öğrencilerden hangi özelliklerin değiştiğini, hangilerinin sürdüğünü söylemeleri istenir (E3.8). Dersin odağının ulaşım sistemlerindeki değişim ve süreklilik olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, ders kitabındaki harita, tablo ve grafikleri kullanarak kara yolu, demir yolu, deniz yolu, hava yolu ve boru hatlarının gelişimindeki değişimi Dünya ve Türkiye için karşılaştırır (SBAB10.3, SBAB11.1). Bulgular etkileşimli tahtadaki karşılaştırma tablosuna yazılır (COĞ.12.5.1.a).

   COĞ.12.5.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, karşılaştırma bulgularından yararlanarak ulaşım sistemlerinin gelişimine ilişkin bir tarih şeridi hazırlar. Değişimler ve süreklilik gösteren özellikler oluş zamanına göre sıralanır (SBAB11.1). Şeritler sınıfta sergilenir ve sıralamanın gerekçeleri açıklanır (COĞ.12.5.1.b).

   COĞ.12.5.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Tarih şeritlerinden hareketle ulaşım sistemlerinin çeşitlenmesinin nedenleri belirlenir. Öğretmen sokratik sorular yöneltir; öğrencilerden yanıtlarını verilere dayandırmaları istenir (E3.8). Belirlenen nedenler etkileşimli tahtadaki listeye yazılır (COĞ.12.5.1.c).

   COĞ.12.5.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar ulaşım sistemlerinin çeşitlenmesinin sosyoekonomik, çevresel ve politik sonuçlarından birini seçer ve ders kitabındaki verilere dayanarak yorumlar (KB3.3). Gruplar yorumlarını birbirleriyle karşılaştırır ve sonuçların birbirini nasıl etkilediği tartışılır (SDB2.2, E3.7). Yorumlar çalışma kâğıdına yazılır (COĞ.12.5.1.c).

   COĞ.12.5.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Mavi Vatan'ın Türkiye'nin deniz ulaşımındaki önemi harita üzerinde ele alınır. Öğretmen, Türkiye'nin deniz ulaşımının hangi denizlerin ve kıyıların konumundan etkilendiğini sokratik sorularla sorgulatır; öğrencilerden çıkarımlarını harita verilerine dayandırmaları istenir (D19). Çıkarımlar sınıfta paylaşılır (COĞ.12.5.1.c).

   COĞ.12.5.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden, ulaşım sistemlerinin gelişim sürecindeki değişim ve sürekliliği, çeşitlenmenin neden ve sonuçlarını içeren bir bilgi görseli (infografik metin) hazırlamaları istenir (COĞ.12.5.1.c). Her öğrenci Öğrenme Günlüğü'ne bugün öğrendiklerini ve hâlâ merak ettiklerini yazar (SDB1.3). Öğretmen bilgi görsellerini Dereceli Puanlama Anahtarı ile, günlükleri ve açık uçlu soru yanıtlarını Öz Değerlendirme Formu ile birlikte değerlendirir.

   COĞ.12.5.1

Sınıf defteri: COĞ.12.5.1 Dünya ve Türkiye’deki ulaşım sistemlerinin gelişim sürecinde meydana…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Türkiye'nin kara, demir, hava ve deniz yolu ağlarını gösteren bir harita yansıtır. Öğrencilerden haritada gördükleri bir ulaşım hattının ekonomiye katkısını tahmin etmeleri istenir. Önceki derste çalışılan ulaşım sistemlerindeki değişim ve süreklilik kısaca hatırlatılır; bu haftanın neden-sonuç yorumlama ve öngörüde bulunma üzerine kurulacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Ulaşım sistemlerinin çeşitlenmesinin Türkiye'nin jeopolitik önemi ve ekonomisi üzerindeki etkisi altı şapkalı düşünme tekniğiyle açıklanır. Gruplara şapka renkleri dağıtılır; her grup kendi şapkasının bakış açısıyla veri, yarar, sınırlılık, duygu ve yaratıcı çözüm düşüncelerini sıralar (D19.3). Görüşler neden ve sonuç olarak tahtada gruplanır (COĞ.12.5.1.c).

   COĞ.12.5.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler ulaşım sistemlerini oluşturan bileşenleri (yollar, terminaller, araçlar, kurumlar, enerji ve bilgi altyapısı) ders kitabı ve harita üzerinden belirler. Bileşenler arasındaki ilişkiler, ok ve bağlantılarla bir şemada gösterilir (SBAB10.3). Şemalar karşılaştırılır, bir bileşendeki değişimin diğerlerini nasıl etkilediği yorumlanır (COĞ.12.5.1.c).

   COĞ.12.5.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler yaşadıkları yerleşmedeki ulaşım sistemlerini oluşturan parçaları belirler ve bunları birleştirerek özgün bir coğrafi temsil ya da kısa bir metin hazırlar (KB2.12, OB2). Hazırlıkta çalışma kâğıdı, ders kitabı ve etkileşimli tahtadaki harita kullanılır. Öğretmen çalışmaları gözlemler (COĞ.12.5.1.d).

   COĞ.12.5.1
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar yerleşmedeki ulaşım sistemlerine ait mevcut tablo, grafik ve harita verilerini okuyup yorumlar (SBAB11.1). Bu verilere dayanarak ulaşım sistemlerinde meydana gelebilecek değişimle ilgili gerekçeli öngörüler yazılır ve açık fikirlilikle birbirinin öngörüleri dinlenir (E3.5). Öğretmen öngörülerin kanıtlarına dönüt verir (COĞ.12.5.1.d).

   COĞ.12.5.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler çalışma yaprağını bireysel olarak tamamlar; hazırladıkları temsil ve öngörülerin hangi verilere dayandığını yazar. Ardından kendi çalışmalarını gözden geçirerek geliştirilecek yönlerini belirler (SDB1.2, SDB1.3). Öğretmen yaprakları dolaşarak inceler ve dönüt verir (COĞ.12.5.1.d).

   COĞ.12.5.1
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrenciler hazırladıkları temsil ya da metni bilgi görseli (infografik) hâline getirerek ulaşım sistemlerinin gelişim sürecine dair öngörülerini sınıfa sunar. Öğrencilerden Öğrenme Günlüğüne bu süreçte neyi öğrendiklerini yazmaları ve Öz Değerlendirme Formunu doldurmaları istenir. Performans görevi Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir.

   COĞ.12.5.1

Sınıf defteri: COĞ.12.5.1 Dünya ve Türkiye’deki ulaşım sistemlerinin gelişim sürecinde meydana…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir cep telefonunun ham madde, üretim ve satış aşamalarını gösteren görsel akışı açar (OB4). Öğrencilerden ürünün sınıfa ulaşana kadar hangi ülkelerden geçtiğini tahmin etmeleri istenir (KB2.12). Tahminlerden küresel ticaretin mekânsal bağlantıları sorusuna geçilir ve dersin amacı, küresel ticaret merkezlerini ve aralarındaki bağlantıları harita üzerinde çözümlemek olarak açıklanır.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden harita veya atlasta ham madde, üretim ve pazar alanlarını farklı renklerle işaretlemeleri istenir; bu bileşenler sistematik biçimde belirlenir (E3.7). Üç bileşenin yoğunlaştığı alanlar küresel ticaret merkezi olarak adlandırılır ve merkezler tahtadaki listeye yazılır (COĞ.12.5.2.a).

   COĞ.12.5.2
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara küresel ticaret ağı haritaları ile küresel ticaret hacmini gösteren tablo ve grafikler verilir (SBAB10.3, SBAB11.1). Gruplardan belirledikleri merkezler arasındaki bağlantıları ve ticaret hacmi yüksek hatları haritada oklarla göstermeleri istenir. Bağlantıların ortaya çıkış nedenleri tartışılır (COĞ.12.5.2.b).

   COĞ.12.5.2
4. 15 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden Türkiye'nin dış ticarette öne çıkan merkezlerini, dış ticarete konu olan ürünlerini ve bu ürünlerin ticari akış yönlerini harita ve grafik üzerinde belirlemeleri istenir (E3.4, OB4). Akış yönleri tahtadaki haritada oklarla gösterilir (COĞ.12.5.2.b).

   COĞ.12.5.2
5. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar belirlenen merkezler ve bağlantılar üzerinden Türkiye'nin küresel ticaretteki durumunu ve bu ticarette karşılaştığı başlıca sorunları çözümler. Çözümlemeler gerekçeleriyle sınıfta tartışılır (KB3.3). Öğretmen tartışmayı merkezler arası bağlantılarla ilişkilendirir (COĞ.12.5.2.b).

   COĞ.12.5.2
6. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, Türkiye'nin deniz yolu ile yaptığı ticarette Mavi Vatan'ın önemine ilişkin soru-cevap etkinliği yürütür (D19.3). Öğrencilerden Türkiye'nin kullandığı başlıca deniz ticaret yollarını haritada göstermeleri istenir (COĞ.12.5.2.b).

   COĞ.12.5.2
7. 15 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerin e-ticarette siber güvenliğin önemi hakkındaki görüşleri alınır (D8.2). Öğretmen, e-ticaretin küresel ticaret bağlantılarını nasıl hızlandırdığını sorar ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin görüşlerin gerekçelendirilmesini ister (COĞ.12.5.2.b).

   COĞ.12.5.2
8. 20 dk
   Etkinlik 4

   Öğrencilerden küresel ve e-ticarete ilişkin sorunları ya da tehlikeleri içeren birer örnek olay yazmaları, ardından eşlerinin yazdığı örnek olayı çözümlemeleri istenir (SDB2.1). Çözümlemeler sınıfla paylaşılarak tartışılır ve en uygun çözüm yolu seçilir (SDB2.2, SDB3.3; COĞ.12.5.2.b).

   COĞ.12.5.2
9. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden küresel ticaret merkezleri ile aralarındaki bağlantıları gösteren bir bilgi görseli (infografik) hazırlamaları istenir (COĞ.12.5.2.b). Açık uçlu sorularla ve Çalışma Kâğıdı ile merkezler ve bağlantılar yoklanır; Dereceli Puanlama Anahtarı ve Gözlem Formu kullanılır. Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formu'nu doldurmaları ve Öğrenme Günlüğü'ne öğrendiklerini yazmaları istenir (SDB1.3).

   COĞ.12.5.2

Sınıf defteri: COĞ.12.5.2 Küresel ticaretin mekânsal bağlantılarını çözümleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, önceki haftada çalışılan küresel ticareti kısaca hatırlatır ve ülkeler arası ekonomik ilişkilerin turizmle de bağlantılı olduğunu belirtir. Etkileşimli tahtada dünyanın bilinen turizm merkezlerini gösteren bir harita açılır; öğrencilerden bu merkezlerin ortak özelliklerini tahmin etmeleri istenir (SBAB10.3). Dersin amacı açıklanır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen turizm kavramını açıklar ve etkileşimli tahtada Türkiye ve dünyadan turizm faaliyetlerini gösteren kısa videolar izletir (OB2). İzlemenin ardından öğrencilerden turizmin insanlar, kültür, ekonomi ve çevre üzerindeki etkilerine yönelik merak ettikleri soruları yazmaları istenir (COĞ.12.5.3.a).

   COĞ.12.5.3
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara Türkiye ve dünyadan doğal ve kültürel turizm varlığı ile turizm türü örnekleri verilir; gruplar bu örnekleri ders kitabı ve dijital içerikten yararlanarak inceler (OB4). Gruplardan incelenen örneklerin sosyal, kültürel, ekonomik, politik ve çevresel etkilerine ilişkin sorular hazırlamaları istenir (E3.8). Hazırlanan sorular paylaşılarak sınıfın ortak soru listesi oluşturulur (COĞ.12.5.3.a).

   COĞ.12.5.3
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan ortak soru listesindeki sorulara cevap bulabilmek için birincil kaynaklardan (istatistikler, görüşme notları, gözlem kayıtları) ve ikincil kaynaklardan (ders kitabı, harita, güvenilir dijital kaynaklar) bilgi toplamaları istenir. Toplanan bilgiler kaynağı belirtilerek kaydedilir (OB1) (COĞ.12.5.3.b).

   COĞ.12.5.3
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Yakın çevredeki doğal veya kültürel turizm varlıklarının incelenmesi amacıyla coğrafi gözlem, saha ya da sanal saha çalışması yapılır (SBAB9). Öğrencilerden önceden hazırlanan gözlem formunu doldurmaları ve gözlemlerini sorularla ilişkilendirmeleri istenir (COĞ.12.5.3.b).

   COĞ.12.5.3
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplardan topladıkları bilgileri tablo, grafik, harita gibi coğrafi temsillerden ve metinlerden yararlanarak sosyal, kültürel, ekonomik, politik ve çevresel etkilere göre düzenlemeleri istenir (E3.7, KB2.12, BTYAB5). Düzenlenen bilgiler Çalışma Kâğıdı'na işlenir (COĞ.12.5.3.c).

   COĞ.12.5.3
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar düzenledikleri bilgileri etkileşimli tahtada kısaca gösterir; eksik ya da kaynağı belirsiz bilgiler sınıfça belirlenir. Türkiye’nin doğal ve kültürel varlıklarının tanınmasının ve korunmasının önemi vurgulanır. Öğrencilerden Çalışma Kâğıdı'nı tamamlamaları ve öğrenme günlüklerine bilgileri toplarken ve düzenlerken yaşadıkları bir zorluğu yazmaları istenir (SDB1.3) (COĞ.12.5.3.c).

   COĞ.12.5.3

Sınıf defteri: COĞ.12.5.3 Turizm faaliyetlerinin dünya ve Türkiye’deki sosyal, kültürel…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Etkileşimli tahtada bir turizm merkezinin kalabalık sezon ve sakin sezon görüntüleri gösterilir. Öğrencilerden bu iki görüntüden hangi etkilerin çıkarılabileceğini söylemeleri istenir (E3.8). Öğretmen, önceki haftalarda toplanan bilgilerin bu hafta düzenleneceğini, çözümleneceğini ve çıkarılan sonuçların paylaşılacağını belirtir. Doğal ve kültürel miras ile ulaşım sistemleri kavramlarının turizm etkileriyle ilişkisine dikkat çekilir.

   COĞ.12.5.3
2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden önceki haftalarda topladıkları turizm bilgilerini dünya ve Türkiye örneklerine göre; sosyal, kültürel, ekonomik, politik ve çevresel etki sütunlarından oluşan bir tabloya yerleştirmeleri istenir (BTYAB5). Tabloyu düzenlerken yaşadıkları güçlükler ve ulaştıkları gözlemler öğrenme günlüğüne yazılır (COĞ.12.5.3.c).

   COĞ.12.5.3
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, milli parklar, sit alanları, UNESCO Dünya Mirası Listesi ve ziyaretçi sayısını sınırlama gibi başlıca koruma uygulamalarına örnekler verir (D19.3). Öğrencilerden bu örnekleri tablolarındaki kültürel ve çevresel etki sütunlarına ekleyerek bilgilerini tamamlamaları istenir (COĞ.12.5.3.c).

   COĞ.12.5.3
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden düzenledikleri tabloyu ve ders kitabındaki turist sayısı ile turizm geliri tablo ve grafiklerini birlikte okuyup yorumlamaları istenir (SBAB11.1). Gruplar etkiler arasındaki ilişkiyi ve ulaşım olanaklarının payını çözümleyerek elde ettikleri çıkarımları gerekçelendirir (KB3.3, COĞ.12.5.3.ç).

   COĞ.12.5.3
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden doğal ve kültürel varlıkların tanınması ve korunmasının önemini anlatan kısa bir video çekmeleri veya gezi broşürü hazırlamaları istenir. Çalışmalarda toplumsal farkındalık oluşturma çalışmalarına katılmanın önemi vurgulanır (D19.3, SDB2.1, SDB2.3). Görüntüsü kullanılan kişilerin izni alınır (D8). Hazırlanan ürünler sınıfta paylaşılır (COĞ.12.5.3.d).

   COĞ.12.5.3
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Performans görevi olarak öğrencilerden gelecekteki ulaşım sistemlerinin ticaret ve turizm faaliyetlerine etkilerini araştırmaları ve elde ettikleri verilere dayanarak tahminlerini raporlaştırmaları istenir (KB2.12, OB2). Öğrenciler çalışma planlarını kendileri yapar ve sürece göre günceller (SDB1.2). Raporların ana sonuçları sınıfla paylaşılır (COĞ.12.5.3.d).

   COĞ.12.5.3
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden raporlarındaki ve ürünlerindeki temel sonuçları birer cümleyle paylaşmaları istenir. Öğretmen, turizmin etkilerinin dünya ve Türkiye örnekleriyle birlikte nasıl değerlendirileceğini özetler. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarıyla, öğrenme süreci öz değerlendirme formu ve öğrenme günlüğüyle değerlendirilir (SDB1.2, SDB1.3). Öğrencilerden 'Turizmin etkileri nasıl dengelenebilir?' açık uçlu sorusunu yanıtlamaları istenir (COĞ.12.5.3.d).

   COĞ.12.5.3

Sınıf defteri: COĞ.12.5.3 Turizm faaliyetlerinin dünya ve Türkiye’deki sosyal, kültürel…; değerlendirme