T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 12. SINIF KELAM DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü ile Gaziler Günü'ne kısaca değinerek dersi açar. Etkileşimli tahtada 'kelam' ve 'aklıselim' kavramları gösterilir, öğrencilerden bu kavramlardan akıllarına gelenleri söylemeleri istenir. Ders kitabındaki ünite sayfası birlikte incelenir; bu haftanın kelam ilminin mahiyetini tanımaya yönelik olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Gazali'nin “En şerefli ilim kelamdır.” sözü etkileşimli tahtada paylaşılır; öğrencilerden sözü eşleriyle yorumlamaları ve görüşlerini sınıfa aktarmaları istenir (SDB2.1). Ardından öğrencilerden kelam ilminin tanımı, amacı, konusu ve önemi ile ilgili merak ettikleri konuları ders kitabına göz atarak defterlerine yazmaları istenir. Belirlenen konular tahtada listelenir (KLM.12.1.1.a).

   KLM.12.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden listedeki konulara ilişkin birer soru oluşturmaları istenir. Sorular soru-cevap tekniğiyle sınıfa yöneltilir; öğretmen soruların açık ve konuyla ilgili olmasına yönelik dönüt verir (KLM.12.1.1.b).

   KLM.12.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Kelam ilminin temel konularının usulüselase kavramı çerçevesinde uluhiyet, nübüvvet ve semiyyat başlıklarında ele alındığı açıklanır. Gruplar hâlinde öğrencilerden sordukları soruları bu üç başlığa göre sınıflandırmaları ve bir başlık seçerek yeni bir soru eklemeleri istenir; grup çalışması iş birliği içinde yürütülür (SDB2.2, KLM.12.1.1.b).

   KLM.12.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden kelam ilminin mahiyetiyle ilgili merak ettikleri bir konuyu ve bu konuya ilişkin sordukları bir soruyu kısa cevaplı olarak yazmaları istenir. Yanıtlar öğretmen tarafından toplanarak incelenir; aklıselim ve usulüselase kavramlarının kullanımı üzerinden sınıfça kısa bir değerlendirme yapılır.

   KLM.12.1.1

Sınıf defteri: KLM.12.1.1 Kelam ilminin mahiyetini müşahede edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derste merak edilen konuların belirlendiğini hatırlatarak dersi başlatır. Etkileşimli tahtada 'kelam', 'aklıselim', 'haberisadık', 'istidlal' kavramları gösterilir; öğrencilerden bunlardan birini seçip hakkında bir tahminde bulunmaları istenir. Bu derste merak edilen konulara soru yöneltileceği ve güvenilir kaynaklarda inceleneceği açıklanır (E3.2).

   KLM.12.1.1
2. Keşfetme25 dk

   Akaid disiplinindeki 'iman ve imanın mahiyeti' konusu kısaca anımsatılır. Öğrencilerden bu konudan hareketle kelam ilminin mahiyetine dair merak ettikleri konular için en az iki soru yazmaları istenir. Sorular ikili gruplarda paylaşılır, gruplar birer soru seçer ve sorular tahtada kümelenir (KLM.12.1.1.b; E3.8, SDB2.1).

   KLM.12.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen TDV İslâm Ansiklopedisi gibi güvenilir kaynaklardan seçilmiş bilgilendirici metinleri basılı ya da dijital olarak dağıtır. Öğrencilerden metinleri okuyup kaynağın güvenilirliğini sorgulamaları ve sorularıyla ilgili bölümlerin altını çizmeleri istenir (KLM.12.1.1.c; OB1, OB2).

   KLM.12.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde seçilen soruların yanıtları metinlerde aranır. Her grup bulduklarını bir inceleme notuna dönüştürür ve temel kaynaklara dayanıp dayanmadığını denetler. Ardından gruplar notlarını sınıfa sunar; sunumlar saygı çerçevesinde dinlenir (KLM.12.1.1.c; KB2.4, SDB2.2, D14).

   KLM.12.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden kelam ilminin mahiyetine dair yazdıkları soruları ve inceleme sonunda bulabildikleri yanıtları bir yapılandırılmış grid üzerinde göstermeleri istenir. Ardından iki kısa cevaplı soru yöneltilir; yanıtlanamayan sorular açık kalan sorular olarak not edilir. Gridler öğrenme kanıtı olarak toplanır (KLM.12.1.1.c, E3.7).

   KLM.12.1.1

Sınıf defteri: KLM.12.1.1 Kelam ilminin mahiyetini müşahede edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, kelam ilminin mahiyetiyle ilgili önceki derslerde belirlenen merak konularını ve sorulan soruları etkileşimli tahtada hatırlatır. Öğrencilerden bu soruların yanıtlarını nerede arayabilecekleri konusunda öneri getirmeleri istenir (E3.8). Dersin amacının merak edilen konuları incelemek ve çıkarım yapmak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her grup merak ettiği bir konuyu ders kitabından, Kur'an-ı Kerim mealinden ve hadis kaynaklarından inceler (DAB1.1, DAB1.2, OB1, OB2). Bulgular kavram haritası şablonuna kavramlarla birlikte (aklıselim, istidlal, kelam gibi) işlenir (KB2.4). Grup üyeleri görev paylaşımı yapar ve birbirini dinler (SDB2.1, SDB2.2). (KLM.12.1.1.c)

   KLM.12.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar kavram haritalarını yanındaki gruba sunar; sunumlar odaklanarak dinlenir ve kaynaklara dayalı sorular yöneltilir (E3.2, KB2.8). Öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir. (KLM.12.1.1.c)

   KLM.12.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler bireysel olarak inceleme sonuçlarını gözden geçirir ve kelam ilminin mahiyetine ilişkin çıkarımlarını yazar. Ardından gruplarında çıkarımlarını kaynaklara dayanarak karşılaştırır ve ortak çıkarım cümleleri oluşturur (E3.7, D14). Öğretmen farklı çıkarımları sınıfta tartıştırarak dönüt verir. (KLM.12.1.1.ç)

   KLM.12.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Her grup ortak çıkarım cümlelerinden birini sınıfa okur; çıkarımların kaynaklarla desteklenip desteklenmediği değerlendirilir. Kavram haritaları ve çıkarım yazıları öğrenme kanıtı olarak toplanır. Öğrencilerden kelam ilminin mahiyetiyle ilgili ulaştıkları en önemli sonucu açık uçlu soruyla yazmaları istenir. (KLM.12.1.1.ç)

   KLM.12.1.1

Sınıf defteri: KLM.12.1.1 Kelam ilminin mahiyetini müşahede edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, 'Bir bilginin doğru olduğunu nereden biliriz?' sorusunu yöneltir. Öğrencilerin ilk görüşleri etkileşimli tahtaya yazılır. Haberisadık, aklıselim ve havassıselime kavramları tahtada gösterilir; öğrencilerden bu kavramlarla ilgili merak ettikleri noktaları düşünmeleri istenir (E3.8).

   KLM.12.1.2
2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, ders kitabından yararlanarak haberisadık, aklıselim ve havassıselime kavramlarını tanıtır; haberisadık çerçevesinde vahiy ve mütevatir haber kavramları açıklanır. Öğrencilerden ders kitabını inceleyerek kelam ilminin bilgi kaynakları ve yöntemlerine dair merak ettikleri meseleleri belirleyip defterlerine yazmaları istenir (KLM.12.1.2.a). Belirlenen meseleler eşlerle paylaşılır.

   KLM.12.1.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Hadis disiplinindeki hadis çeşitlerinden yararlanılarak mütevatir haberin diğer haberlerden farkı örneklerle gösterilir. Aklıselimin doğruyu yanlıştan, iyiyi kötüden ayıran sağlıklı akıl olduğu; akıl ve duyuların dinî hükümlerde belirleyici değil, vahyi anlamada araç olduğu vurgulanır. Öğrencilerden bu konularda birer soru hazırlamaları istenir (KLM.12.1.2.b).

   KLM.12.1.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Genel ağdan ve yapay zekâ tabanlı teknolojilerden elde edilen bilgilerin güvenirliğine ilişkin öğrencilerin görüşleri alınır (SDB2.1). Öğrencilerden bir internet içeriğinin kaynağını dijital etik anlayışı doğrultusunda sorgulamaları istenir (OB2). Ardından kelam ilminin bilgi kaynakları ve yöntemleri hakkında yeni sorular yazılır ve ortak bir soru listesinde toplanır (KLM.12.1.2.b).

   KLM.12.1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden hazırladıkları sorulardan birini ortak listeye eklemeleri istenir. Kavram haritasıyla haberisadık, aklıselim ve havassıselime arasındaki ilişki tahtada gösterilir. Kısa cevaplı sorular yanıtlanarak bilgi kaynakları ve yöntemler hakkında soru sorabilme durumu değerlendirilir (KLM.12.1.2.b).

   KLM.12.1.2

Sınıf defteri: KLM.12.1.2 Kelam ilminin bilgi kaynaklarını ve yöntemlerini müşahede edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada Hucurat suresi 6. ayetin Arapça metnini gösterir ve "Bir bilginin doğru olduğundan nasıl emin oluruz?" sorusunu sorar. Öğrencilerden kısa yanıtlar alınır. Bu derste kelam ilminin bilgi kaynakları ve yöntemi hakkında soru sorulacağı ve merak edilen meselelerin inceleneceği duyurulur (E3.8).

   KLM.12.1.2
2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, bilgiye ulaşmada doğru ve güvenilir kaynaklara odaklanmanın, yapay zekâ ve dijital mecralardaki bilgilere ölçülü ve dikkatli yaklaşmanın önemini vurgular (E3.2, OB2). Öğrenciler, zandan, yanıltıcı ve yalan bilgiden uzak durmanın önemini örneklerle tartışır; güvenilir bilgiye ulaşma yollarını listeler (D3.3, OB1). Ardından vızıltı (buzz) grupları kurulur ve her grup kelam ilminin bilgi kaynakları ve yöntemi hakkında en az üç soru yazar (KLM.12.1.2.b, SDB2.2).

   KLM.12.1.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere Hucurat suresi 6. ayet ve konuyla ilgili hadis bilgileri verilir; gruplar ayetin mealini ve hadisleri güvenilir kaynaklardan bulur (DAB1.1, DAB1.2). Bulunan metinler, yazdıkları sorularla ilişkilendirilerek incelenir ve kelam ilminin bilgi kaynakları yönünden çözümlenir (KLM.12.1.2.c, KB2.4).

   KLM.12.1.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Kelam ilmine göre doğru bilgi kaynakları arasında kabul edilen akıl ve naklin belirleyiciliği hususunda öğretmen rehberliğinde bir tartışma etkinliği yapılır (SDB2.1). Öğrenciler, incelediği ayet, hadis ve ders kitabı bilgilerine dayanarak görüşlerini gerekçelendirir ve arkadaşlarının görüşlerine saygı gösterir (KLM.12.1.2.c, D14, E3.8).

   KLM.12.1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden kelam ilminin bilgi kaynakları ve yöntemi hakkında incelediklerini kavram haritasında özetlemeleri istenir; haritada akıl, nakil, aklıselim, haberisadık ve istidlal kavramları ilişkilendirilir (KLM.12.1.2.c). Haritalar eşler arasında değiştirilerek kontrol edilir. Öğretmen, ortaya çıkan eksik veya yanlış bilgileri düzeltir.

   KLM.12.1.2

Sınıf defteri: KLM.12.1.2 Kelam ilminin bilgi kaynaklarını ve yöntemlerini müşahede edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Birleşmiş Milletler Günü (24 Ekim) vesilesiyle farklı görüşlerin bir arada bulunduğu ortamlarda ortak noktaya ulaşmanın yolları üzerinde durulur. Öğretmen etkileşimli tahtaya 'Bir iddia hangi yollarla delillendirilir?' sorusunu yazar. Öğrencilerin kısa yanıtları alınır ve önceki haftalarda belirlenen merak konuları hatırlanır. Dersin amacı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler dörder kişilik gruplara ayrılır ve her gruba önceki haftalarda belirlenen merak edilen meselelerden biri verilir. Gruplar bu meseleyi ders kitabı ve güvenilir dijital kaynaklardan inceler (OB1, OB2, KB2.4). Farklı düşünceler ortaya çıktığında üzerinde uzlaşmak için çözüm aranır ve ortak bulgular kavram haritası şablonuna işlenir (SDB2.2, SDB2.1). (KLM.12.1.2.c)

   KLM.12.1.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen itikadi konulara delil getirmede istidlal/akıl yürütme yöntemini açıklar ve kelamcıların yararlandığı delillendirme yollarına (aklıselim, haberisadık, havassıselime) değinir. Öğrencilerden Kur'an ve hadis kaynaklarına da başvurarak gruplarının incelediği meselede hangi delillendirme yolunun kullanıldığını bulmaları istenir (E3.8, DAB1.1, DAB1.2). (KLM.12.1.2.c)

   KLM.12.1.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar inceleme sonuçlarını kavram haritasında özetler ve bu sonuçlardan çıkarımlar yazar (KB2.4). Her gruptan çıkarımlarını bir doğru-yanlış ya da kısa cevaplı soruya dönüştürmesi istenir. Gruplar sorularını değiştirerek yanıtlar (SDB2.1). (KLM.12.1.2.ç)

   KLM.12.1.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Grupların kavram haritaları sınıfta sergilenir. Öğrencilerden 'İnceleme sonuçlarınıza göre kelam ilmi hangi bilgi kaynaklarından ve yöntemlerden yararlanır?' kısa cevaplı sorusunu bireysel olarak yanıtlamaları istenir. Yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir.

   KLM.12.1.2

Sınıf defteri: KLM.12.1.2 Kelam ilminin bilgi kaynaklarını ve yöntemlerini müşahede edebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftada çalışılan kelam ilminin bilgi kaynakları ve yöntemi konusunu birkaç soruyla hatırlatır. Etkileşimli tahtada Hz. Peygamber dönemi ile sonraki dönemi gösteren bir zaman çizelgesi açılır. Öğrencilerden iki dönem arasındaki farka ilişkin ilk düşüncelerini söylemeleri istenir (E3.8). Dersin konusunun kelam ilminin tarihsel gelişimi olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, Hz. Peygamber'in hayatta olduğu dönemde tartışılmayan bazı konuların vefatından sonra neden tartışma konusu hâline geldiğini ders kitabı üzerinden anlatır. Öğrencilerden ikişerli gruplar hâlinde bu konuların tartışılmasına yol açmış olabilecek nedenleri yazmaları istenir. Yaşanan toplumsal olayların dinî konularda ihtilaflara yol açabileceğine dikkat çekilir ve grupların nedenleri sınıfla paylaşılır (KLM.12.1.3.a).

   KLM.12.1.3
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Kelam ilminin doğuşunu hazırlayan iç ve dış sebepler ile fırka kavramı açıklanır. Bu olayların ilk dönem fırkaların ortaya çıkışındaki etkisi olaylar zinciri haritası tekniğiyle tahtada gösterilir. Öğrencilerden fırkaların ortaya çıkışı hakkında merak ettiklerini sormaları istenir (E3.8, KB2.8); sorular balık kılçığı tekniğiyle cevaplanır ve farklı bakış açılarına saygı gösterilmesi sağlanır (D14.1) (KLM.12.1.3.a).

   KLM.12.1.3
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   el-Fıkhü'l-ekber başta olmak üzere kelam ilminin ilk yazılı eserlerine ayrıntıya girilmeden değinilir. Tarihsel gelişim dönemleri; Kelam Öncesi Fırkalar Dönemi (Ehli Hadis, Haricilik, Şia, Mürcie, Cebriye), Sistematik Kelam Dönemi (Mutezile, Matüridilik, Eşarilik) ve Yeni İlmikelam Dönemi şeklinde kısaca ele alınır (E3.7). Öğrencilerden dönemleri sıralı bir şemada göstermeleri istenir (KLM.12.1.3.a).

   KLM.12.1.3
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden dönemleri, her dönemdeki fırkaları ve ortaya çıkış sebeplerini gösteren yapılandırılmış gridi doldurmaları istenir. Grid, öğrenme kanıtı olarak dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerden en çok zorlandıkları dönemi belirtmeleri istenir. Öğretmen, kelam ilminin tarihsel gelişim dönemlerini tahtada özetleyerek haftanın çalışmasını toparlar.

   KLM.12.1.3

Sınıf defteri: KLM.12.1.3 Kelam ilminin tarihsel gelişimini çözümleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, Hz. Peygamber'in vefatından sonra Müslümanların karşılaştığı yeni durumlara aynı biçimde yaklaşıp yaklaşmadığını sorarak dersi başlatır. Öğrencilerin tahminleri tahtaya yazılır. Dersin amacının, din ile dinî yorum arasındaki ilişkiyi çözümlemek olduğu belirtilir; farklı görüşlere saygı (D14) ile dinleme kuralı hatırlatılır.

   KLM.12.2.1
2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, din ve dinî yorum kavramlarını etkileşimli tahtada örneklerle açıklar; ardından itikat, mezhep ve tasavvuf kavramlarına değinir (KLM.12.2.1.a). İtikadi mezheplerin ortaya çıkışında önemli bir faktör olan mürtekibikebire kavramı ders kitabındaki metinden yararlanılarak açıklanır. Öğrencilerden her kavramı kendi cümleleriyle defterlerine yazmaları istenir (KLM.12.2.1.a).

   KLM.12.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler ikili gruplar hâlinde din ile dinî yorum arasındaki farklılıkları çözümler. Bu amaçla ders kitabından yararlanılarak karşılaştırma tablosu hazırlanır; tabloda kaynak, değişmezlik ve insan payı gibi ölçütlere yer verilir (KLM.12.2.1.a). Gruplar tablolarını sınıfla paylaşır ve eksikleri birlikte tamamlanır.

   KLM.12.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, Hz. Peygamber'in vefatından sonra ortaya çıkan sorunlar karşısında Müslümanların gösterdiği farklı tepkilere dair örnekler sunar. Öğrencilerden bu örneklerden hareketle yorum farklılıklarının olası sebeplerini belirlemeleri ve tablolarına eklemeleri istenir (KLM.12.2.1.a). Farklı yorumlara saygılı bir dille yaklaşılması vurgulanır (D14).

   KLM.12.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen, din ile dinî yorum arasındaki ilişkiyi tablolar üzerinden toparlar (KLM.12.2.1.a). Öğrencilerden Açık Uçlu Sorular ile Kısa Cevaplı Sorulara yazılı yanıt vermeleri istenir; yanıtlar öğrenme kanıtı olarak Dereceli Puanlama Anahtarıyla değerlendirilir. Öğrencilerin Öz Değerlendirme Formunu doldurarak hangi kavramlarda kendilerini yeterli gördüklerini belirtmeleri sağlanır (SDB1.1).

   KLM.12.2.1

Sınıf defteri: KLM.12.2.1 Din ve dinî yorumlar arasındaki ilişkiyi özetleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir dinî metnin farklı iki yorumunu gösterir ve aynı metinden neden farklı anlayışların ortaya çıkmış olabileceğini sorar. Öğrencilerden kısa tahminler alınır (SDB2.1). Bu hafta din ile dinî yorumlar arasındaki ilişkinin çözümleneceği ve dinî yorum türlerinin sınıflandırılacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Etkileşimli tahtada din anlayışında ortaya çıkan farklılıkların ve siyasi ihtilafların mezheplerin oluşmasına etkisini gösteren bir bilgi haritası verilir. Öğrenciler ikişerli çalışarak ders kitabından yararlanıp haritadaki neden-sonuç ilişkilerini inceler; mürtekibikebire gibi siyasi ihtilaflarla gündeme gelen tartışmaların hangi görüşlere yol açtığını belirler (E3.7). Din ile yorum arasındaki ilişki çözümlenerek sınıfla paylaşılır (KLM.12.2.1.a).

   KLM.12.2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen yorum farklılıklarının sebeplerini (insanın yapısı, nasların farklı yorumlanması, siyasi sebepler, farklı kültürlerle karşılaşılması, felsefi eserlerin tercüme edilmesi) örnekleriyle anlatır. Harita / atlas üzerinde farklı kültürlerle karşılaşılan bölgeler gösterilir (OB5). Gruplardan her sebebi bir örnekle eşleştirmeleri ve farklı yorumlara saygıyla yaklaşmaları istenir (D14; KLM.12.2.1.a).

   KLM.12.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler dinî yorum türlerini itikadi, siyasi ve fıkhi mezhepler ile tasavvufi yorumlar şeklinde sınıflandırır. Gruplar Ehlisünnet, Eşarilik, Matüridilik ve tasavvuf gibi kavramları yapılandırılmış gridde uygun türe yerleştirir; Fıkıh dersinden bilinen mezhep örnekleri de eklenir (KLM.12.2.1.b). Gridler sınıfta karşılaştırılır ve farklı sınıflamalar gerekçeleriyle tartışılır (SDB2.3).

   KLM.12.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden kavram haritası ya da bilgi görseli hazırlayarak din ile dinî yorum türleri arasındaki ilişkiyi ve yaptıkları sınıflandırmayı özetlemeleri istenir (KB2.3; KLM.12.2.1.b). Hazırlanan çalışmalar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu'nu doldurarak sınıflandırmadaki güçlü ve geliştirilecek yönlerini belirler (SDB1.1).

   KLM.12.2.1

Sınıf defteri: KLM.12.2.1 Din ve dinî yorumlar arasındaki ilişkiyi özetleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtada 'Aynı ayet ya da hadisten farklı sonuçlar çıkarılabilir mi?' sorusu yazılır. Öğrencilerden fıkıh dersinde mezhepler hakkında bildiklerini birer cümleyle söylemeleri istenir. Önceki haftada çözümlenen din ile dinî yorum arasındaki ilişkiye değinilerek bu haftanın dinî yorum türlerini sınıflandırma ve yorumlama üzerine kurulacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki metinden hareketle mezhep, Ehlisünnet, Eşarilik, Matüridilik ve tasavvuf gibi dinî yorum türlerini bir yapılandırılmış tabloda sınıflandırmaları istenir. Öğrenciler, dinî yorumlar hakkında edindikleri yeni bilgileri fıkhi mezheplerle ilgili önceki bilgileriyle ilişkilendirir (SDB1.1). Sınıflandırma, öğretmen rehberliğinde tahtada ortaklaştırılır ve din ile dinî yorum arasındaki ilişki yorumlanır (SDB2.1, KLM.12.2.1.b).

   KLM.12.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Sınıf gruplara ayrılır ve grup tartışması tekniğiyle mürtekibikebire gibi bir konuda dinî yorumların neden farklılaşabildiği tartışılır. Gruplardan farklı bakış açılarının dinin anlaşılmasında bulunabileceğini kabul eden birer sonuç cümlesi yazmaları istenir (D10.3). Gruplar, din ile dinî yorum arasındaki ilişkiyi kendi cümleleriyle yorumlar (KLM.12.2.1.c).

   KLM.12.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Grup sözcüleri tartışma sonuçlarını sunar; dinleyen öğrencilerden farklı yorumları anlamaya çalışan en az bir soru yöneltmeleri istenir (SDB2.3). Sunumlardan çıkan ortak noktalar tahtada özetlenir ve dinî yorum farklılıklarının nedenleri yorumlanır (KLM.12.2.1.c).

   KLM.12.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden bireysel olarak bir kavram haritasında din, dinî yorum, mezhep, Eşarilik, Matüridilik ve tasavvuf kavramları arasındaki ilişkiyi göstermeleri istenir. Haritalar eşli olarak değiştirilir ve karşılıklı gözden geçirilir. Öğrencilerden din ile dinî yorum arasındaki ilişkiyi tek cümleyle yorumlamaları istenir (KLM.12.2.1.c).

   KLM.12.2.1

Sınıf defteri: KLM.12.2.1 Din ve dinî yorumlar arasındaki ilişkiyi özetleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derslerde çözümlenen ve sınıflandırılan din ve dinî yorum ilişkisini hatırlatarak dersi başlatır. Etkileşimli tahtada Ehlisünnet, Eşarilik, Matüridilik, mezhep ve tasavvuf kavramları gösterilir. Öğrencilerden 'Bir yorum dinin kendisi midir?' sorusu üzerine kısaca düşünüp yanıtlarını eşlerine anlatmaları istenir (SDB2.1). Dersin amacı, din ve dinî yorumlar arasındaki ilişkiyi yorumlamak olarak paylaşılır (KLM.12.2.1.c).

   KLM.12.2.1
2. Keşfetme25 dk

   Ders kitabındaki metin okutularak Ehlisünnet, Eşarilik, Matüridilik ve tasavvufi yorumların hangi alanlarda ortaya çıktığı belirlenir. Mezheplerin ve tasavvufi yorumların İslam düşüncesinin birer zenginliği olduğu, ancak din ile özdeş görülmemesi gerektiği vurgulanır. Öğrencilerden bulguları iki cümleyle özetlemeleri (KB2.3) ve din ile dinî yorum arasındaki ilişkiyi kendi sözleriyle yorumlamaları istenir (KLM.12.2.1.c).

   KLM.12.2.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara kavram haritası şablonu dağıtılır; din, dinî yorum, mezhep, tasavvuf ve mürtekibikebire kavramları arasındaki ilişkiler oklarla gösterilir. Haritada hangi kavramın dinin kendisini, hangisinin insanın anlayışını yansıttığı gerekçelendirilir (E3.7). Fıkıh alanından bir örnek harita üzerinde işaretlenerek dinî yorumların farklı sonuçlar doğurabildiği yorumlanır (KLM.12.2.1.c).

   KLM.12.2.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar haritalarını sırayla sunar; diğer gruplar eksik ya da farklı gördükleri ilişkileri nazik bir dille belirtir (SDB2.1). Farklı yorumlara karşı saygılı ve mütevazı bir dil kullanmanın önemi tartışılır (D14, D10). Harita/atlas üzerinde bu yorumların yayıldığı bölgeler gösterilerek kültürel çeşitlilik değerlendirilir (OB5, SDB2.3, KLM.12.2.1.c).

   KLM.12.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenme kanıtı olarak kavram haritaları ve açık uçlu soru kullanılır. Öğrencilerden 'Mezhep ve tasavvufi yorumlar dinle hangi bakımdan ilişkilidir, hangi bakımdan özdeş değildir?' sorusunu yazılı yanıtlamaları istenir (KLM.12.2.1.c). Ardından öz değerlendirme formuyla kendi anlayışlarının dayanaklarını gözden geçirmeleri sağlanır (SDB1.1). Öğretmen, seçilen yanıtlarla bu haftanın çalışmasını toparlar.

   KLM.12.2.1

Sınıf defteri: KLM.12.2.1 Din ve dinî yorumlar arasındaki ilişkiyi özetleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada İslam tarihinden birkaç fırka ve ekol adını (Haricilik, Şia, Mutezile, Eşarilik) gösterir ve öğrencilerden bu adlardan hangilerini duyduklarını söylemelerini ister. Öğrencilerin ön bilgileri bu yolla yoklanır. Dersin amacı, itikadi ve siyasi mezheplerin öne çıkan özelliklerini belirlemek olarak açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen kelam tarihinde ortaya çıkan fırka ve ekoller hakkında etkileşimli tahtada zaman çizelgesi eşliğinde bilgi verir (OB5). Öğrenciler ders kitabındaki ilgili bölümü okuyarak her fırka ya da ekolün adını, ortaya çıktığı dönemi ve öne çıkan görüşünü defterlerine özetler (KB2.3). Birkaç özet sınıfta paylaşılır; farklı yorumlara saygı gösterilmesi istenir (D14). Böylece fırka ve ekollerin öne çıkan özellikleri belirlenmeye başlanır (KLM.12.2.2.a).

   KLM.12.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Kelam ilminin doğuşundan önce ortaya çıkan Ehli Hadis, Haricilik, Şia, Mürcie ve Cebriye fırkaları ele alınır (E3.7). Öğrenciler beş gruba ayrılır; her grup ders kitabından kendisine düşen fırkanın öne çıkan özelliklerini, varsa mürtekibikebire gibi temel meselelerdeki tutumunu belirleyip etkileşimli tahtadaki ortak tabloya yazar (SDB2.1). Fırkaların öne çıkan özellikleri belirlenir (KLM.12.2.2.a).

   KLM.12.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Kelam ilminin sistematik hâle gelmesiyle teşekkül eden Mutezile ile Ehlisünnet'in iki kolu olan Matüridilik ve Eşarilik ele alınır (E3.7). Gruplar ders kitabına dayanarak her ekolün öne çıkan özelliklerini aynı tabloya ekler. Öğretmen İslam tarihinde bu mezheplerin dışında başka itikadi ve siyasi mezheplerin de bulunduğunu belirtir; ekollerin öne çıkan özellikleri belirlenir (KLM.12.2.2.a).

   KLM.12.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen ortak tabloyu sınıfla birlikte gözden geçirerek fırka ve ekollerin öne çıkan özelliklerini toparlar. Öğrencilerden Yapılandırılmış Grid'e her mezhebin öne çıkan özelliğini yazmaları ve iki kısa cevaplı soruyu yanıtlamaları istenir (KLM.12.2.2.a). Son olarak Öz Değerlendirme Formu doldurulur (SDB1.1).

   KLM.12.2.2

Sınıf defteri: KLM.12.2.2 İtikadi ve siyasi mezheplerin özelliklerini mukayese yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada 'Müslümanlar dini anlarken neden farklı yorumlara ulaşmıştır?' sorusunu yöneltir. Öğrencilerden bildikleri mezhep adlarını söylemeleri istenir; adlar tahtada listelenir. Dersin amacının mezheplerin öne çıkan özelliklerini belirlemek ve benzerliklerini ortaya koymak olduğu açıklanır. Farklı yorumlara saygılı yaklaşmanın (D14) ve kendi bilgi sınırlarının farkında olmanın (D10) önemi vurgulanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, Müslümanların çoğunluğunu temsil eden ve sonraki dönemlerde sistematik hâle gelen Ehlisünnet kavramını ve bu ekolü oluşturan Matüridilik ile Eşarilik mezheplerini ders kitabı ve etkileşimli tahta ile tanıtır. Öğrencilerden ders kitabındaki ilgili metni okuyarak her mezhebin kurucusunu, dönemini ve temel yaklaşımını not etmeleri ve bunları üç cümlelik özet hâline getirmeleri (KB2.3) istenir. Öne çıkan özellikler sınıfça belirlenerek tahtadaki tabloya yazılır (KLM.12.2.2.a).

   KLM.12.2.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, Müslümanların büyük çoğunluğunun Ehlisünnet ekolünü benimsediğine değinir. Sınıf gruplara ayrılır; her gruba ders kitabından Ehlisünnet dışındaki bir itikadi ya da siyasi mezhep verilir. Gruplar, öğretmen rehberliğinde mezhebin öne çıkan özelliklerini ve yorumlarını (ör. mürtekibikebire ve tasavvuf konularındaki yaklaşım) ile İslam kültürü içindeki yerini (OB5) belirleyerek yapılandırılmış gride yazar (KLM.12.2.2.a).

   KLM.12.2.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar incelediği mezhebin özelliklerini sınıfa kısaca sunar; dinleyen öğrenciler sunumları saygıyla izler (SDB2.1, D14). Öğrencilerden sunulan mezhepler ile Ehlisünnet arasındaki ortak özellikleri bulmaları ve gridin 'benzerlik' sütununa yazmaları istenir. Mezheplerin birbiriyle ilişkisine bütünsel bakılması (E3.7) ve diğer grupların bakış açısının anlaşılması (SDB2.3) teşvik edilir (KLM.12.2.2.b).

   KLM.12.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden yapılandırılmış gridin 'öne çıkan özellik' ve 'benzerlik' sütunlarını bireysel olarak gözden geçirip tamamlamaları istenir. Öğretmen ortak benzerlikleri etkileşimli tahtada özetler. Ardından kısa cevaplı sorularla ('Ehlisünnet ekolünü oluşturan iki mezhep hangileridir?', 'Bir mezhebin öne çıkan bir özelliğini yazınız.') öğrenme kontrol edilir. Gridler sonraki derslerde yeniden kullanılmak üzere saklanır.

   KLM.12.2.2

Sınıf defteri: KLM.12.2.2 İtikadi ve siyasi mezheplerin özelliklerini mukayese yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtada önceki haftada belirlenen itikadi ve siyasi mezheplerin öne çıkan özellikleri gösterilir. Öğrencilerden bu özelliklerden birini seçerek iki mezhebin o konuda aynı mı yoksa farklı mı düşündüğünü tahmin etmeleri istenir. Mezhep görüşlerinin saygı çerçevesinde incelenmesi gerektiği belirtilir (D14).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her gruba tevhit, nübüvvet ya da ahiret konularından biri verilir. Gruplar ders kitabından yararlanarak Ehlisünnet, Eşarilik, Matüridilik gibi mezheplerin bu konudaki ortak noktalarını belirler ve tahtadaki karşılaştırma tablosuna yazar (KLM.12.2.2.b). Her grup tespitlerini sunar; sınıf diğer grupların bulgularını dinleyerek eksikleri tamamlar (SDB2.1).

   KLM.12.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Aynı gruplar, kendilerine verilen konuda mezhepler arasındaki ayrılıkları karşılaştırma tablosunda ayrı bir sütuna yazar. Her farklılığın hangi görüşe dayandığı ders kitabından gösterilir (KLM.12.2.2.c). Grup sözcüleri tabloyu sunarken farklı görüşlere saygıyla yaklaşılması ve kendi bilgi sınırlarının fark edilmesi istenir (D10, D14).

   KLM.12.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, itikadi mezheplerin oluşturduğu kültürlere ve günümüz kültürel yapılarına etkisine ilişkin örnekler paylaşır (OB5). Öğrenciler bu örneklerde mezhepler arasındaki farklılıkları belirleyerek tabloya ekler (KLM.12.2.2.c). Eklenen farklılıklar sınıfta karşılıklı dinlenerek paylaşılır (SDB2.3).

   KLM.12.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenme kanıtı olarak her öğrenci Yapılandırılmış Grid'e tevhit, nübüvvet ve ahiret konularında birer benzerlik ve birer farklılık yazar (KLM.12.2.2.c). Ardından karşılaştırma tablosunu iki cümleyle özetler (KB2.3). Gridler toplanır; mezhep görüşlerinin birbiriyle bağlantılı bir bütün içinde ele alınması gerektiğine dikkat çekilir (E3.7).

   KLM.12.2.2

Sınıf defteri: KLM.12.2.2 İtikadi ve siyasi mezheplerin özelliklerini mukayese yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derslerde belirlenen mezhep özelliklerini ve benzerlikleri etkileşimli tahtada özetletir (KB2.3). Bu derste aynı özelliklere ilişkin farklılıkların ortaya konacağı ve özellikler arasında ilişki kurulacağı duyurulur. Öğrencilerden farklı yorumların dinin anlaşılmasındaki yerini düşünmeleri istenir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler dörder kişilik gruplara ayrılır; her gruba Ehlisünnet, Eşarilik, Matüridilik, mürtekibikebire ve tasavvuf kavramlarından seçilen mezhep özellikleri verilir. Gruplar ders kitabından yararlanarak bu özelliklere ilişkin farklılıkları karşılaştırma tablosuna yazar (OB5). Farklılıkların kültür ve inanç çeşitliliğinin doğal bir sonucu olabileceği tartışılır (D14.3; KLM.12.2.2.c).

   KLM.12.2.2
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kavram haritası şablonuna belirlenen özellikleri yazmaları ve özellikler arasındaki bağlantıları oklarla göstermeleri istenir. Her bağlantının üzerine ilişkinin niteliğini anlatan kısa bir ifade eklenir (E3.7). Böylece mezheplerin özellikleri arasındaki ilişki görünür kılınır (KLM.12.2.2.ç).

   KLM.12.2.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar kavram haritalarını başka bir grupla değiş tokuş eder; kurulan ilişkileri gerekçeleriyle birlikte inceler ve gerekirse düzeltme önerir (SDB2.1). Bu sırada fıkıh dersinden bilinenlerle bağlantılar tartışılır. Farklı görüşlere saygı gösterilir (D14) ve kendi görüşünü mütevazı biçimde ifade etme özeni gösterilir (D10; SDB2.3). Ortak harita tahtada oluşturulur (KLM.12.2.2.ç).

   KLM.12.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden yapılandırılmış gridde, mezheplerin özellikleri arasında kurdukları ilişkilerden ikisini gerekçesiyle yazmaları istenir. Öğretmen kısa cevaplı sorularla ilişkileri yoklar. Öğrenciler gridleri akran değerlendirme formuyla karşılıklı inceler; kendi bilgi eksiklerini öz değerlendirme formuna not eder (SDB1.1). Çalışmalar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir (KLM.12.2.2.ç).

   KLM.12.2.2

Sınıf defteri: KLM.12.2.2 İtikadi ve siyasi mezheplerin özelliklerini mukayese yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada önceki haftalarda belirlenen mezhep özelliklerinin yer aldığı bir tablo gösterir. Öğrencilere 'Bu özellikler birbirini nasıl etkilemiş olabilir?' sorusu yöneltilir ve birkaç öğrencinin görüşü alınır. Dersin amacının mezhepler arasında ilişki kurmak ve benzerlik ile farklılıklara dayanarak çıkarım yapmak olduğu belirtilir. Farklı görüşlere saygı (D14) ve karşılıklı dinleme (SDB2.1) ilkeleri hatırlatılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, performans görevi olarak 'itikadi ve siyasi mezheplerde yorum farklılıkları' konulu bir bilgi görseli hazırlanacağını duyurur. Gruplar hâlinde Ehlisünnet kapsamındaki Eşarilik ve Matüridilik başta olmak üzere mezheplerin belirlenen özellikleri arasında ilişki kurulur; örneğin mürtekibikebire görüşlerinin iman ve amel anlayışıyla bağı ders kitabından yararlanılarak tartışılır (E3.7). Kurulan ilişkiler oklu bir şemada gösterilerek sınıfa sunulur (KLM.12.2.2.ç).

   KLM.12.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Bireysel ve grup çalışmasıyla, ortaya konulan benzerlik ve farklılıklara dayanarak mezhepler hakkında çıkarım cümleleri yazılır. Her çıkarım ders kitabındaki ya da görsel kaynaklardaki bir dayanakla desteklenir. Gruplar çıkarımlarını sunarken farklı görüşlere saygı gösterilir (D14, SDB2.3) (KLM.12.2.2.d).

   KLM.12.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler performans görevi kapsamında bilgi görselini bireysel olarak hazırlar; görselde belirlenen özellikleri, kurulan ilişkileri ve yapılan çıkarımları özetler (KB2.3). Hazırlanan görseller grup içinde karşılıklı incelenir; öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir (KLM.12.2.2.d).

   KLM.12.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Birkaç öğrencinin bilgi görseli sınıfa sunulur. Öğrencilerden 'mezhepler arası ilişkiler ve çıkarımlar' konulu bir kavram haritası tamamlamaları istenir. Ardından öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurarak çıkarım yapma becerilerindeki güçlü ve geliştirilmesi gereken yönlerini belirler (SDB1.1); öğretmen bilgi görsellerini dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Kendi yorumlarının sınırlarını kabul etmek mütevazılık örneği olarak vurgulanır (D10).

   KLM.12.2.2

Sınıf defteri: KLM.12.2.2 İtikadi ve siyasi mezheplerin özelliklerini mukayese yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda belirlenen özellikleri, benzerlikleri, farklılıkları ve kurulan ilişkileri etkileşimli tahtada özetler. Öğrencilerden Ehlisünnet, Eşarilik, Matüridilik gibi kavramlardan birini seçerek ilişkili olduğu mezhep özelliğini söylemeleri istenir (KB2.3). Dersin amacının, bu bilgilere dayanarak çıkarım yapmak olduğu açıklanır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden mezheplerin benzerlik ve farklılıklarını gösteren performans görevi çalışmalarını incelemeleri istenir. Çalışmalar bilgi toplama, dil ve anlatım, yorumlama, estetik ve tasarım ölçütlerini içeren dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir; öz değerlendirme veya akran değerlendirme formuyla geri bildirim verilir. Her öğrenciden çalışmasındaki benzerlik ve farklılıklardan çıkarılabilecek sonuçları belirlemesi istenir (KLM.12.2.2.d).

   KLM.12.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler bireysel olarak ders kitabı ve performans görevi çalışmalarındaki benzerlik ve farklılıklardan yararlanarak mezhepler hakkında çıkarımlar yazar. Her çıkarımın dayandığı benzerlik veya farklılık gerekçesiyle belirtilir. Öğretmen sıralar arasında dolaşarak süreci gözlemler ve dönüt verir (E3.7) (KLM.12.2.2.d).

   KLM.12.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplar hâlinde bireysel çıkarımlarını karşılaştırır; birbirlerine saygı çerçevesinde tartışarak (D14) gerekçesi en güçlü çıkarımları seçer ve etkileşimli tahtada sunar. Sınıf, sunulan çıkarımların benzerlik ve farklılıklarla uyumunu değerlendirir; öğretmen gözlemlerine dayanarak dönüt verir (KLM.12.2.2.d).

   KLM.12.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden mezheplerin benzerlik ve farklılıklarından çıkardıkları bir sonucu gerekçesiyle açık uçlu soru yanıtı olarak yazmaları istenir. Yanıtlar dereceli puanlama anahtarına göre değerlendirilir. Ardından öğrencilerden öz değerlendirme formunda çıkarım yapma sürecindeki güçlü yönlerini ve geliştirmeleri gereken yönlerini belirtmeleri istenir (SDB1.1) (KLM.12.2.2.d).

   KLM.12.2.2

Sınıf defteri: KLM.12.2.2 İtikadi ve siyasi mezheplerin özelliklerini mukayese yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir fotoğraf gösterir ve öğrencilerden fotoğraftaki nesneyi kimin, nasıl meydana getirmiş olabileceğini düşünmelerini ister. Önceki hafta çalışılan itikadi ve siyasi mezheplerin iman konusundaki yaklaşımlarına kısaca değinilerek bağ kurulur. Dersin amacı, Allah'a (cc) ve kadere imanın temellendirilmesinde mantıksal ilişkilerin ortaya konulması olarak belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, kelam âlimlerinin Allah'ın (cc) varlığı ve birliği (tevhit) konusunda ortaya koyduğu akli ve naklî delilleri etkileşimli tahtada özetler. Öğrenciler ders kitabındaki ilgili bölümü inceleyerek Allah'a (cc) iman konusunda öne çıkan soruları belirler. Gruplar hâlinde bu sorular eleştirel bakış açısıyla değerlendirilir (D3.3). Soruların öncülleri ile sonuçları arasındaki mantıksal ilişkiler tahtada gösterilir (KLM.12.3.1.a).

   KLM.12.3.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere çeşitli fotoğraf ve resimler sunulur. Bir eser ile eseri meydana getiren arasında benzerlik olup olmayacağı hakkında öğrencilerin görüşleri alınır (OB4). Görüşlerdeki öncül ve sonuç bağlantıları tahtada işaretlenir (KLM.12.3.1.a).

   KLM.12.3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Alınan cevaplar çerçevesinde öğrencilerden Allah'ın (cc) isim ve sıfatlarından yola çıkarak Allah'a (cc) iman konusunda temellendirme yapmaları istenir (SDB2.1). Felsefe dersindeki mantık ve argümantasyonun temel kavramlarından yararlanılarak öncül, sonuç ve çıkarım ilişkileri belirlenir. Marifetullah kavramı açıklanır; Allah (cc) hakkında doğru bilgi sahibi olmanın imanı temellendirmedeki önemi vurgulanır (KLM.12.3.1.a).

   KLM.12.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrenciler, derste ortaya konan mantıksal ilişkileri Allah'a (cc) iman, eser ile eseri meydana getiren benzetmesi ve marifetullah kavramları arasında kuracakları bir kavram haritasında gösterir. Haritalar eşlerle karşılaştırılır ve eksik bağlantılar tamamlanır. Öğretmen haritaları dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir; öğrencilerden açık uçlu bir soruyla Allah'a (cc) imanın temellendirilmesindeki mantıksal ilişkileri açıklamaları istenir (KLM.12.3.1.a).

   KLM.12.3.1

Sınıf defteri: KLM.12.3.1 Allah'a (cc) ve kadere imanın temellendirilmesini yapılandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, Allah'a (cc) ve kadere imanın temellendirilmesine ilişkin önceki haftada ele alınan delilleri etkileşimli tahtada kısaca özetler. Öğrencilerden kader, kaza, marifetullah ve tevhit kavramlarından birini seçip kendi cümleleriyle açıklamaları istenir. Dersin, kavramlar arasındaki mantıksal ilişkileri ortaya koymaya ve akli/naklî delilleri uyumlu bir bütün hâline getirmeye yönelik olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen, kaza ve kader kavramlarını ders kitabı ve etkileşimli tahta yardımıyla açıklar. Öğrencilerden Allah'a (cc) imanın temellendirilmesinde mantıksal ilişkileri ortaya koymaları istenir (KB2.19, KLM.12.3.1.a). Ardından Kehf suresi 24. ayette geçen “inşallah” ifadesini Allah'ın (cc) sıfatları ve kader inancı çerçevesinde yorumlamaları istenir (KB2.14, KLM.12.3.1.a).

   KLM.12.3.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, Allah'ın (cc) kaderle ilişkili sıfatlarına değinir; kaderle ilişkilendirilen bazı kavramlar ayet ve hadisler ışığında açıklanır. Öğrencilerden kaza ve kadere iman ile Allah'a (cc) iman arasındaki ilişkiyi bir şema üzerinde göstermeleri istenir (OB1, KLM.12.3.1.a).

   KLM.12.3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   İnsanın irade sınırları örneklerle açıklanır; öğrencilerden kendi iradeleriyle neler yapabileceklerini ayırt etmeleri istenir (D12.1). İnsan fiillerine dair ayet mealleri okunur ve Allah'ın (cc) isim ve sıfatları insan fiillerine etkisi yönünden değerlendirilir. Gruplar hâlinde akli ve naklî deliller birleştirilerek uyumlu bir bütün oluşturulur (DAB1.1, KLM.12.3.1.b).

   KLM.12.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden Allah'a (cc) ve kadere imanın temellendirilmesine ilişkin akli ve naklî delilleri bir Kavram Haritası üzerinde uyumlu bir bütün hâlinde birleştirmeleri istenir. Haritalar Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir; birkaç Açık Uçlu Soru yanıtlanarak mantıksal ilişkilerin tutarlılığı sınıfça gözden geçirilir (KLM.12.3.1.b).

   KLM.12.3.1

Sınıf defteri: KLM.12.3.1 Allah'a (cc) ve kadere imanın temellendirilmesini yapılandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, Allah'a (cc) ve kadere imanın temellendirilmesinde önceki haftalarda kurulan mantıksal ilişkileri etkileşimli tahtada kısa bir şemayla hatırlatır. Öğrencilerden 'Bir inanç esası yalnız akılla mı, yalnız nakille mi temellendirilir?' sorusu üzerine birer cümle söylemeleri istenir (E3.8). Dersin amacının akli ve naklî delilleri uyumlu bir bütün hâlinde bir araya getirmek olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her gruba Allah'a (cc) ve kadere imanla ilgili akli delil kartları ile ayet ve hadis kartları dağıtılır. Gruplardan kartları ders kitabı ve meal yardımıyla (DAB1.1) birbirini destekleyecek biçimde eşleştirmeleri ve her eşleşmenin gerekçesini yazmaları istenir (KB2.19). Etkileşimli tahtada eşleşmeler karşılaştırılarak akli ve naklî delillerin birbirini nasıl tamamladığı tartışılır (KLM.12.3.1.b).

   KLM.12.3.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara kavram haritası şablonu verilir; Allah'a (cc) ve kadere imanın temellendirilmesi merkeze yazılarak akli ve naklî deliller dallar hâlinde yerleştirilir (KB2.13). Gruplardan delilleri tevhit, kader ve kaza kavramlarıyla ilişkilendirmeleri, tutarsız görünen bağlantıları sorgulayıp düzeltmeleri istenir (E3.6). Görev paylaşımıyla yürütülen çalışmada öğretmen rehberlik eder (SDB2.2) (KLM.12.3.1.b).

   KLM.12.3.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde Allah'ın (cc) varlığına ilişkin akli ve naklî delilleri uyumlu bir bütün olarak ortaya koyan kısa bir sunu taslağı hazırlanır. Taslakta bilgi toplama, dil ve anlatım, estetik ve tasarım ile amaca uygunluk ölçütlerinin gözetilmesi istenir (OB4). Taslaklar birer dakikalık sunumlarla sınıfla paylaşılır (SDB2.1) (KLM.12.3.1.b).

   KLM.12.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden kavram haritalarını ve sunu taslaklarını gözden geçirerek akli ve naklî delillerin uyumlu bir bütün oluşturup oluşturmadığını belirlemeleri istenir (KB2.14). Sunu taslakları bilgi toplama, dil ve anlatım, estetik ve tasarım, amaca uygunluk ölçütleriyle dereceli puanlama anahtarına göre değerlendirilir. Ardından kısa cevaplı sorularla mantıksal ilişkilerin ve delillerin uyumunun kavrandığı belirlenerek haftanın çalışması toparlanır.

   KLM.12.3.1

Sınıf defteri: KLM.12.3.1 Allah'a (cc) ve kadere imanın temellendirilmesini yapılandırabilme; değerlendirme