T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 11. SINIF BİYOLOJİ DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada ışığa yönelen bir bitki ile tehlikeden kaçan bir hayvanın görsellerini gösterir ve bu canlıların çevrelerinde olan değişikliğe nasıl karşılık verdiğini sorar. Öğrencilerden birer cümleyle düşüncelerini söylemeleri istenir. Farklı canlıların çeşitli uyaranlara farklı tepkiler gösterdiğine dikkat çekilerek dersin amacı açıklanır (E1.1).

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, farklı canlıların çeşitli uyaranlara farklı tepkiler gösterdiğine dikkat çeker (E1.1). Dijital içerik olarak bir doğa belgeseli, video veya animasyon izletilir. Öğrencilerden izlerken canlıların karşılaştığı uyaranları ve verdiği tepkileri not almaları istenir (BİY.11.1.1.a).

   BİY.11.1.1
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler ikişerli gruplara ayrılır ve izlenen görüntülerdeki canlıların uyaranlarını ile tepkilerini bir tabloda eşleştirir. Her gruptan bir örneğin sınıfa okunması istenir. Öğretmen, tepki mekanizmalarıyla ilgili çıkarım yapmaları için 'Bu canlılar uyaranı nasıl fark etmiş olabilir?' sorusunu yöneltir (BİY.11.1.1.a).

   BİY.11.1.1
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden tablodaki örneklerin ortak yönlerini inceleyerek tepki mekanizmalarının örüntüsünü (uyaranı alma, yorumlama, tepkinin ortaya çıkışı) keşfetmeleri istenir. Her örnek için bu üç basamağın hangi yapı veya olayla gerçekleştiği not edilir. Gruplar, bulduklarını bir şema üzerinde gösterir (BİY.11.1.1.a).

   BİY.11.1.1
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler, keşfettikleri örüntülerden yola çıkarak farklı canlıların çeşitli uyaranlara farklı mekanizmalarla tepki vermesine ilişkin birer genelleme cümlesi yazar (OB1). Genellemeler sınıfta okunur ve ders kitabındaki bilgilerle karşılaştırılarak gerekirse düzeltilir. Öğretmen, genellemeyi destekleyen ve desteklemeyen örnekleri sorarak tartışmayı yönlendirir (BİY.11.1.1.b).

   BİY.11.1.1
6. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden bireysel olarak 'tepki' kavramı merkezli bir kavram haritası hazırlayarak örüntüyü ve yazdıkları genellemeleri göstermeleri istenir. Haritalar eşleştirilen arkadaşla paylaşılır ve eksikler tamamlanır. Öğretmen haritaları dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir; öğrencilerden öz değerlendirme formunu doldurmaları istenir.

   BİY.11.1.1

Sınıf defteri: BİY.11.1.1 Farklı canlıların uyaranlara karşı oluşturduğu tepki mekanizmaları…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, ışığa doğru eğilmiş bir bitkinin görselini etkileşimli tahtada gösterir ve 'Bitki yer değiştirmeden uyarana nasıl tepki verir?' sorusunu sorar (E1.1). Öğrencilerin yanıtları alınır; geçen derste farklı canlıların uyaranlara verdiği tepkiler kısaca anımsatılır. Bu hafta bitkisel hormonların etkilerinin deneyle gözlemleneceği belirtilir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden oksin, sitokinin, giberellin, etilen ve absisik asit hormonlarının etkilerini bilim dergileri ve bilimsel makaleler gibi güvenilir kaynaklardan araştırmaları istenir (OB2). Oksin/sitokinin hormonunun oransal etkilerine değinilmez. Bulgular çalışma kâğıdındaki hormon-etki tablosuna yazılır (BİY.11.1.2.a).

   BİY.11.1.2
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her grup hormonlardan birini seçerek etkisini gözlemleyebileceği bir deney tasarlar, değişkenleri, malzeme listesini ve gözlem takvimini planlar (E3.3). Görevlerin zamanında ve eksiksiz yerine getirilmesi hatırlatılarak sorumluluk değeri vurgulanır (D16.3). Tasarımlar sınıfta paylaşılır ve geri bildirimlerle geliştirilir (SDB2.2) (BİY.11.1.2.a).

   BİY.11.1.2
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar tasarladıkları deneyi deney malzemeleriyle kurar ve uygular. Düzenek gözlem süresince izlenir; değişimler çalışma kâğıdına ölçümlerle kaydedilir (E3.2). Deneyin gözlemi iş birliği içinde sürdürülür (BİY.11.1.2.a).

   BİY.11.1.2
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler deney sonuçlarını gözlemler ve elde ettikleri verileri tablo ya da grafik olarak kaydeder (KB2.4). Verilerden yola çıkarak seçtikleri hormonun etkilerinin neler olduğunu tespit eder (E3.4) (BİY.11.1.2.b).

   BİY.11.1.2
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar deneyde tespit ettikleri etkileri bilimsel kaynaklardan yaptıkları araştırma sonuçlarıyla kıyaslar ve hormonların farklı tür tepkilere yol açtığına dair benzerlikleri belirler. Bitkisel hormonların tarım açısından gerekliliği ile tarımda ilave kullanımlarının avantaj ve dezavantajları tartışılır; çıkarımlar yazılır (KB2.10) (BİY.11.1.2.c).

   BİY.11.1.2
7. Sonuçlandırma25 dk

   Her öğrenci öğrenme günlüğüne deney sürecini, tespit ettiği etkileri ve tarımsal kullanıma ilişkin çıkarımlarını yazar. Gruplar Bilgi Görseli (İnfografik Metin) hazırlar; çalışmalar Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu ve Akran Değerlendirme Formu'nu doldurur (SDB1.3) (BİY.11.1.2.c).

   BİY.11.1.2

Sınıf defteri: BİY.11.1.2 Bitkisel hormonların etkileri hakkında akıl yürütebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, küstüm otunun dokunulunca yapraklarını kapattığı ve ayçiçeğinin Güneş'e doğru yöneldiği görselleri etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden iki görselde bitkilerin neye tepki verdiğini ve hareketin nasıl gerçekleştiğini tahmin etmeleri istenir (E1.1). Bitkisel hormonlar kısaca hatırlatılır ve 'Bitkiler her uyarana aynı biçimde mi tepki verir?' sorusu tahtaya yazılır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar hâlinde küstüm otu ve ayçiçeği fidesi gibi deney malzemeleriyle bitkilerin ışığa ve dokunmaya verdiği tepkiler gözlenir. Öğrencilerden her gözlemde uyaranı, bitkinin hareketini ve hareketin yönünü not etmeleri istenir. Gözlemlerden yola çıkılarak hareketin nitelikleri belirlenir (BİY.11.1.3.a).

   BİY.11.1.3
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan gözlem verilerini kullanarak amaç, malzeme, gözlem tablosu ve çıkarımları içeren bir deney raporu hazırlamaları istenir (KB2.14). Raporlar analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir. Gruplar, hareketin niteliklerine ilişkin ortak bir liste oluşturup sınıfla paylaşır (BİY.11.1.3.a).

   BİY.11.1.3
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Bitki hareketlerini gösteren animasyon/video izletilir. Öğrencilerden görülen hareket türlerini not etmeleri ve tepkileri sınıflandırabilecekleri ölçütleri (durum değiştirme ve yönelme) belirlemeleri istenir. Küstüm otu ve ayçiçeği örneklerinde uyaranlar tespit edilir; tepkiler 'uyaranın yönüne bağlı olanlar' ve 'uyaranın yönüne bağlı olmayanlar' olarak ayrıştırılır (E3.2) (BİY.11.1.3.b).

   BİY.11.1.3
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden 'uyaranın yönüne bağlı olması' ve 'uyaranın yönüne bağlı olmaması' ölçütlerinin alt gruplarını tespit etmeleri istenir. Gruplar, tepki örneklerini yapılandırılmış grid üzerinde alt gruplara yerleştirir (KB2.4). Yerleştirmelerin gerekçeleri sınıfa sunulur ve tartışılır (BİY.11.1.3.c).

   BİY.11.1.3
6. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden gruplandırdıkları tepki çeşitlerini adlandırmaları ve bilimdeki karşılıklarıyla (tropizma, nasti) kıyaslamaları istenir (BİY.11.1.3.ç). Her öğrenci, uyaranın yönüne bağlı olan ve olmayan tepkileri adları ve örnekleriyle gösteren bir kavram haritası hazırlar. Haritalar dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir; öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurarak öğrenmelerini gözden geçirir (SDB1.3).

   BİY.11.1.3

Sınıf defteri: BİY.11.1.3 Bitkilerdeki tepki mekanizmalarını sınıflandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, “Bitkilerin gövdesi yukarıya doğru büyürken kökleri neden toprağın derinliklerine doğru gelişir?” sorusunu yöneltir ve öğrencilerin tahminlerini alır (E1.1). Pencereye doğru eğilen bir saksı bitkisinin görseli etkileşimli tahtada gösterilir. Bu derste bitkilerin tepkilerinin ölçütlerle gruplandırılacağı ve yönelme hareketlerini gözlemlemek için deney tasarlanacağı belirtilir (BİY.11.1.4.a).

   BİY.11.1.4
2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki örnekleri inceleyerek bitkilerde görülen tepkileri listelemeleri istenir (KB2.8). Gruplar, tepkilerin hangi uyaranla ilişkili olduğunu tartışır ve ışık, sıcaklık, kimyasal etki, suyun varlığı, sarsıntı, dokunma ve yer çekimi gibi ölçütleri kendileri belirler (BİY.11.1.4.a).

   BİY.11.1.4
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar belirledikleri ölçütleri kullanarak incelenen örneklerdeki bitki tepkilerini gruplandırır ve gruplandırma gerekçelerini yazar (KB2.4). Her grup panosunu sunar ve sınıf, ölçütlerin farklı örneklere uygulanabilirliğini sorgular (E3.5). Öğretmen bitkilerin uyaran karşısında yönelmesinin deneyle nasıl gözlemlenebileceği sorusuyla etkinliği bağlar (BİY.11.1.4.a).

   BİY.11.1.4
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden uyaranın yönüne bağlı olan tepkilerde uyaranın ışık, kimyasal ve su; yönüne bağlı olmayan tepkilerde ise hareketin ışık, sıcaklık ve sarsıntıya dayalı olduğunu belirleyerek bitkilerdeki tepki mekanizmalarını gruplandıracakları bir tablo oluşturmaları istenir (KB2.16). Tablo, gruplar arasında karşılaştırılır (BİY.11.1.4.a).

   BİY.11.1.4
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar belirledikleri tepki çeşitlerini adlandırır ve bilimdeki karşılıklarıyla kıyaslar. Bilgi toplamak için bilim dergileri ve bilimsel makaleler gibi güvenilir kaynaklar kullanılır (OB1). Bitkilerde tepki mekanizmalarını bilimsel isimleriyle sınıflandıran bir kavram haritası şablon üzerinde hazırlanır (BİY.11.1.4.a).

   BİY.11.1.4
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar tropizma hareketlerinden birini seçerek bitkilerde yönelme hareketini gözlemleyebilecekleri bir deney tasarlar. Deneyin amacı, uyaran, gözlenecek bitki ve gözlem süresi çalışma kâğıdına yazılır (E3.3). Tasarımlar gruplar arasında paylaşılır ve eksikler birlikte giderilir (SDB2.2). Gerekli düzeltmeler yapılır (BİY.11.1.4.a).

   BİY.11.1.4
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar kavram haritalarını ve deney tasarımlarını sınıfa sunar. Öğretmen kavram haritalarını dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Öğrencilerden akran değerlendirme formuyla bir başka grubun tasarımına geri bildirim vermeleri ve öğrenme günlüklerine tasarımlarını geliştirmek için yapacakları değişikliği yazmaları istenir (SDB1.3). Bu yolla deney tasarımları gözden geçirilir (BİY.11.1.4.a).

   BİY.11.1.4

Sınıf defteri: BİY.11.1.4 Bitkilerde yönelme hareketlerini gözlemleyebileceği deney yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, pencereye doğru eğilmiş bir saksı bitkisinin fotoğrafını etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden bitkinin neden bu yönde büyüdüğünü yazılı olarak tahmin etmeleri istenir (E1.1). Önceki haftada tasarlanan deneylerin bu derste gerçekleştirilip verilerinin analiz edileceği, sonuçların bitkilerde hareketi etkileyen faktörleri açıklamak için kullanılacağı belirtilir (BİY.11.1.4).

   BİY.11.1.4
2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Bilim insanlarının koleoptil deneylerine ait bilimsel ve dijital kaynaklardaki görseller etkileşimli tahtada gösterilir (OB4). Öğrenciler görsellerde ışık yönünü, koleoptil ucunu ve büyüme farkını inceleyerek deney sonuçlarının nasıl analiz edildiğini sözlü olarak yorumlar (KB2.14). Sonuçların bitki gövdesinin ışığa yönelmesini nasıl açıkladığı tartışılır (BİY.11.1.4.b).

   BİY.11.1.4
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen görseller üzerinden asimetrik büyümeyi ve oksin hormonunun önemini vurgular. Öğrenciler, ışık alan ve almayan taraftaki oksin dağılımını ile hücre uzamasını gösteren bir şema çizer ve şemadan çıkarım yapar (KB2.10). Şemalar eşlerle karşılaştırılarak eksikler tamamlanır (BİY.11.1.4.b).

   BİY.11.1.4
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Pozitif ve negatif tropizma hareketlerini gösteren hızlandırılmış videolar izletilir. Gruplar, ışık, su ve kimyasal uyaranların tropizma hareketlerine etkisini gözlemlemek için tasarladıkları deneyin adımlarını gözden geçirir. Oluşabilecek hatalar ve önlemler sorularla belirlenir; kontrol listesi hazırlanır (E2.3) (BİY.11.1.4.b).

   BİY.11.1.4
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar deneylerini kontrol listesine uygun biçimde gerçekleştirir; gözlemlerini ve ölçümlerini zaman çizelgesiyle kaydeder. Öğretmen grupları dolaşarak olası hatalara yönelik sorular sorar. Öğrenciler grup içinde görev paylaşımı yapar (SDB2.2) (BİY.11.1.4.b).

   BİY.11.1.4
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar kaydettikleri verileri analiz eder; tablo ve grafikle gösterir, uyaranın bitkinin hareketini nasıl etkilediğine dair sonuç çıkarır (KB2.4). Sonuçlar bitkilerde hareketi etkileyen faktörleri açıklamak için kullanılarak deney raporu hazırlanır ve rapor diğer gruplarla paylaşılır (BİY.11.1.4.b).

   BİY.11.1.4
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar deney raporlarını sırayla sunar; diğer gruplar akran değerlendirme formuyla dönüt verir. Öğrencilerden ışık, su ve kimyasal uyaranlara verilen yönelme tepkilerini ve bunları etkileyen faktörleri bir kavram haritasında özetlemeleri istenir. Raporlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir; öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurur (SDB1.3) (BİY.11.1.4.b).

   BİY.11.1.4

Sınıf defteri: BİY.11.1.4 Bitkilerde yönelme hareketlerini gözlemleyebileceği deney yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada parlak ışığa bakan, sıcak bir yüzeye dokunan ve limon kokusunu alan kişilerin görsellerini gösterir. Öğrencilerden bu durumlarda vücudun nasıl tepki verdiğini ve bilgilerin nereden alındığını tahmin etmeleri istenir (E1.1). Bitkilerde incelenen tepkilerle karşılaştırılarak hayvan vücudunda uyartıların alınması ve iletilmesi sorusu belirlenir; dersin amacı paylaşılır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen ışık, sıcaklık, mekanik etki ve kimyasal uyaranlar için deney malzemeleriyle dört istasyon kurar. Gruplar hâlinde istasyonlar gezilerek her uyaranın hangi duyu organı ve reseptör tarafından algılandığı gözlenir, gözlemler çalışma kâğıdına yazılır; öğrencilerin birbirleriyle yardımlaşmaları beklenir (SDB2.2). Böylece duyu reseptörlerinin ve duyu organlarının nitelikleri belirlenir (BİY.11.1.5.a).

   BİY.11.1.5
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar deney sonuçlarını sınıfla paylaşır; paylaşım sırasında dayanışma içinde olunarak yardımseverlik vurgulanır (D20.2). Sonuçlar yorumlanırken diğerlerinin düşüncelerine saygı duyulur, farklı görüşler saygı çerçevesinde tartışılarak uzlaşılır (D14.1). Uzlaşılan niteliklerle reseptör ve duyu organı listesi etkileşimli tahtada tamamlanır (BİY.11.1.5.a).

   BİY.11.1.5
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ışık, sıcaklık, mekanik etki ve kimyasallar için günlük yaşamdan birer uyaran örneği vermeleri istenir. Öğrenciler, uyaranların önce reseptörler tarafından algılandığına ilişkin düşüncelerini gerekçeleriyle ifade eder; farklı görüşlere açık olunur (E3.5). Örnekler uyaran çeşitlerine göre tahtada sıralanır (BİY.11.1.5.a).

   BİY.11.1.5
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan ders kitabı, bilim dergileri ve bilimsel makaleler gibi güvenilir kaynaklardan duyu organı–reseptör–nöron ilişkisini, nöronların yapısını, çeşitlerini ve görevlerini araştırmaları istenir (OB1). Elde edilen bilgilerle nöronun yapısı ve nitelikleri çözümlenir; sinyalin nöronda ve sinapsta iletimi şema üzerinde gösterilir (KB2.4). Bulgular çalışma yaprağına işlenir (BİY.11.1.5.a).

   BİY.11.1.5
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar, duyu reseptörlerini ve duyu organlarını algıladıkları uyaran türü, bulundukları yer ve görevleri gibi niteliklerine göre birbirinden ayrıştırır. Ayrıştırma yapılandırılmış gride işlenir; her ayrımın gerekçesi sınıfa açıklanır (KB2.14). Öğretmen, farklı gerekçeleri tahtada karşılaştırarak ortak sonuçlara ulaşılmasını sağlar (BİY.11.1.5.b).

   BİY.11.1.5
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden duyu reseptörlerinin ve duyu organlarının niteliklerini ve birbirinden ayıran özelliklerini açık uçlu sorulara ve çalışma kâğıdına yazılı olarak yanıtlamaları istenir. Yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Ardından öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurarak neleri öğrendiklerini ve nerede zorlandıklarını yansıtır (SDB1.3) (BİY.11.1.5.b).

   BİY.11.1.5

Sınıf defteri: BİY.11.1.5 Duyu reseptörlerini ve duyu reseptörlerinin bulunduğu duyu…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, bir duyu organına ait görseli etkileşimli tahtada gösterir ve öğrencilerden bu organın hangi uyaranı algıladığını tahmin etmelerini ister. Önceki haftada belirlenen nitelikler ve ayrıştırma ölçütleri kısaca hatırlatılır. Bu hafta duyu reseptörlerinin ve duyu organlarının belirlenen ölçütlere göre gruplandırılıp etiketleneceği duyurulur; öğrencilerden hangi ölçütleri kullanabilecekleri üzerine düşünmeleri istenir (E1.1).

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabı ve güvenilir dijital kaynaklardan duyu reseptörlerinin ve duyu organlarının niteliklerini (algıladığı uyaran, yapı, işlev) tarayıp deftere not etmeleri istenir. Reseptörün algıladığı uyartının nöron boyunca nasıl iletilip sinapsla aktarıldığı sorgulanır; bu bilgiler gruplandırma ölçütü olarak değerlendirilir (OB1, E3.6) (BİY.11.1.5.c).

   BİY.11.1.5
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde fiziksel ve kimyasal uyaranları algılayan reseptörlerin ve duyu organlarının yer aldığı görseller incelenir. Her grup, reseptör ve organları gruplandırmak için kendi ölçütünü belirler, ölçütünü gerekçesiyle sınıfa sunar (KB2.4, SDB2.2) (BİY.11.1.5.c).

   BİY.11.1.5
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, belirledikleri ölçütlere göre duyu reseptörlerini ve duyu organlarını maketler, görseller ve dijital içerikler üzerinde gruplandırır. Gruplar arası gruplandırma farklılıkları karşılaştırılır; ölçütlerin tutarlılığı tartışılır (OB2, KB3.3) (BİY.11.1.5.c).

   BİY.11.1.5
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden gruplandırdıkları reseptör ve organları maketler ve görseller üzerinde etiketlemeleri istenir. Etiketlerde reseptör türü, algılanan uyaran ve organ adı yer alır. Gruplar etiketleri birbirine kontrol ettirir, hatalı etiketler düzeltilir (OB2, D3.3) (BİY.11.1.5.ç).

   BİY.11.1.5
6. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden gruplandırıp etiketledikleri duyu reseptörlerini ve duyu organlarını yapılandırılmış gride yerleştirmeleri istenir. Grid, dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Ardından öğrencilerden öz değerlendirme formunu doldurarak ölçütlerini ve etiketlerini ne kadar doğru kullandıklarını yansıtmaları istenir (SDB1.3) (BİY.11.1.5.ç).

   BİY.11.1.5

Sınıf defteri: BİY.11.1.5 Duyu reseptörlerini ve duyu reseptörlerinin bulunduğu duyu…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada hidra, yağmur solucanı, balarısı ve insanın bir uyarıya verdiği tepkileri gösteren görselleri sunar. Öğrencilerden bu canlıların tepkilerinin birbirinden nasıl ayrıldığını ve tepkiyi hangi yapının sağladığını tahmin etmeleri istenir (E1.1). Dersin hayvanlardaki sinir sistemi farklılıklarını ve insan sinir sisteminin yapısını ele alacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara sölenter, solucan, böcek ve omurgalı örneklerinin sinir sistemini gösteren görseller ile ders kitabı bölümü verilir. Öğrencilerden gözlemleri doğrultusunda sinir sistemlerinin benzer ve farklı yönlerini belirleyip listelemeleri istenir (KB2.8). Gruplar tespit ettikleri özellikleri ortak bir tabloda toplar (BİY.11.1.6.b).

   BİY.11.1.6
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar tabloyu yeniden ele alarak her hayvan için sinir hücrelerinin dağılımını, ağ yapısının bulunup bulunmadığını ve beyin benzeri bir yapının varlığını belirler. Farklılıklar gruplar arasında karşılaştırılır; tutarsız gözlemler ders kitabıyla doğrulanır (E3.4). Sonuçlar sınıf tablosunda birleştirilir (BİY.11.1.6.b).

   BİY.11.1.6
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, tüm canlılarda sinir hücrelerinin uyartı iletme gibi ortak görevine ve birçok hayvanda ağ yapısı oluşturma benzerliğine değinir. Öğrenciler, basitten karmaşığa değişen yapısal farklılıkları belirler: solucanlarda gangliyon ve sinir şeritleri, eklem bacaklılarda gelişmiş beyin ve karın sinir sistemi, omurgalılarda daha karmaşık beyin ve omurilik (BİY.11.1.6.b).

   BİY.11.1.6
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden belirledikleri farklılıkları inceleyerek sinir sistemi yapıları ile canlıların çevresel uyarılara verdikleri tepkiler arasındaki ilişkiye yönelik çıkarımlar yapmaları istenir (KB2.10). Basit sinir ağlı canlıların tepkilerinin basit ve yaygın, ganglionlu canlılarda daha yönlendirilmiş, merkezî sinir sistemli canlılarda ise daha hızlı, özelleşmiş ve karmaşık olduğu vurgulanır; yapısal farklılıklar ile işlevsel sonuçlar sistemli biçimde (E3.7) ilişkilendirilir (BİY.11.1.6.c).

   BİY.11.1.6
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler, ders kitabındaki ve etkileşimli tahtadaki insan sinir sistemi şemasını inceleyerek merkezî ve çevresel sinir sistemini oluşturan parçaları belirler. Gruplar parçaları şema üzerinde işaretleyip adlandırır ve çalışma kâğıdındaki boşlukları doldurur (KB2.4). Gruplar şemalarını karşılaştırıp eksikleri iş birliği içinde tamamlar (SDB2.2) (BİY.11.1.7.a).

   BİY.11.1.7
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrenciler, insan sinir sisteminin parçalarını gösterdikleri bilgi görselini ya da kavram haritasını tamamlar. Öğretmen çalışmaları Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir; öğrenciler Akran Değerlendirme Formu ile bir arkadaşlarının çalışmasına geri bildirim verir. Ardından Öz Değerlendirme Formu doldurulur, Öğrenme Günlüğüne yapısal farklılıklarla tepki arasındaki ilişki yazılır (SDB1.3) ve Açık Uçlu Sorularla parçaları belirleme becerisi yoklanır.

   BİY.11.1.6BİY.11.1.7

Sınıf defteri: BİY.11.1.6 Hayvanlardaki sinir sistemi farklılıkları ile ilgili analojik akıl…; BİY.11.1.7 İnsanda sinir sistemi yapısını çözümleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Etkileşimli tahtada ders kitabındaki insan sinir sistemi şeması açılır. Öğrencilerden önceki derslerde adlandırdıkları parçaları hatırlamaları ve 'Bu parçalar birbirinden bağımsız mı çalışır?' sorusuna gerekçeli tahminde bulunmaları istenir (E1.1). Tahminler tahtaya yazılır ve dersin amacının sinir sistemi parçaları arasındaki ilişkileri belirlemek olduğu paylaşılır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden öğrenme günlüğüne, hayvan gruplarının sinir sistemi tiplerindeki benzerlik ve farklılıkları ile bunlardan çıkardıkları işlevsel sonuçları yazmaları istenir (KB2.14). Ardından günlükteki sonuçlardan yararlanarak insan sinir sisteminin parçalarının birbiriyle bağlantılı çalışabileceğine ilişkin ikişer tahmin yazılır (BİY.11.1.7.b).

   BİY.11.1.7
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilere insan sinir sisteminin tek bir yapı olarak bütün hâlinde bulunduğunu, ancak görevleri açısından farklı bölümlere ayrıldığını fark ettirmek için hazırlanmış bilgi kartları sunulur. Gruplar hâlinde kartlardaki bölümler ve görevleri incelenir (KB2.4). Hangi bölümün hangi bölümle bağlantılı olduğu eşleştirme kartları üzerinde belirlenir ve tahtada paylaşılır (BİY.11.1.7.b).

   BİY.11.1.7
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden merkezî ve çevresel sinir sistemini oluşturan yapıları ve görevlerini bilim dergileri, bilimsel makaleler gibi güvenilir kaynaklardan araştırmaları istenir (OB1). Bulgulardan hareketle merkezî ve çevresel sinir sistemi yapıları arasındaki bilgi akışı ok şemasıyla gösterilir (BİY.11.1.7.b).

   BİY.11.1.7
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Koşan bir insanın ayağının taşa takılıp düştüğü olay incelenir. Öğrencilerden kasların hareketi, dengenin sağlanması ve kalbin hızlanması tepkilerini kontrol eden sinir sistemi bölümlerini tabloya yazmaları ve aynı olayda birden fazla tepkinin farklı bölümlerce kontrol edildiğini yorumlamaları istenir (KB2.14). Bölümler arasındaki işlevsel ilişkiler ortaya çıkarılır (BİY.11.1.7.b).

   BİY.11.1.7
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar iş birliği içinde (SDB2.2) oyun kartlarıyla sıcak bir nesneye dokunup elini çekme olayında tepkiyi başlatan, ileten ve gerçekleştiren yapıları sıralar (KB2.16). Gruplar sıralamalarını birbirine açıklar ve eleştirel biçimde sorgular (KB3.3). Parçalar arasındaki ilişkiler gerekçelendirilir (BİY.11.1.7.b).

   BİY.11.1.7
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden insan sinir sisteminin parçalarını ve aralarındaki ilişkileri gösteren bireysel birer kavram haritası hazırlamaları istenir. Haritalar eşler tarafından akran değerlendirme formu ile incelenir ve eksikler tamamlanır (SDB1.3). Son olarak öğrencilerden 'Aynı olayda birden fazla tepki neden sinir sisteminin farklı bölümlerince yönetilir?' açık uçlu sorusunu yazılı yanıtlamaları istenir.

   BİY.11.1.7

Sınıf defteri: BİY.11.1.7 İnsanda sinir sistemi yapısını çözümleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen sıcak bir yüzeye dokunan elin hızla geri çekildiği kısa bir video ya da görsel gösterir. Öğrencilere 'Elin geri çekilmesine karar verilmeden önce hangi olaylar gerçekleşmiştir?' sorusu yöneltilir ve tahminleri tahtaya yazılır (E1.1). Dersin hedefleri paylaşılır: reflekslerde görev alan sinir sistemi yapıları incelenecek, bir refleksin oluşumu yazılı ve sözlü anlatılacak, bilgi görseli hazırlanacaktır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen görseller ve kısa videolarla güncel hayattan farklı refleks örneklerini (sıcağa dokunma, göze ışık gelmesi, diz altına vurulması, öksürme gibi) gösterir. Gruplar hangi uyarının hangi tepkiye yol açtığını çalışma kâğıdına yazarak olayları inceler (KB2.8, E1.1). Hangi tepkilerin hızlı ve istemsiz gerçekleştiği tartışılır (BİY.11.1.8.a).

   BİY.11.1.8
3. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen etkileşimli tahtada sinir hücrelerinin görevlerine göre duyu, ara ve motor nöronlar olarak sınıflandığını gösterir; beyin kabuğu loblarına ve sempatik–parasempatik ayrımına girilmez. Öğrencilerden ilk etkinlikteki örneklerden birini seçerek uyarının hangi nörondan hangisine geçtiğini sırayla çözümlemeleri ve nöron türlerini şema üzerinde işaretlemeleri istenir (KB2.4). Gruplar şemalarını karşılıklı kontrol eder (SDB2.2, BİY.11.1.8.a).

   BİY.11.1.8
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden göz bebeği, diz kapağı, yutkunma ve emme refleksi olaylarının oluşumunda sinir sisteminin hangi yapılarının görev aldığını görsellerden, video ve animasyonlardan ya da öğretmenin verdiği çalışma yapraklarından belirlemeleri istenir. Gruplar her refleks için uyarıyı, duyu, ara ve motor nöronları ile tepki veren organı çalışma yaprağına yazar (E3.6). Sonuçlar tahtada karşılaştırılır (BİY.11.1.8.a).

   BİY.11.1.8
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen ayağın yere temasından doğan uyarıların duyu nöronlarıyla merkezî sinir sistemine taşındığını, burada ara nöronların gelen bilgileri değerlendirip uygun yanıtı oluşturduğunu ve yanıtın motor nöronlarla hedef organlara iletildiğini anlatır. Kasların kasılması, dengenin korunması ve kalp atışının hızlanmasının eşgüdümlü gerçekleştiği vurgulanır. Öğrencilerden bu süreci bağlamdan kopmadan önce yazılı, sonra sözlü olarak ifade etmeleri istenir (KB2.14, BİY.11.1.8.b).

   BİY.11.1.8
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplardan sinir sisteminin yapısal bileşenlerini ve aralarındaki ilişkileri gösteren, seçtikleri bir refleksin oluşumunu içeren bir bilgi görseli hazırlamaları istenir (SDB2.2). Hazırlanan görsel uygun web2 araçlarıyla paylaşılır (OB2). Gruplar görseldeki refleks anlatımının bağlamdan kopmadığını kontrol eder (BİY.11.1.8.b).

   BİY.11.1.8
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar bilgi görsellerini sınıfta kısaca sunar; sunumlar sırasında öğrenciler sözlü anlatımın bağlamdan kopmadığını izler. Görseller bütüncül Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formunu doldurarak kendi katkılarını ve refleks anlatımlarını gözden geçirmeleri istenir (SDB1.3). Öğretmen, reflekslerde duyu, ara ve motor nöronların görevini birlikte özetler.

   BİY.11.1.8

Sınıf defteri: BİY.11.1.8 Refleks olayını yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, İnsan Hakları ve Demokrasi Haftası'na değinerek her bireyin güvenli hareket edebilme hakkı üzerinden dikkat çekici bir durum sunar: bir kişi sıcak bir nesneye dokunur ve elini çekerken yürüyüşünü sürdürür. Öğrencilerden bu durumda vücutta neler olduğunu tahmin etmeleri istenir (E1.1). Dersin amacı açıklanır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden diz kapağı refleksinde görev alan yapıların çalışma mekanizmasını şema veya görsel olarak sunmaları istenir (E3.4). Şema ya da görsel, bağlamdan kopmadan yazılı ve sözlü ifadelere dönüştürülür; ikili gruplar birbirlerinin anlatımını dinleyip eksikleri tamamlar (BİY.11.1.8.b, SDB2.2). Kazanılmış refleks ve doğuştan gelen refleks ayrımına girilmez.

   BİY.11.1.8
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden zihin haritası oluşturarak refleks olayının gerçekleşme sürecini anlam bütünlüğünü bozmadan kendi cümleleriyle açıklamaları istenir (BİY.11.1.8.c, KB2.14). Öğretmen sınıfta dolaşarak yönlendirici sorular sorar; haritalar puanlama anahtarıyla değerlendirilmek üzere toplanır.

   BİY.11.1.8
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler zihin haritalarını sınıf arkadaşlarıyla paylaşır ve güncel hayattan seçilen refleks davranışlarını yorumlar (BİY.11.1.8.c, KB2.14). Edindikleri bilgileri gelecek öğrenmelerinde nasıl kullanabileceklerini tartışır (SDB1.3).

   BİY.11.1.8
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden destek ve hareket sisteminin yapısı ve bu yapıların çalışma mekanizmaları hakkında bilim dergileri, bilimsel makaleler gibi güvenilir kaynaklardan bilgi toplamaları istenir (OB1, OB2). Kaynaklara ulaşmanın mümkün olmadığı durumlarda ders kitabındaki video ve animasyonlardan yararlanılır (BİY.11.1.9.a).

   BİY.11.1.9
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar topladıkları bilgilerle 'Hareket sırasında iskelet, kas ve eklemlerden biri çalışmasaydı ne olurdu?' sorusunu sorgular; bulgularını yapılandırılmış gridde sıralar (BİY.11.1.9.a, KB2.8, E3.10). Gruplar sorgulama sonuçlarını sınıfla paylaşır (SDB2.2).

   BİY.11.1.9
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerin zihin haritaları puanlama anahtarına göre değerlendirilir ve geri bildirim verilir. Öğrencilerden iskelet, kas ve eklemlerin eş güdümlü çalışmasının neden gerekli olduğuna ilişkin sorgulamalarını açık uçlu sorularla yanıtlamaları ve öğrenme günlüklerine yazmaları istenir (BİY.11.1.9.a). Öz değerlendirme formu doldurulur.

   BİY.11.1.8BİY.11.1.9

Sınıf defteri: BİY.11.1.8 Refleks olayını yorumlayabilme; BİY.11.1.9 Harekete dayalı tepkinin oluşmasında iskelet, kas ve eklemlerin eş…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, basketbolda atış yapan bir sporcunun görselini etkileşimli tahtada gösterir ve öğrencilerden hareketin hangi yapıların birlikte çalışmasıyla gerçekleştiğini tahmin etmelerini ister. Önceki haftada sorgulanan iskelet, kas ve eklem ilişkisinin gerekliliği kısaca hatırlatılır. Bu hafta eş güdümün nasıl sağlandığı hakkında kanıta dayalı akıl yürütüleceği açıklanır (KB2.16, E1.1).

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler dörder kişilik gruplara ayrılır. Gruplardan ders kitabı ve etkileşimli tahtadaki görsellerden yararlanarak kemik ve kıkırdak yapısı ile çeşitlerini, eklem ve kasların yapısını, çeşitlerini ve bulunduğu organları karşılaştırma tablosunda toplamaları istenir (KB2.4). Her yapının harekete katkısı hakkında kanıta dayalı birer çıkarım yazılır (BİY.11.1.9.b).

   BİY.11.1.9
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, dirsek eklemindeki bükülme ve açılma hareketini gösteren görseli sunar. Öğrencilerden kas, kemik ve eklemden biri işlevini yitirseydi hareketin nasıl değişeceğini gerekçeleriyle tartışmaları istenir (E3.6). Gruplar, eş güdümün nasıl sağlandığına ilişkin açıklamalarını yazar (BİY.11.1.9.b).

   BİY.11.1.9
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Her öğrenciye çalışma yaprağıyla, akıl yürüterek cevaplayabilecekleri açık uçlu sorular verilir. Sorular, hareketin oluşmasında iskelet, kas ve eklemlerin neden birlikte çalışması gerektiğini ve bu çalışmanın nasıl sağlandığını sorgular. Öğrencilerden yanıtlarını gerekçeleriyle yazmaları istenir (KB2.16, KB2.14) (BİY.11.1.9.b).

   BİY.11.1.9
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, iskelet kasının kasılması ve gevşemesi sırasında A, I ve H bantları ile sarkomerde meydana gelen değişmeleri maket, diyagram veya etkileşimli görsel uygulamayla modeller. Modelin kemiği hareket ettiren kas çalışmasını nasıl açıkladığı gruplarca tartışılır (KB2.4, E3.7). Gruplar modellerinden çıkardıkları akıl yürütmeyi yazar (BİY.11.1.9.b).

   BİY.11.1.9
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Öğretmen, kolu alçıdaki ya da kası yırtılmış bir bireyi anlatan iki vaka kartı dağıtır. Gruplar, hangi yapının işlevinin aksadığını belirleyip hareketin neden bozulduğunu gerekçelendirir ve diğer gruplara sunar. Dinleyen gruplar gerekçelerdeki eksik ya da çelişkili noktaları sorgular (KB3.3, E3.10) (BİY.11.1.9.b).

   BİY.11.1.9
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden çalışma yaprağındaki açık uçlu soruları gözden geçirerek eş güdümlü çalışmanın gerekliliğini ve nasıl sağlandığını gerekçeleriyle yeniden yazmaları istenir. Yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğretmen, ortaya çıkan akıl yürütmeleri sınıfla birlikte özetler ve kemik, eklem ve kasın birlikte çalışma ilişkisini tahtada bir şemada toparlar (BİY.11.1.9.b).

   BİY.11.1.9

Sınıf defteri: BİY.11.1.9 Harekete dayalı tepkinin oluşmasında iskelet, kas ve eklemlerin eş…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen bir öğrenciden kolunu bükmesini ve uzatmasını ister; öğrencilere 'Bu hareket sırasında kemik, eklem ve kas birlikte nasıl çalışır?' sorusu yöneltilir (E1.1). Önceki haftalarda yürütülen sorgulama ve akıl yürütme çalışmaları anımsatılır. Bu hafta eş güdümlü çalışmaya ilişkin çıkarımların yansıtılacağı ve kasılma ile gevşemeyi açıklayan modellerin önerileceği belirtilir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, kemik, eklem ve kasların birlikte çalışması üzerine daha önce yaptıkları akıl yürütmeleri gözden geçirir (KB2.16). Ardından 'Bu üç yapıdan biri eş güdümden çıkarsa hareket nasıl etkilenir?' sorusuna ulaştıkları çıkarımları (KB2.10) gerekçe ve örnekleriyle çalışma kâğıdına yansıtır, diğer gruplarla paylaşır (SDB1.3) (BİY.11.1.9.c).

   BİY.11.1.9
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir kasın kasılıp gevşerken kemiği hareket ettirdiğini gösteren görseller sunar. Hücresel moleküler mekanizmalara ve kasılma için gerekli enerji kaynaklarına değinilmez (E3.3). Öğrencilerden kasın kasılma ve gevşemesini açıklayan ilk model taslağını bireysel olarak çizmeleri ve çiziminin gerekçesini yazmaları istenir (BİY.11.1.10.a).

   BİY.11.1.10
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara model / maket malzemesi (balon, ip, karton, bant gibi) verilir. Gruplar, bireysel taslaklarından yararlanarak kasın kasılma ve gevşeme mekanizmasını açıklayan ortak bir model önerisi hazırlar. İş birliği içinde yardımlaşma, farklı fikirleri tartışarak uzlaşma ve birbirine saygılı davranma beklenir (SDB2.2, D4.2) (BİY.11.1.10.a).

   BİY.11.1.10
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar modellerini sınıfa sunar; diğer gruplar modeli kasılma ve gevşemeyi açıklama gücü bakımından inceleyip sorular yöneltir (KB2.8). Gruplardan çalışmayı değerlendirmeleri ve grup olarak çalışmanın dostluğa katkısını fark etmeleri istenir (D4.2). Önerilen modeller sınıfta sergilenir (BİY.11.1.10.a).

   BİY.11.1.10
6. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar modellerini Dereceli Puanlama Anahtarı ile, diğer grupların modellerini Akran Değerlendirme Formu ile değerlendirir. Öğrenciler Öğrenme Günlüğüne modellerinin kasılma ve gevşemeyi nasıl açıkladığını yazar (SDB1.3). Öğretmen, önerilen modelleri ortak yönleriyle özetleyerek kasların kasılma ve gevşeme mekanizmasını açıklayan model önerilerini toparlar (BİY.11.1.10.a).

   BİY.11.1.9BİY.11.1.10

Sınıf defteri: BİY.11.1.9 Harekete dayalı tepkinin oluşmasında iskelet, kas ve eklemlerin eş…; BİY.11.1.10 İskelet kaslarının kasılma ve gevşeme mekanizması ile ilgili bilimsel…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir sarkomerin gevşemiş ve kasılmış hâlini gösteren iki görüntü sunar; öğrencilerden iki görüntü arasındaki farkı belirtmeleri istenir. Önceki haftada önerilen kasılma ve gevşeme modelleri hatırlanır, bu hafta modellerin bilimsel modellerle karşılaştırılıp kanıtlarla yenileneceği belirtilir. Öğrencilerden iyi bir modelin hangi gözlemleri açıklaması gerektiğine dair ölçütler önermesi istenir (KB2.8, E1.1).

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler, önceki haftada oluşturdukları kasılma ve gevşeme modellerini ders kitabındaki kayan iplikçik modeliyle yan yana koyar. Aktin ve miyozin iplikçiklerinin konumu, Ca²⁺ ve ATP'nin görevi ile motor nöron uyarısının modeldeki yeri çalışma kâğıdındaki karşılaştırma tablosuna işlenir; benzerlikler ve farklar çözümlenir (KB2.4, E3.6) (BİY.11.1.10.b).

   BİY.11.1.10
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Etkileşimli tahtada sunulan sarkomer görüntüleri ve ölçüm verileri incelenir; kasılmada I bandı ile H bölgesinin daraldığı, A bandının uzunluğunun değişmediği saptanır. Öğrencilerden bu verilerin kendi modellerini destekleyip desteklemediğini gerekçelendirmeleri istenir (KB2.16, E3.4) (BİY.11.1.10.b).

   BİY.11.1.10
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, elde ettikleri kanıtlara dayanarak modellerindeki eksik ya da yanlış noktaları belirler. Modeller, aktin-miyozin çapraz köprülerinin bağlanıp ayrılması ve ATP'nin bu süreçteki rolü eklenerek yeniden çizilir (KB3.3, SDB2.2) (BİY.11.1.10.b).

   BİY.11.1.10
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen, kasılmanın kontrolünü motor nöron uyarısı, asetilkolin, sarkoplazmik retikulumdan Ca²⁺ salınımı ve troponin-tropomiyozin kompleksinin kayması sırasıyla ele alır. Gruplar bu basamakları ve gevşemede Ca²⁺'un geri alınmasını yenilenmiş modellerine ekler (E3.7, KB2.14) (BİY.11.1.10.b).

   BİY.11.1.10
6. 25 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar yenilenmiş modellerini sınıfta dolaşarak sunar; modeller ATP'nin tükendiği bir durumda (ölüm sertliği) kasın davranışını tahmin ettirerek sınanır. Akran geri bildirimleri doğrultusunda modeller son hâline getirilir; her grup modelini hangi kanıtın değiştirdiğini belirtir (KB2.16, E3.5, E3.10) (BİY.11.1.10.b).

   BİY.11.1.10
7. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerden yenilenmiş modelin ilk modelden hangi kanıtlarla farklılaştığını açıklayan Açık Uçlu Soruları yanıtlamaları istenir. Öğretmen, yanıtları ve modelleri Dereceli Puanlama Anahtarıyla değerlendirir. Öğrenciler, Öz Değerlendirme Formunu doldurarak modeli kanıtlarla yenileme sürecindeki katkılarını yansıtır (SDB1.3) (BİY.11.1.10.b).

   BİY.11.1.10

Sınıf defteri: BİY.11.1.10 İskelet kaslarının kasılma ve gevşeme mekanizması ile ilgili bilimsel…; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Veremle Savaş Eğitimi Haftası kapsamında verem ve aşı örneği etkileşimli tahtada gösterilir. Öğrencilerden vücudun hastalık etkenlerine karşı nasıl korunduğuna dair birer tahmin yazmaları istenir. Tahminler birkaç öğrenciyle paylaşılır ve dersin amacı bağışıklığı niteliklerine göre ayırt etmek olarak açıklanır.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, bağışıklığın insan ve toplum sağlığı açısından önemini vurgulayarak sağlıklı yaşam değerine dikkat çeker (D13.4). Öğrencilerden ders kitabı ve dijital içerikten doğal bağışıklığın niteliklerini bulup kendi cümleleriyle tanımlamaları istenir (OB1). Tanımlar etkileşimli tahtada ortak listede toplanır (BİY.11.1.11.a).

   BİY.11.1.11
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde kazanılmış bağışıklığın niteliklerinin ders kitabı ve dijital içerikten incelenmesi istenir (KB2.8). Ardından aktif ve pasif bağışıklığın nitelikleri, antikoru kimin ürettiği ölçütüyle tanımlanır ve çalışma kâğıdına yazılır (BİY.11.1.11.a).

   BİY.11.1.11
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden deri, mukoza, fagositler, lenfositler ve antikorlar gibi bağışıklık sistemi yapılarını niteliklerine göre doğal ya da kazanılmış bağışıklığa ayırmaları istenir. Gruplar, ayrıştırmalarını kavram haritası şablonuna yerleştirir ve gerekçelerini yazar (KB2.4, SDB2.2). Gruplar birbirlerinin gerekçelerini sorgular (BİY.11.1.11.b).

   BİY.11.1.11
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Aktif ve pasif bağışıklık örnekleri (hastalığı geçirme, aşı, anne sütü, hazır antikor içeren serum) etkileşimli tahtada verilir. Öğrencilerden her örnekte antikoru kimin ürettiğini ve bellek oluşup oluşmadığını gerekçelendirerek örnekleri ayrıştırmaları istenir (KB2.16). Sonuçlar sınıfla karşılaştırılır ve yanlış ayrıştırmalar tartışılır (KB3.3) (BİY.11.1.11.b).

   BİY.11.1.11
6. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar kavram haritalarını sunar; öğretmen haritaları puanlama anahtarıyla değerlendirir. Öğrencilerden yapıları ve bağışıklık çeşitlerini niteliklerine göre nasıl ayrıştırdıklarını öğrenme günlüğüne yazmaları ve öz değerlendirme formunu doldurmaları istenir (SDB1.3). Böylece bağışıklık sistemi yapılarının niteliklerine göre ayrıştırılması toparlanır (BİY.11.1.11.b).

   BİY.11.1.11

Sınıf defteri: BİY.11.1.11 Bağışıklığı sınıflandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen, önceki derslerde tanımlanan bağışıklık nitelikleri ile niteliklerine göre ayrıştırılan bağışıklık sistemi yapılarını etkileşimli tahtada kısaca özetler. Öğrencilere bir aşı ya da alerjik tepki örneği gösterilir ve vücudun bu duruma verdiği tepkinin hangi bağışıklık türüne girdiği sorulur (E1.1). Günün hedefi açıklanır: bağışıklık sistemi gruplandırılacak ve yapılan gruplandırma etiketlenecektir.

2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabı ve dijital içerik gibi yazılı ve dijital kaynakları kullanarak bilgi toplamaları ve ayrıştırılan bağışıklık sistemi yapılarını doğal bağışıklık ile kazanılmış bağışıklık (aktif ve pasif) başlıkları altında gruplandırmaları istenir (BİY.11.1.11.c). Gruplar, gruplandırmalarını çalışma kâğıdındaki tabloya işler.

   BİY.11.1.11
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar tablolarını yan gruplarınkiyle karşılaştırır ve her yapının hangi gruba neden yerleştirildiğini gerekçelendirir (KB2.8). Farklı yerleştirmeler sınıfta tartışılır; ortak gruplandırma etkileşimli tahtada kavram haritası olarak oluşturulur (BİY.11.1.11.c).

   BİY.11.1.11
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, öğrencilere güvenilir kaynaklara nasıl ulaşacaklarını ve kişisel verilerin korunması için hangi tedbirleri almaları gerektiğini hatırlatır; dijital mahremiyet değeri vurgulanır (D8.2, OB2). Gruplar kavram haritasındaki her gruba kısa ve açık bir ad vererek gruplandırmayı etiketler (BİY.11.1.11.ç).

   BİY.11.1.11
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden alerji ve alerji oluşumu hakkında elde ettikleri bilgilerin doğruluğunu bilimsel kaynaklardan değerlendirmeleri istenir (D3.3). Doğrulanan bilgiler, bağışıklık sistemi etiketleriyle ilişkilendirilerek çalışma kâğıdına eklenir (BİY.11.1.11.ç).

   BİY.11.1.11
6. 30 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilere performans görevi verilir: Kendisinde var olan, yakın çevresinde gözlemlediği ya da bilgi sahibi olduğu bir alerjik etkiden yola çıkarak hangi alerjenin buna neden olduğu, vücudun nasıl tepki verdiği, alerjik etki görüldüğünde ne yapılacağı ve nerelerden yardım alınabileceği ile ilgili çıkarımlarını (KB2.10) içeren bir broşür hazırlanır (BİY.11.1.11.ç).

   BİY.11.1.11
7. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar etiketledikleri bağışıklık sistemi gruplandırmasını ve broşürlerini sınıfta paylaşır. Öğretmen, broşürleri Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir; etiketlerin niteliklere uygunluğu açık uçlu sorularla yoklanır. Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formu üzerinden kendi gruplandırma ve etiketleme çalışmalarını gözden geçirmeleri istenir (SDB1.3).

   BİY.11.1.11

Sınıf defteri: BİY.11.1.11 Bağışıklığı sınıflandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Önceki haftanın çıktıları (BİY.11.1.11) kısa sorularla yoklanır; bağışıklık: Doğal Bağışıklık, Kazanılmış Bağışıklık (Aktif ve Pasif Bağışıklık), Alerji konusuna dikkat çekilir.

2. Keşfetme50 dk

   Önceki haftada işlenen BİY.11.1.11 çıktıları örnek durumlar üzerinden yeniden ele alınır; anlaşılmayan noktalar belirlenir.

   BİY.11.1.11
3. Uygulama70 dk

   Pekiştirme etkinlikleri: BİY.11.1.11 kapsamında alıştırma, çalışma kâğıdı ve grup çalışması yapılır; eksikler telafi edilir.

   BİY.11.1.11
4. Sonuçlandırma25 dk

   Öğrencilerin "Bağışıklık sistemi ile ilgili yaptığı gruplandırmayı etiketler" düzeyine ulaşması gözlenir; açık Uçlu Sorular ile değerlendirilir.

   BİY.11.1.11

Sınıf defteri: BİY.11.1.11 Bağışıklığı sınıflandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş15 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada polen, ev tozu ve besin alerjisi görsellerini gösterir; öğrencilerden bu görsellerdeki durumlar hakkında bildiklerini söylemeleri istenir (E1.1). Alerjinin günlük yaşamdaki yeri kısa bir sınıf konuşmasıyla ele alınır. Dersin amacının alerjik tepkilerin oluşumunu sorgulamak olduğu belirtilir; öğrencilerden ders boyunca aklına gelen soruları çalışma kâğıdına not etmeleri istenir (KB2.8).

   BİY.11.1.12
2. Keşfetme25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden hazırladıkları broşürleri arkadaşlarıyla paylaşmaları istenir (SDB3.2). Broşürleri inceleyen öğrencilerden alerjiyle ilgili merak ettikleri konuları (alerjenler, belirtiler, tepkinin vücutta nasıl başladığı gibi) çalışma kâğıdına listelemeleri istenir (E1.1). Öğretmen listelerdeki ortak konuları etkileşimli tahtada toplar (BİY.11.1.12.a).

   BİY.11.1.12
3. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden belirledikleri konulara ilişkin 'Alerjik tepki neden oluşur?' gibi araştırılabilir sorular yazmaları istenir (KB2.8). Sorular çiftler hâlinde birbirine yöneltilir, 'neden, nasıl, hangi' ile başlayan açık uçlu biçime getirilir (E2.3). Seçilen sorularla sınıf soru havuzu etkileşimli tahtada oluşturulur (BİY.11.1.12.b).

   BİY.11.1.12
4. Uygulama35 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden soru havuzundan seçtikleri iki soruya yanıt aramak için ders kitabındaki ilgili bölümleri incelemeleri istenir (OB1). Buldukları bilgiler çalışma kâğıdına kaynağıyla birlikte yazılır. Öğretmen sınıfı dolaşarak öğrencilerin arama stratejilerine yönelik dönüt verir (BİY.11.1.12.c).

   BİY.11.1.12
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler 4-5 kişilik gruplar hâlinde bireysel olarak topladıkları bilgileri birleştirir ve dijital kaynaklardan yeni bilgiler ekler (OB2). Gruplardan bilgilerini zihin haritasında düzenlemeleri istenir; kişisel sağlık bilgilerinin sınıfta paylaşılmaması gerektiği hatırlatılır (D8). Gruplar arası iş birliği ve görev paylaşımı gözlenir (BİY.11.1.12.c).

   BİY.11.1.12
6. Sonuçlandırma25 dk

   Gruplar zihin haritalarını kısaca sunar; öğretmen hangi soruların hangi kaynaklarla yanıtlandığını etkileşimli tahtada özetler. Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki merak, soru ve toplanan bilgi bölümlerini gözden geçirmeleri ve öz değerlendirme formunu doldurmaları istenir (E3.4). Zihin haritaları ve çalışma kâğıtları öğrenme kanıtı olarak toplanır (BİY.11.1.12.c).

   BİY.11.1.12

Sınıf defteri: BİY.11.1.12 Alerjik tepkilerin oluşumunu sorgulayabilme; değerlendirme