T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 10. SINIF HADİS DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada 'Bir Müslüman dinini anlamak ve yaşamak için neye ihtiyaç duyar?' sorusunu sorar. Öğrencilerin yanıtları dinlenir ve tahtada toplanır. Ardından hadis ilminin konusu ve önemi başlığı duyurularak dersin, Hz. Peygamber'in (sav) din anlayışındaki yerini kavramaya yönelik olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, insanların ilahi vahyi anlamak için bir rehbere ihtiyaç duyduğuna vurgu yapar. İslam dinini anlayıp Allah'ın (cc) emrettiklerini yerine getirme ve yasakladıklarından kaçınma hususlarında Hz. Muhammed'in (sav) rolüne değinilir. Öğrencilerden ders kitabındaki ilgili metni okuyarak bu rolü gösteren ifadeleri belirlemeleri ve eşleriyle paylaşmaları istenir (HDS.10.1.1.a).

   HDS.10.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, Hz. Muhammed'in (sav) bir peygamber olarak vahyi insanlara bildirmedeki rolünü tebliğ, tebyin, teşri, temsil ve tekit kavramlarıyla açıklar. Öğrencilerden hadis ilminin Hz. Muhammed'in (sav) söz, fiil ve takrirlerini konu edindiğini belirlemeleri ve her birine birer örnek vermeleri istenir (HDS.10.1.1.a).

   HDS.10.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Bir Müslüman'ın dinini doğru anlayıp yaşamasında Hz. Peygamber'i tanımasının önemi vurgulanır. Soru-cevap tekniğiyle öğrencilerden hadis ilminin konusu ile önemi arasındaki ilişkiyi açıklayan cevaplar üretmeleri istenir. Verilen cevaplar etkileşimli tahtada toplanarak ilişki birlikte kurulur (HDS.10.1.1.b).

   HDS.10.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden hadis ilminin konusunu ve önemini kısa cevaplı sorularla yanıtlamaları, ardından konu ile önem arasındaki ilişkiyi açık uçlu bir soruda birkaç cümleyle yazmaları istenir. Yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden öz değerlendirme formunu doldurmaları istenir (HDS.10.1.1.b).

   HDS.10.1.1

Sınıf defteri: HDS.10.1.1 Hadis ilminin konusunu ve önemini çözümleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftada çalışılan hadis ilminin konusu ve önemini kısaca hatırlatır. Etkileşimli tahtada hadis, sünnet, rivayet, ravi, senet, isnat, metin ve muhaddis sözcükleri gösterilir. Öğrencilerden bunlardan hangilerini daha önce duyduklarını söylemeleri istenir. Dersin amacı, hadis ilmiyle ilgili kavramları belirlemek ve ayrıştırmak olarak belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki ilgili bölümü okuyarak hadis ilmiyle ilgili kavramları belirleyip listelemeleri istenir (OB1). Öğretmen rehberliğinde kavramlar hadis-sünnet, rivayet, ravi, senet-isnat ve metin şeklinde ayrıştırılır. Her kavramın anlamı öğrencilerce kendi cümleleriyle açıklanır (HDS.10.1.2.a, HDS.10.1.2.b).

   HDS.10.1.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Etkileşimli tahtada kısa bir hadis rivayeti gösterilir. Gruplar hâlinde rivayetin senet-isnat ve metin bölümleri çözümlenerek birbirinden ayrılır (KB2.4, SDB2.2). Her grup ayrımın gerekçesini sınıfa açıklar (HDS.10.1.2.b).

   HDS.10.1.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden rivayet, ravi ve muhaddis kavramlarını karşılaştırmaları ve aralarındaki farkı örneklerle açıklamaları istenir. Öğretmen, muhaddis kavramına vurgu yaparak bu kişinin ravi ile ilişkisini sorgulatır (E3.8). Görüşler birbirine saygı çerçevesinde paylaşılır ve ders kitabıyla doğrulanır (D14; HDS.10.1.2.b).

   HDS.10.1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden hadis-sünnet, rivayet, ravi, senet-isnat ve metin kavramlarını Frayer modeli ya da anlam çözümleme tablosunda tanım ve örnekle ayrıştırmaları istenir. Öğretmen, tabloları öğrenme kanıtı olarak dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Öğrencilerden hangi kavramları ayırt etmekte zorlandıklarını yazmaları ve bunu arkadaşlarıyla paylaşmaları istenir (SDB1.3; HDS.10.1.2.b).

   HDS.10.1.2

Sınıf defteri: HDS.10.1.2 Hadis ilmiyle ilgili kavramları sınıflandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derslerde belirlenen ve ayrıştırılan isnat, metin, muhaddis, ravi, rivayet, senet ve sünnet kavramlarını etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden bu kavramların hangi ortak özelliklere göre gruplanabileceğine dair tahminlerini söylemeleri istenir (KB2.5). Dersin amacının kavramları tasnif etmek ve etiketlemek olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Sınıf dörder kişilik gruplara ayrılır; her gruba farklı kavram kartları verilir ve ayrılıp birleşme tekniğiyle uzman gruplar oluşturulur. Öğrenciler ders kitabından bilgi toplayarak kavramları senetle, metinle ve kişilerle ilgili olanlar biçiminde tasnif eder (OB1, KB2.5). Uzman gruplar ilk gruplarına dönerek bulgularını arkadaşlarına aktarır (SDB2.2). (HDS.10.1.2.c)

   HDS.10.1.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara kavram haritası şablonu dağıtılır. Öğrencilerden tasnif ettikleri kavramları şablona yerleştirmeleri ve her kümeyi kısa bir ifadeyle etiketlemeleri istenir (KB2.4). Gruplar ortak bir hedef için görev paylaşımı yapar (SDB2.2, D4.2). (HDS.10.1.2.ç)

   HDS.10.1.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen kısa cevaplı sorular yöneltir; gruplar etiketlerinin doğruluğunu ders kitabındaki bilgilerle sorgulayarak gerekçelendirir (E3.8). Farklı etiketleme önerileri sınıfta tartışılır ve gerekirse haritalar düzeltilir (KB2.18). Öğretmen süreci gözlemleyerek dönüt verir. (HDS.10.1.2.ç)

   HDS.10.1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Her grup kavram haritasını sınıfa sunar; etiketlerin gerekçeleri kısaca açıklanır. Tamamlanan kavram haritaları öğrenme kanıtı olarak toplanır ve öğretmen tarafından değerlendirilir. Öğrencilerden kavramları tasnif etme ve etiketlemede en çok zorlandıkları noktayı belirtmeleri istenir (HDS.10.1.2.ç).

   HDS.10.1.2

Sınıf defteri: HDS.10.1.2 Hadis ilmiyle ilgili kavramları sınıflandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftada çalışılan hadis ilmiyle ilgili kavramları (senet, metin, ravi, rivayet) kısaca anımsatır. Dinin temel kaynaklarının Kur'an-ı Kerim ve hadisler olduğu vurgulanır. Sünnetin dinde hangi konumda olduğu ve neden bağlayıcı sayıldığı soru olarak yöneltilir; öğrencilerin ön bilgileri alınır ve merak ettikleri noktalar etkileşimli tahtaya yazılır (E3.8).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki ayetleri inceleyerek sünnetin dindeki yeri ve bağlayıcılığı hakkındaki bilgileri belirlemeleri istenir. İkili gruplar hâlinde ayetlerden çıkan bilgiler sınıflandırılır (KB2.5) ve Anlam Çözümleme Tablosuna yazılır; her ayetin hangi bilgiyi desteklediği çözümlenir (KB2.4). Bulgular etkileşimli tahtada paylaşılır (HDS.10.1.3.a, SDB2.2).

   HDS.10.1.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Belirlenen bilgilerle Hz. Muhammed'in (sav) peygamberlik rolü arasında ilişki kurulur. Öğrencilerden her bilginin peygamberlik rolünün hangi yönüyle bağlantılı olduğunu gösteren bir kavram haritası taslağı oluşturmaları istenir (HDS.10.1.3.b, KB2.14).

   HDS.10.1.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerin gerçeği bulmak için nesnel ve dürüstçe yaklaşmaları, bilgiyi sorgulamaları ve doğruya ulaşmak için kararlılıkla hareket etmeleri sağlanır (E3.4). Gruplar kurdukları ilişkilerden birini seçerek sınıfa sunar; tercih edilen görüş ve argümanlar gerekçelendirilerek tartışılır, dinleme sırasında karşılıklı saygı gözetilir (KB2.18, D14, HDS.10.1.3.b).

   HDS.10.1.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden sünnetin dindeki yeri ve bağlayıcılığıyla ilgili belirledikleri bilgileri ve kurdukları ilişkileri yoklayan kısa cevaplı ve doğru-yanlış sorularını yanıtlamaları istenir. Kavram haritaları dereceli puanlama anahtarıyla gözden geçirilir. Öğrencilerden öz değerlendirme formuyla eksik gördükleri noktaları belirtmeleri istenir (SDB1.3).

   HDS.10.1.3

Sınıf defteri: HDS.10.1.3 Sünnetin dindeki yeri ve bağlacılığıyla ilgili sentez yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, aynı konunun önceki haftadaki çalışmasından hareketle öğrencilere sünnetin dinde neden önemli olduğunu sorar. Etkileşimli tahtada senet, metin, ravi ve rivayet kavramları gösterilir. Öğrencilerden bu kavramlardan birini kendi sözcükleriyle açıklamaları istenir. Dersin amacı, bilgiler arasında ilişki kurarak bütüncül bir ürün oluşturmak olarak paylaşılır.

2. Keşfetme25 dk

   Kar topu tekniğiyle önce bireysel, sonra ikili, ardından dörtlü gruplar hâlinde sünnetin dindeki yeri ve bağlayıcılığı hakkındaki bilgiler arasında ilişkiler aranır. Öğrencilerden fikirlerini ifade ederken nazik olmaları ve arkadaşlarını etkin bir şekilde dinlemeleri istenir (D14.1). Grupların bulduğu ilişkiler tahtada toplanır (HDS.10.1.3.b).

   HDS.10.1.3
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere sünnetin dindeki yeri ve bağlayıcılığına ilişkin kısa cevaplı ve açık uçlu sorular ile tekzip metni verilir. Öğrenciler metinden hareketle bilgileri ilişkilendirerek soruları yanıtlar. Yanıtlar sınıfta karşılaştırılır ve bilgiler tek bir akışta birleştirilmeye başlanır (HDS.10.1.3.b-c).

   HDS.10.1.3
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden performans görevi olarak iş birlikli öğrenme tekniğiyle sünnetin dindeki yeri ve bağlayıcılığı hakkında bir broşür hazırlamaları istenir. Gruplarda görev paylaşımı yapılır, bilgi toplama, tasarım, çözümleme ve özgünlük ölçütleri göz önünde bulundurularak broşür oluşturulur. Hazırlanan bilgiler birleştirilerek bir bütün hâline getirilir (HDS.10.1.3.c).

   HDS.10.1.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gruplar broşürlerini kısaca sunar. Öğretmen sunumları bilgi toplama, tasarım, çözümleme, özgünlük ve sunma ölçütlerini içeren dereceli puanlama anahtarı ve grup değerlendirme formuyla değerlendirir. Öğrencilerden öz değerlendirme formunu doldurmaları ve sünnetin dindeki yeri ve bağlayıcılığına ilişkin kavram haritasını tamamlamaları istenir.

   HDS.10.1.3

Sınıf defteri: HDS.10.1.3 Sünnetin dindeki yeri ve bağlacılığıyla ilgili sentez yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Birleşmiş Milletler Günü'ne (24 Ekim) değinilerek farklı kültür ve coğrafyalardaki insanların ortak değerlerde buluşabildiği vurgulanır. Öğretmen etkileşimli tahtaya 'Bir peygamberin örnek davranışları her çağda ve her toplumda yol gösterici olabilir mi?' sorusunu yazar. Öğrencilerden birkaç cümleyle ilk düşüncelerini söylemeleri istenir. Dersin amacı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Ders kitabındaki ilgili bölüm okunarak Hz. Muhammed'in (sav) nübüvvetinin özellikleri etkileşimli tahtada listelenir (E3.4, OB1). Öğrencilerden ikişerli çalışarak her özelliğin sünnetin evrenselliğiyle ilişkisini 'Bu özellik olduğu için … çünkü …' kalıbıyla yazmaları istenir (KB2.4, SDB2.2). Eşlerin ilişki cümleleri sınıfla paylaşılır. (HDS.10.1.4.a)

   HDS.10.1.4
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, İslam dininin her çağ ve topluluğa hitap ettiğini, Hz. Muhammed'in (sav) son peygamber olduğunu ve getirdiği hükümlerin kıyamete kadar geçerli olduğunu vurgular. Sünnetin evrenselliği ders kitabındaki örnekler üzerinden açıklanır. Öğrencilerden bir örnek seçip bu örneğin hangi nübüvvet özelliğiyle bağlantılı olduğunu belirlemeleri istenir (KB2.5). (HDS.10.1.4.a)

   HDS.10.1.4
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde nübüvvetin her özelliğinden sünnetin evrenselliğine uzanan nedensel ilişkiler 'özellik → sonuç' biçiminde şemaya dökülür (KB2.14). Gruplardan her ilişki için akıl yürütmelerini gerekçeleriyle yazmaları istenir. Grup sözcüleri akıl yürütmelerini sunarken diğer gruplar saygıyla dinler (D14, SDB2.1). (HDS.10.1.4.b)

   HDS.10.1.4
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden kurdukları nedensel ilişkilerden birini seçerek 'Hz. Muhammed'in (sav) son peygamber oluşu sünnetin evrenselliğini nasıl etkiler?' açık uçlu sorusunu gerekçesiyle yanıtlamaları istenir. Yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Ardından öğrenciler öz değerlendirme formuyla kendi akıl yürütme sürecini gözden geçirir (SDB1.3).

   HDS.10.1.4

Sınıf defteri: HDS.10.1.4 Sünnetin evrenselliğini analitik düşünebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada sünnetin farklı toplumlar ve zamanlar için örnek olabilmesine dair kısa bir durum sunar. Öğrencilerden bu durumun sünnetin evrenselliğiyle ilişkisini tek cümleyle belirtmeleri istenir. Dersin hedefi, ulaşılan çıkarımları tartışmak ve tercih edilebilir görüşleri gerekçeleriyle belirlemek olarak açıklanır (E3.4).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden önceki derslerde tespit ettikleri nedensel ilişkilere dayanan akıl yürütmelerini ve ulaştıkları çıkarımları sınıfta tartışmaları teşvik edilir. Öğretmen yönlendirici sorular sorar; öğrenciler başkalarının çıkarımlarını dinleyip gerekçeleriyle yorumlar. Tartışılan çıkarımlar tahtada toplanır (HDS.10.1.4.c) (KB2.18) (SDB2.1) (D14).

   HDS.10.1.4
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Beyin fırtınası tekniğiyle öğrencilerden sünnetin evrenselliği konusunda farklı fikirler üretmeleri istenir. Üretilen fikirler etkileşimli tahtada listelenir ve benzerlerine göre gruplanır (HDS.10.1.4.c) (KB2.5).

   HDS.10.1.4
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde listelenen fikirlerden hangisinin daha güçlü olduğu tartışılır. Her grup tercih ettiği görüşü ve argümanlarını gerekçeleriyle belirleyip sınıfa sunar. Öğrenciler sunumlara yönelik soru sorar (HDS.10.1.4.ç) (SDB2.2) (KB2.14).

   HDS.10.1.4
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden sünnetin evrenselliğine dair tercih ettikleri görüşü ve gerekçesini kısa bir performans görevi olarak yazmaları istenir. Yazılar Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Öğrenmeler çıkış kartı ile kontrol edilir; öğrenciler Öz Değerlendirme Formu ile kendi gerekçelendirme düzeylerini gözden geçirir (HDS.10.1.4.ç) (SDB1.3).

   HDS.10.1.4

Sınıf defteri: HDS.10.1.4 Sünnetin evrenselliğini analitik düşünebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada günümüzde bilginin nasıl aktarıldığını gösteren kısa bir örnek sunar ve hadislerin Hz. Peygamber döneminde nasıl aktarılmış olabileceğini sorar. Öğrencilerden tahminlerini tek cümleyle söylemeleri istenir (SDB2.1). Bu derste hadis usulü kitaplarındaki bilgilerden hareketle aktarımın incelenip dönemin ve mekânın koşullarının fark edileceği belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Hadis usulü kitaplarından alınmış, hadislerin sözlü ve yazılı aktarımına dair kısa metinler ders kitabı ve etkileşimli tahta aracılığıyla sunulur. Öğrenciler ikişerli çalışarak metinlerdeki bilgileri kanıt olarak ayırır, her kanıtın aktarım hakkında neyi gösterdiğini yazılı olarak gerekçelendirir ve sonuçlarını sınıfla paylaşır (HDS.10.2.1.a, SDB2.2, KB2.14).

   HDS.10.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplar hâlinde incelemeler yaparak sözlü ve yazılı aktarım sürecinde meydana gelen gelişmeleri belirler ve bunları dönemin ve mekânın koşullarıyla ilişkilendirir. Sahabe ve tâbiin nesillerinin aktarımdaki çabasının hadis ilminin oluşumundaki rolü tartışılır; rihlelerin önemine ve faydasına işaret edilir (HDS.10.2.1.b, E3.7).

   HDS.10.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Hadislerin korunmasında gösterilen çaba etkileşimli tahtada ön plana çıkarılır. Öğrencilerden o dönemin insanlarının yerine kendilerini koyarak bu emeğe duyarlılıklarını bir iki cümleyle yazmaları ve birkaç yazıyı sınıfta paylaşmaları istenir (HDS.10.2.1.b, E2.1, D14.3, OB5).

   HDS.10.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden sözlü ve yazılı aktarımdaki gelişmeleri dönemin ve mekânın koşullarıyla ilişkilendiren bir Akış Şeması hazırlamaları istenir; şemalar Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Öğrenciler Öğrenme Günlüğü'ne bu derste neyi fark ettiklerini ve neyi daha iyi öğrenmeleri gerektiğini yazar (HDS.10.2.1.b, SDB1.3).

   HDS.10.2.1

Sınıf defteri: HDS.10.2.1 Hadislerin sözlü ve yazılı aktarımını tarihsel bağlamsallaştırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derste hadislerin sözlü ve yazılı aktarımına ilişkin kanıtların incelendiğini ve dönemin koşullarının fark edildiğini anımsatır. Etkileşimli tahtada sahabi, tâbiin ve rihle kavramları gösterilir. Bu derste aktarımın günümüz koşullarıyla karşılaştırılacağı ve ait olduğu dönemin koşulları içinde açıklanacağı duyurulur (E2.1).

2. Keşfetme25 dk

   Konuşma halkası tekniği uygulanır: öğrenciler iç ve dış halka olarak karşılıklı oturur, dış halka hadislerin sözlü ve yazılı aktarımını günümüzdeki bilgi aktarım koşullarıyla karşılaştırır (KB2.7). Öğretmenin işaretiyle halkalar yer değiştirir ve her turda yeni bir eşle bu karşılaştırma sürdürülür (SDB2.1). Ortaya çıkan benzerlik ve farklılıklar tahtada özetlenir (KB2.3; HDS.10.2.1.c).

   HDS.10.2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenme galerisi tekniğiyle sınıf duvarlarına hadislerin sözlü ve yazılı aktarma yöntemleri ile günümüzdeki hadis öğrenme ve öğretme yöntemlerini gösteren panolar asılır. Gruplar panoları dolaşarak yöntemleri benzerlikleri ve farklılıkları açısından inceler ve gördüklerini çalışma kâğıdına yazar (SDB2.2, OB1; HDS.10.2.1.c).

   HDS.10.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar çalışma kâğıdındaki bilgilerden yola çıkarak hadislerin sözlü ve yazılı aktarımının, ait olduğu dönemin ve mekânın koşulları içinde nasıl gerçekleştiğini açıklayan kısa bir metin hazırlar (KB2.14, OB5). Metinler sınıfta sunulur; öğretmen sunumlara geri bildirim verir ve dönemin koşullarına dair eksik noktaları tamamlar (D14; HDS.10.2.1.ç).

   HDS.10.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden hadislerin sözlü ve yazılı aktarımının dönemin koşulları içindeki açıklamasını bir açık uçlu soruya yazılı olarak yanıtlamaları istenir. Ardından öğrenme günlüğüne bugün öğrendiklerini ve anlamakta zorlandıkları noktayı yazarlar (SDB1.3). Yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir (HDS.10.2.1.ç).

   HDS.10.2.1

Sınıf defteri: HDS.10.2.1 Hadislerin sözlü ve yazılı aktarımını tarihsel bağlamsallaştırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtada ders kitabındaki hadis kitaplarının görselleri gösterilir. Öğrencilerden Hz. Peygamber'in sözlerinin bugün ciltler hâlindeki eserlerde nasıl toplandığını tahmin etmeleri istenir. Birkaç öğrencinin tahmini alınır, önceki haftada işlenen sözlü ve yazılı aktarım süreciyle bağ kurulur (KB2.14). Dersin 'tedvin' ve 'tasnif' kavramları üzerine kurulacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Ders kitabındaki ilgili metin okutularak tedvin ve tasnifin ne olduğu öğrencilerle birlikte belirlenir. Öğrencilerden tedvinin ilk adımlarından tasnif dönemine uzanan gelişimi zaman şeridi üzerinde göstermeleri istenir (OB1). Tebeuttâbiin neslinin bu süreçteki çabasına değinilir ve tâbiin ile tebeuttâbiin nesilleri arasındaki sıra vurgulanır. Sürecin ilk özellikleri tahtaya yazılır (HDS.10.2.2.a).

   HDS.10.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Tebeuttâbiin, câmi, sünen, müsned, Kütübisitte ve Kütübitisa kavramları örnek eserlerle açıklanır. Gruplar hâlinde ders kitabı taranarak Kütübisitte ve Kütübitisa müellifleri ile bu külliyatlara dâhil eserlerin özellikleri bir tabloya işlenir (OB1, SDB2.2). Tablodan hareketle tedvin ve tasnif sürecinin özellikleri belirlenir (HDS.10.2.2.a).

   HDS.10.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan ulaştıkları bilgiler doğrultusunda tedvin ve tasnif sürecinin özelliklerine ilişkin benzerlikleri liste hâlinde yazmaları istenir (KB2.7). Listeler tahtada karşılaştırılır, ortak benzerlikler gerekçeleriyle tartışılır (HDS.10.2.2.b).

   HDS.10.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Frayer Modeli çalışma kâğıdına 'tasnif' kavramının tanımını, özelliklerini, örneklerini ve örnek olmayanlarını yazmaları istenir. Ardından derste listelenen benzerlikler tahtada gözden geçirilir (HDS.10.2.2.b). Öğrencilerden öğrenme günlüklerine bu dersten neyi öğrendiklerini bir cümleyle yazmaları istenir (SDB1.3).

   HDS.10.2.2

Sınıf defteri: HDS.10.2.2 Hadislerin tedvin ve tasnif sürecini karşılaştırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftada belirlenen tedvin ve tasnif sürecinin özelliklerini etkileşimli tahtada özetler. Öğrencilerden bu özellikler arasında hangilerinin birbirine benzediğini, hangilerinin ayrıştığını tahmin etmeleri istenir (KB2.7). Bu hafta özelliklerin benzerliklerinin ve farklılıklarının liste hâlinde yazılacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler ikili gruplar hâlinde ders kitabındaki tedvin ve tasnif bölümünü okuyarak bir T diyagramı hazırlar (OB1). Diyagramın bir sütununa tedvin sürecinin, diğer sütununa tasnif sürecinin özellikleri yazılır. Gruplar, ortak özellikleri eşleştirme kartlarıyla belirleyip benzerlikler listesine ekler (HDS.10.2.2.b). Listeler sınıfta karşılaştırılır (SDB2.2).

   HDS.10.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, T diyagramlarındaki özellikleri yeniden inceleyerek tedvin ile tasnif süreçleri arasındaki farklılıkları liste hâlinde yazar (HDS.10.2.2.c). Her fark için ders kitabından dayanak gösterilir ve farkın nedeni yorumlanır (KB2.14). Gruplar listelerini sözlü sunar; diğer gruplar eksik ya da farklı gördüklerini saygıyla belirtir (SDB2.1, D14).

   HDS.10.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, benzerlik ve farklılıkları kapsayan çoklu cevaplı soruları etkileşimli tahtadan yöneltir. Öğrenciler yanıtlarını gerekçeleriyle belirtir; yanlış seçenekler listelerle karşılaştırılarak düzeltilir (HDS.10.2.2.b, c). Öğrencilerden kendi listelerini gözden geçirmeleri istenir (SDB1.3).

   HDS.10.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen, sınıfın benzerlik ve farklılık listelerinden ortak bir karşılaştırma tablosu oluşturur (HDS.10.2.2.c). Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki 'Tedvin ile tasnif süreci arasındaki en önemli farklılık nedir ve neden?' açık uçlu sorusunu yazılı yanıtlamaları istenir. Yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilebilir.

   HDS.10.2.2

Sınıf defteri: HDS.10.2.2 Hadislerin tedvin ve tasnif sürecini karşılaştırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftada hadislerin tedvin ve tasnifinin nasıl gerçekleştiğini birkaç soruyla yoklar. Ardından etkileşimli tahtada, tedvin ve tasnif tamamlandıktan sonra hadis alanında çalışmaların sürüp sürmediğini sorar. Öğrencilerin tahminleri tahtaya yazılır; bu derste tedvin ve tasnif sonrası çalışmaların çözümleneceği ve sınıflandırılacağı bildirilir (E3.7, KB2.7).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabında tedvin ve tasnif sonrası hadis çalışmaları ile ilgili verilen bilgileri okuyarak çalışmaları parçalarına ayırmaları istenir. Her çalışma için amacı, yöntemi ve ortaya çıkan eseri çalışma kâğıdına not etmeleri, çalışmalar arasındaki benzerlik ve farkları belirlemeleri beklenir (KB2.7). Sonuçlar eşli olarak karşılaştırılır (HDS.10.2.3.a).

   HDS.10.2.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Sınıf vızıltı grupları hâlinde düzenlenir ve gruplardan çözümlemede bulunan çalışmaları ortak bir ölçüte göre kategorilere ayırmaları istenir. Öğrenciler ölçütlerini grupta konuşarak belirler, birbirlerini dinler ve karara birlikte varır (D3.4, SDB2.1). Sınıflandırma çalışma kâğıdına işlenir (HDS.10.2.3.b).

   HDS.10.2.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar kategorilerini ve ölçütlerini sırayla sınıfa sunar; diğer gruplar kendi sınıflandırmalarıyla karşılaştırır. Sınıflandırmanın düzenli ve sistematik olup olmadığı tartışılır, gerekirse kategoriler düzeltilir (E3.7, SDB2.2). Ortak sınıflandırma etkileşimli tahtada gösterilir (HDS.10.2.3.b).

   HDS.10.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden tedvin ve tasnif sonrası hadis çalışmalarını gösteren bir akış şeması ya da Frayer Modeli hazırlamaları istenir. Öğretmen, Dereceli Puanlama Anahtarı ile çözümleme ve sınıflandırmanın doğruluğunu değerlendirir. Öğrenme Günlüklerine, hangi kategorinin ayırt edilmesinde zorlandıkları ve nedeni yazılır (SDB1.3, HDS.10.2.3.b).

   HDS.10.2.3

Sınıf defteri: HDS.10.2.3 Tedvin ve tasnif sonrası hadis çalışmalarını özetleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, hadis tarihinde tedvin ve tasnif dönemlerinin ardından yapılan çalışmaların bu derslerin konusu olduğunu duyurur. Etkileşimli tahtada ders kitabındaki ilgili başlıklar gösterilerek öğrencilerin ön bilgileri sorulur. Öğrencilerden hadis çalışmalarının zaman içinde nasıl çeşitlendiğine ilişkin düşüncelerini paylaşmaları istenir (KB2.7). Derslerin sonunda tarihsel akış şeması hazırlanıp sunulacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere çalışma yaprağı dağıtılır; yaprakta verilen tedvin ve tasnif sonrası hadis çalışmalarının türlerine ve dönemlerine göre sınıflandırılması istenir (HDS.10.2.3.b). Öğrenciler ders kitabını bilgi kaynağı olarak kullanır (OB1). Sınıflandırmalar eşlerle karşılaştırılır (SDB2.1); öğretmen yaprakları gözden geçirerek öğrencilerin bilgi ve becerilerini belirler.

   HDS.10.2.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden performans görevi olarak hadis tarihinin belli başlı dönemlerinin özelliklerini gösteren bir tarihsel akış şeması hazırlamaları istenir. Gruplar hâlinde ders kitabından bilgi toplanır, dönemler özelliklerine göre sınıflandırılarak şemaya yerleştirilir (HDS.10.2.3.b). Dönemler arasındaki ilişkiler oklarla gösterilir ve iş birliği içinde çalışılır (SDB2.2).

   HDS.10.2.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hazırladıkları akış şemasını sunar; öğrencilerden çalışmayı kendi cümleleriyle aktarmaları istenir (HDS.10.2.3.c). Sunumlar bilgi toplama, ilişki kurma, sınıflandırma, tasarım, özgünlük ve sunma ölçütleri bulunan dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Dinleyen öğrenciler sunumları yorumlar (KB2.14) ve saygılı geri bildirim verir (D14).

   HDS.10.2.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden tedvin ve tasnif sonrası hadis çalışmalarını üç cümleyle kendi cümleleriyle aktarmaları istenir (HDS.10.2.3.c). Öğrenme günlüğüne öğrenilenler ve zorlanılan noktalar yazılır (SDB1.3). Kısa cevaplı sorularla kazanım yoklanır; dereceli puanlama anahtarı sonuçları öğrenme kanıtı olarak kaydedilir.

   HDS.10.2.3

Sınıf defteri: HDS.10.2.3 Tedvin ve tasnif sonrası hadis çalışmalarını özetleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, Yılbaşı dolayısıyla zamanın nasıl değerlendirildiğine ilişkin kısa bir sohbetle dersi başlatır. Ardından imanın dinin temeli olduğu hatırlatılarak imanla ilgili hadislerin hangi kaynaklarda bulunabileceği sorulur. Bu hafta imanla ilgili hadislerin tespit edileceği ve hadislerde geçen öğelerin belirleneceği duyurulur (D3).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden imanla ilgili hadisleri ders kitabından ve güvenilir hadis kaynaklarından tespit etmeleri istenir (OB1). Gruplar hâlinde câmi, sünen ve müsned türü eserlerde iman konulu hadisler bulunur; kaynağın adı ve hadisi rivayet eden sahabi kaydedilir (SDB2.2). Gruplar tespit ettikleri hadisleri etkileşimli tahtada sunar (HDS.10.2.4.a).

   HDS.10.2.4
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Tespit edilen hadislerde geçen olay, şahıs ve yer belirlenir. Öğrencilerden her hadis için rivayet eden sahabiyi, hadisin söylendiği olayı ve varsa mekânı çalışma kâğıdına yazmaları istenir. Bulgular grup içinde karşılaştırılır (HDS.10.2.4.b).

   HDS.10.2.4
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Aynı hadislerde geçen konu ve kavramlar belirlenir. Öğrencilerden hadis metinlerinde kavramların altını çizmeleri ve anlamlarını ders kitabındaki açıklamalarla kontrol etmeleri istenir. Eşli paylaşımda arkadaşlarının bulgularına saygıyla geri bildirim verilir (SDB2.1, D14). Belirlenen konu ve kavramlar tahtada listelenir (HDS.10.2.4.b).

   HDS.10.2.4
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki hadisleri, kaynaklarını ve belirledikleri olay, şahıs, yer, konu ve kavramları kontrol etmeleri istenir. Kısa cevaplı sorularla kaynak ve kavramlar yoklanır. Öğrenme günlüğüne bu derste öğrenilen bir kavram ve öğrenme sürecine ilişkin bir cümle yazılır (SDB1.3, HDS.10.2.4.b).

   HDS.10.2.4

Sınıf defteri: HDS.10.2.4 İmanla ilgili hadis rivayetlerinde hadis kaynaklarına başvurabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derste tespit edilen imanla ilgili hadisleri etkileşimli tahtada kısaca hatırlatır. Öğrencilerden bu hadislerin hangi hadis kaynaklarında (câmi, sünen, müsned) yer aldığını söylemeleri istenir (OB1). Bu derste hadislerde geçen olay, şahıs, yer, konu ve kavramların belirleneceği, hadislerin içeriklerine göre sınıflandırılıp onlardan çıkarım yapılacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler dörder kişilik gruplara ayrılır ve her gruba ders kitabından imanla ilgili bir hadis metni verilir. Gruplar iş bölümü yaparak (SDB2.2) hadiste geçen olay, şahıs, yer, konu ve kavramları çalışma kâğıdına yazar; rivayet zincirindeki sahabi ve tâbiin isimlerini ayrıca işaretler. Bilinmeyen kavramların anlamı ders kitabından araştırılır (OB1) ve bulgular sınıfla paylaşılır (HDS.10.2.4.b).

   HDS.10.2.4
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, belirledikleri hadisleri içeriklerine göre kendi koydukları ölçütlerle sınıflandırır ve çalışma kâğıdındaki tabloya yerleştirir. Farklı grupların sınıflandırmaları karşılaştırılır (KB2.7) ve sınıflandırma gerekçeleri birer cümleyle özetlenir (KB2.3). Ölçütlerin hadisin içeriğine uygunluğu sınıfça değerlendirilir (HDS.10.2.4.c).

   HDS.10.2.4
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Kar topu tekniğiyle önce ikişer kişilik, sonra dörder kişilik gruplarda sınıflandırılan hadislerdeki olay, konu ve durumlara ilişkin çıkarımlar tartışılır. Öğrencilerden çevresindeki kişilerin duygu ve düşüncelerini hissederek içselleştirip hadislerden hareketle dönütler vermeleri istenir (E2.1). Çıkarımlar karşı görüşlere saygı gösterilerek paylaşılır (D14; SDB2.1) ve ortak bir çıkarım listesi oluşturulur (HDS.10.2.4.ç).

   HDS.10.2.4
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden öğrenme günlüğüne, sınıflandırdıkları hadislerden birini seçip ondan yaptıkları çıkarımı gerekçesiyle yazmaları istenir. Öğretmen günlüklerden örnekler okutur ve kısa cevaplı sorularla çıkarımların hadis metnine dayanıp dayanmadığını yoklar. Öğrenciler çalışma sürecinde kendilerine en çok katkı sağlayan adımı günlüğe ekler (SDB1.3). Günlükler dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir (HDS.10.2.4.ç).

   HDS.10.2.4

Sınıf defteri: HDS.10.2.4 İmanla ilgili hadis rivayetlerinde hadis kaynaklarına başvurabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtaya imanı konu alan bir hadis metni yansıtır ve öğrencilerden hadisin hangi kaynakta yer aldığını söylemelerini ister. Sahabi ve tâbiin kavramları kısaca hatırlatılır. Bugünkü derste hadislerden çıkarım yapılacağı ve bu çıkarımlara yer verileceği açıklanır; hadislerin saygıyla dinlenmesi beklenir (D14).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler ders kitabından seçilen imanla ilgili hadisleri okur; hadiste geçen olay, kişi ve konu üzerinden çıkarım yapar. Hadisin söylendiği durumdaki kişilerin yerine geçilerek empati kurulur (E2.1, KB2.14; HDS.10.2.4.ç). Gruplar çıkarımlarını gerekçelendirir ve kavram haritası şablonunda ilgili hadisin yanına yerleştirir (HDS.10.2.4.d).

   HDS.10.2.4
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Her grup kavram haritasındaki çıkarımlarından birini seçer ve bu çıkarıma günlük hayattan bir olay, konu ya da durum örneğiyle yer verir. Örnekler diğer gruplara sunulur; gruplar çıkarımların hadisle ilişkisini karşılaştırır (KB2.7, SDB2.2). Gerektiğinde ders kitabındaki kaynağa dönülür (OB1; HDS.10.2.4.d).

   HDS.10.2.4
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden öğrenme günlüğüne hangi hadisten hangi çıkarımı yaptıklarını, bu çıkarıma hangi olay ya da durumda yer verdiklerini ve neyi daha iyi anladıklarını yazmaları istenir (SDB1.3). Günlük yazımında çalışkanlık ve düzen gözetilir (D3). Gönüllü öğrenciler günlüklerinden birer cümle paylaşır (HDS.10.2.4.d).

   HDS.10.2.4
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden hadislerden yaptıkları çıkarımları ve bu çıkarımlara verdikleri örnekleri iki üç cümleyle özetlemeleri istenir (KB2.3). Öğrenme günlükleri ve kavram haritaları öğrenme kanıtı olarak toplanır; açık uçlu bir soruyla bir hadisten çıkarım yapılıp örnekle desteklenmesi istenir ve dönüt dereceli puanlama anahtarıyla verilir (HDS.10.2.4.d).

   HDS.10.2.4

Sınıf defteri: HDS.10.2.4 İmanla ilgili hadis rivayetlerinde hadis kaynaklarına başvurabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada imanın günlük hayattaki karşılığını sorgulayan kısa bir soru yöneltir. Öğrencilerden bir hadisin doğru anlaşılması için nelere dikkat edilmesi gerektiğini birer cümleyle söylemeleri istenir (E3.7). Bu derste imanla ilgili bir hadisin yorumlanmasında yararlanılacak ilke ve ölçütlerin belirleneceği ve hadisin inceleneceği duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Ders kitabındaki imanla ilgili hadisişerif okunur ve anlamı öğretmen tarafından açıklanır; hadisin sahabi ravisi tanıtılır, yaşadığı dönem ve hadisle ilişkisi anlatılır (OB5). Öğrencilerden hadisin ilk izlenimlerini ve onu yorumlamak için gerekli olabilecek ilke ve ölçütlere ilişkin düşüncelerini eşleriyle konuşmaları istenir (SDB2.1, HDS.10.2.5.a).

   HDS.10.2.5
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Hadis usulüne göre imanla ilgili hadisişerifi yorumlarken Kur’an ve sünnete uygunluğu ilke ve ölçüt olarak belirlemeleri öğrencilerden istenir (KB2.14). Gruplar hâlinde bu ilke ve ölçütlerin gerekçeleri tartışılır ve etkileşimli tahtadaki ortak listeye yazılır (SDB2.2, HDS.10.2.5.a).

   HDS.10.2.5
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden belirlenen ilke ve usuller çerçevesinde hadisişerifi, Kur’an ve sünnete uygunluk açısından karşılaştırarak incelemeleri istenir (KB2.7). Grup bulguları çalışma kâğıdına yazılır ve sınıfla paylaşılır (HDS.10.2.5.b). Öğrencilerin hadisişerifin mesajlarını göz önünde bulundurarak davranışlarını olumlu yönde dönüştürmeleri beklenir (SDB1.3).

   HDS.10.2.5
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden hadisişerifin incelenmesinde izlenen adımları (ilke ve ölçütlerin belirlenmesi, uygunluğun denetlenmesi, mesajların tespit edilmesi) bir akış şemasında göstermeleri istenir (HDS.10.2.5.b). Şemalar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden hadisin mesajları doğrultusunda değiştirmek istedikleri bir davranışı kendilerine not etmeleri istenir (SDB1.3).

   HDS.10.2.5

Sınıf defteri: HDS.10.2.5 İmanla ilgili hadisi yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen dersin amacını duyurur ve etkileşimli tahtada iman ile ilgili bir hadisişerifi gösterir. Öğrencilerden hadisin hangi konuyu işlediğini birer cümleyle belirtmeleri istenir. Önceki hafta belirlenen ilke ve ölçütler kısaca hatırlatılır.

2. Keşfetme25 dk

   Etkileşimli tahtada iman ile ilgili bir hadisişerif okunur. Öğrencilerden hadisi daha önce belirlenen ilke ve ölçütler çerçevesinde bağlamı, konusu ve anlatım özellikleri bakımından incelemeleri istenir (HDS.10.2.5.b). Öğrenciler, incelemeden çıkardıkları anlamı yorumlamaya teşvik edilir (KB2.14).

   HDS.10.2.5
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   İstasyon tekniği kullanılır; her istasyonda iman ile ilgili farklı bir hadisişerif bulunur. Gruplar istasyonları dolaşarak hadisin anlamını bağlamı içinde kendi cümleleriyle yazar. Öğrencilerin grupla iş birliği yaparak düşüncelerini başkalarıyla müzakere etmelerine imkân verilir (SDB2.2, HDS.10.2.5.c).

   HDS.10.2.5
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden seçtikleri bir hadisi Frayer diyagramı ile tanımlayıp özelliklerini, örnek ve örnek olmayan durumlarını yazmaları istenir. Aynı hadisin mesajı tanılayıcı dallanmış ağaç üzerinde gösterilir. Ürünler sınıfta paylaşılarak yorumlar karşılaştırılır (HDS.10.2.5.c).

   HDS.10.2.5
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler, tamamladıkları Frayer diyagramı ve tanılayıcı dallanmış ağacı kullanarak hadisin mesajını kendi cümleleriyle ifade eder. Öğretmen ürünleri dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Öğrencilerden öğrenme günlüklerine bugün öğrendiklerini ve geliştirmeleri gereken noktaları yazmaları istenir (SDB1.3).

   HDS.10.2.5

Sınıf defteri: HDS.10.2.5 İmanla ilgili hadisi yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftanın konusu olan iman hadislerinden birini etkileşimli tahtada gösterir ve 'Bu söz kime aittir?' diye sorar. Hadislerin farklı ölçütlere göre sınıflandırıldığı belirtilir. Bu derste ölçütün kaynak olduğu, hadis çeşitlerinin kaynağa göre belirleneceği ve ayrıştırılacağı duyurulur (E3.2).

2. Keşfetme25 dk

   Hadislerin farklı kriterlere göre sınıflandırıldığı vurgulanır; öğrencilerden ders kitabından (OB1) kaynağına göre hadis çeşitlerinin adlarını bulup listelemeleri istenir (HDS.10.3.1.a). Kavram kontrolü tekniğiyle öğretmen kutsi, merfu, mevkuf ve maktu terimlerinin her biri için 'Bu terim neyi ifade eder?' diye sorar; öğrenciler yanıtlarını kartlara yazar (HDS.10.3.1.a).

   HDS.10.3.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen 'Bir hadisin kimden geldiğini bilmek, onu nasıl sınıflandıracağımızı etkiler mi?' sorusuyla öğrencilerin araştırma ve anlama arzusunu harekete geçirir (E1.1). Rivayetin Hz. Peygamber'e, sahabiye veya tâbiiye dayanabileceği örneklerle açıklanır (HDS.10.3.1.b).

   HDS.10.3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler ikişerli çiftler hâlinde öğretmenin verdiği kısa rivayet örneklerinde rivayetin dayandığı kişiyi gösteren ifadeyi işaretler (HDS.10.3.1.b). Çiftlerden her örneğin Hz. Peygamber'e mi, sahabiye mi, tâbiiye mi dayandığını gerekçesiyle söylemeleri ve çeşitler arasındaki farkı kendi cümleleriyle yorumlamaları istenir (KB2.14). Öğretmen dönüt verir.

   HDS.10.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden kaynağına göre hadis çeşitlerini tanımlarıyla eşleştirmeleri ve iki kısa cevaplı soruyu yanıtlamaları istenir; öğretmen yanıtları tahtada kontrol eder (HDS.10.3.1.b). Ardından öğrencilerden öğrenme günlüklerine bu derste çeşitleri ayrıştırırken en çok zorlandıkları noktayı yazmaları istenir (SDB1.3).

   HDS.10.3.1

Sınıf defteri: HDS.10.3.1 Kaynağına göre hadis çeşitlerini sınıflandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir kutsi, bir merfu hadis örneğini gösterir ve öğrencilerden bu iki metnin kaynağı bakımından farkını tahmin etmelerini ister (E1.1). Geçen haftaki belirleme ve ayrıştırma çalışması kısaca hatırlatılır. Bu derste hadis çeşitlerinin tasnif edilip etiketleneceği duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen ders kitabından seçtiği örnek hadisleri etkileşimli tahtada gösterir; öğrencilerden her örneğin dayandığı kaynağı bulmaları istenir (OB1). İkili çalışılarak örnekler kutsi, merfu, mevkuf ve maktu olarak ayrıştırılır, öğrenciler gerekçelerini birbirine açıklar (SDB2.1). Öğretmen 'Bu örnek neden bu gruba girer?' diye sorarak sorgulamayı yönlendirir (E3.8); ayrıştırılan örnekler ortak özelliklerine göre tasnife hazırlanır (HDS.10.3.1.c).

   HDS.10.3.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Yapılandırılmış gridin satırlarına hadis çeşitleri, sütunlarına dayandığı kaynak ve ayırt edici özellik yazılır; verilen hadis örnekleri bu grid üzerinde tasnif edilir (KB2.5). Farklı yerleştirmeler sınıfta karşılaştırılır ve gerekçeler kaynağa dayandırılarak sorgulanır (E3.8, HDS.10.3.1.c).

   HDS.10.3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Yapılan tasnife uygun olarak her hadis örneğine çeşidini gösteren etiket yazılır ve etikete kısa bir dayanak notu eklenir (KB2.14). Öğrenciler etiketlerini eşleriyle değiştirerek kontrol eder; hatalı etiketler gerekçesiyle birlikte düzeltilir (HDS.10.3.1.ç).

   HDS.10.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden doldurdukları yapılandırılmış gridi inceleyerek etiketlerini son kez gözden geçirmeleri istenir. Öğretmen Kısa Cevaplı Sorular ve Eşleştirme Soruları yönelterek etiketleme becerisini yoklar (HDS.10.3.1.ç). Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formunda hangi çeşidi ayırt etmekte zorlandıklarını yazmaları istenir (SDB1.3).

   HDS.10.3.1

Sınıf defteri: HDS.10.3.1 Kaynağına göre hadis çeşitlerini sınıflandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir hadisin senedini gösterir ve senette yer alan ravileri öğrencilerle birlikte saydırır. Öğrencilere 'Bir hadisi aktaran ravi sayısı her hadiste aynı mıdır?' sorusu yöneltilir (E1.1). Öğrencilerin tahminleri dinlenir, ders kitabındaki konu sayfası açtırılır ve dersin amacı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen ravi kavramını kısaca hatırlatır; öğrencilerden ders kitabındaki örnek senetleri inceleyerek her senette yer alan ravi sayısını belirlemeleri istenir (E3.2). Senetteki ravi sayısının hadisten hadise değişebileceği vurgulanır ve bulgular etkileşimli tahtada karşılaştırılır. Öğrencilerden ravi sayısındaki farkın hadisin bize ulaşmasını nasıl etkileyebileceğine dair tahminlerini söylemeleri istenir (E3.8). (HDS.10.3.2.a)

   HDS.10.3.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki metinden hareketle hadislerin ravi sayısına göre mütevatir ve ahad şeklinde ayrıldığını tespit etmeleri istenir. İkili çalışan öğrenciler her çeşidin ravi sayısı bakımından özelliğini kendi cümleleriyle özetler (KB2.3). Ahad hadisin bölümlerinden meşhur hadise değinilir. (HDS.10.3.2.a)

   HDS.10.3.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden ders kitabı ve güvenilir kaynaklardan yararlanarak mütevatir, meşhur ve ahad hadisin hadis ilmindeki yerini ve önemini araştırmaları istenir (OB1). Gruplar hâlinde araştırma bulguları kısa notlara dönüştürülür ve sınıfa sunulur (SDB2.1). Sunumlarda kaynakların doğru belirtilmesine dikkat çekilir (D6). (HDS.10.3.2.b)

   HDS.10.3.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden mütevatir, meşhur ve ahad hadisin ravi sayısı bakımından farkını ve hadis ilmindeki önemini sorgulayan kısa cevaplı sorulara yazılı yanıt vermeleri istenir. Yanıtlar etkileşimli tahtada birlikte gözden geçirilir ve eksikler tamamlanır. Öğrencilerden hangi kavramı daha iyi kavradıklarını düşünmeleri istenir (SDB1.3).

   HDS.10.3.2