1. Hafta — 14-18 Eylül — Tema: Üreme Dolu
- Ders
- Biyoloji
- Sınıf
- 12. Sınıf
- Tema / Ünite
- Üreme
- Konu
- Hücre Bölünmeleri ve Üreme
- Süre
- 4 ders saati (160 dk)
- Tarih
- 14-18 Eylül
- Hafta
- 1. Hafta
- Belirli Gün ve Haftalar
- 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü, Gaziler Günü (19 Eylül)
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri MEB
Tema Özeti MEB
Bu temanın içeriğini canlılarda üremenin önemi ve canlılarda üreme çeşitleri oluşturmaktadır. Tema kapsamında öğrencilerin hücre bölünmesinin ve üremenin canlılar için önemini yorumlamaları, hücredeki genetik materyalin organizasyonunu çözümlemeleri, hücre döngüsünü sorgulamaları, kromozomlarda ayrılmamanın sonuçları ile eşeysiz ve eşeyli üremeyle ilgili bilimsel çıkarım yapmaları, üreme hücrelerinin oluşum süreci ve yapılarını karşılaştırmaları, erkek ve dişi üreme sistemlerinin yapış, işleyişi ve embriyonik gelişimle ilgili bilgi toplamaları, çiçeğin kısımları ve görevleriyle ilgili bilimsel gözlem yapmaları ve çimlenmeyi etkileyen faktörleri gözlemleyecekleri deneyler yapmaları amaçlanmaktadır.
Anahtar Kavramlar MEB
eşeysiz üremeeşeyli üremegametogenezoogenezspermatogenezdöllenmeçimlenmedormansiProgramlar Arası Bileşenler MEB
Alan Becerileri MEB
FBAB1. Bilimsel Gözlem Yapma, FBAB7. Deney Yapma, FBAB8. Bilimsel Çıkarım Yapma
Diğer Derslerle İlişki MEB
Fizik, Kimya ders(ler)i ile ilişkilendirilir.
Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme) MEB
- Dereceli Puanlama Anahtarı
- Performans Görevi
- Öz Değerlendirme Formu
- Akran Değerlendirme Formu
- Grup Değerlendirme Formu
- Balık Kılçığı
- Öğrenme Günlüğü
- Organizasyon Şeması
- Bilgi Görseli (İnfografik Metin)
Öğrenme çıktıları; öğrenme günlüğü, 3-2-1 çıkış kartları, organizasyon şeması, balık kılçığı, performans görevi, araştırma raporu, sunum, poster, animasyon, deney yapma, bilgi görseli kullanılarak dereceli puanlama anahtarı, grup değerlendirme ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir. Öğrencilere hücre döngüsü sürecini, mitoz ve mayoz ile yeni hücre oluşumunu ve tür içi kalıtsal çeşitliliğin önemini ortaya koyacakları poster hazırlamaya yönelik performans görevi verilebilir. Öğrencinin hazırlayacağı poster, analitik dereceli puanlama anahtarı ile puanlanabilir. Öz değerlendirme formu ile öğrencinin kendisini değerlendirmesi sağlanabilir. Kromozomlarda ayrılmama konusunu araştırmak için gruplara ayrılan öğrencilerden araştırma yaparak elde ettikleri bilgileri raporlaştırmaları, raporlarını sınıfta sunmaları istenebilir. Öğrencilerin sunumları, akran değerlendirme formu ile değerlendirilebilir. Grupların kendi çalışmalarını değerlendirmeleri için grup değerlendirme formu, öğrencilerin kendilerini değerlendirmeleri için öz değerlendirme formu kullanılabilir. Öğrencilerin araştırma raporları ise analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Öğrencilere eşeyli ve eşeysiz üremenin benzer ve farklı özellikleriyle ilgili yaptıkları araştırmalara yönelik poster hazırlayacakları performans görevi verilebilir. Öğrencilerin hazırlayacağı poster, analitik dereceli puanlama anahtarı ile puanlanabilir. Öğrencilere gruplara ayrılarak bir bitkinin yaşam döngüsünü gösteren animasyon hazırlayacakları performans görevi verilebilir. Öğrencilerin hazırlayacağı animasyon, bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile puanlanabilir; grup değerlendirme formu kullanılabilir.
Performans görevi: Öğrenme çıktıları; öğrenme günlüğü, 3-2-1 çıkış kartları, organizasyon şeması, balık kılçığı, performans görevi, araştırma raporu, sunum, poster, animasyon, deney yapma, bilgi görseli kullanılarak dereceli puanlama anahtarı, grup değerlendirme ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir. Öğrencilere hücre döngüsü sürecini, mitoz ve mayoz ile yeni hücre oluşumunu ve tür içi kalıtsal çeşitliliğin önemini ortaya koyacakları poster hazırlamaya yönelik performans görevi verilebilir.
Temel Kabuller MEB
Öğrencilerin hücre bölünmelerinin üreme, büyüme ve gelişme ile ilişkisi; nükleotit, gen, kromatit ve kromozom kavramları ile genetik materyalin organizasyonu hakkında temel bilgilere fen bilgisi dersinden sahip oldukları kabul edilmektedir. Ayrıca öğrencilerin mitoz ve mayoz arasındaki farklılıkları bildikleri, eşeysiz ve eşeyli üreme hakkında temel bilgilere sahip oldukları ve dişi ile erkek üreme sistemlerinin genel yapısını bildikleri kabul edilmektedir.
Ön Değerlendirme Süreci MEB
Öğrencilerin hücre bölünmeleri ile üreme, büyüme ve gelişme arasındaki ilişkiye dair ön bilgileri bir kavram haritası aracılığıyla değerlendirilebilir. Genetik materyalin organizasyonu ile dişi ve erkek üreme sistemlerinin genel yapısına ilişkin temel bilgiler ise bir organizasyon şeması ile ele alınabilir. Ayrıca mitoz ile mayoz arasındaki benzerlikler ve farklılıklar için bir T-tablosu, eşeysiz ve eşeyli üremenin karşılaştırılmasına yönelik ön bilgilerin sunumu içinse bir karşılaştırma tablosu kullanılabilir.
Köprü Kurma MEB
Öğrencilerden hasarlı dokuların yenilenmesi, yaraların iyileşmesi, fiziksel büyüme ya da üreme hücrelerinin oluşması ile organizmaların yaşam döngüsünün birçok yönünü etkileyen temel bir süreç olan hücre bölünmesi arasında ilişki kurmaları istenebilir. “Genomun bir kitap olduğunu hayal ediniz. Bu kitapta 46 bölüm vardır. Her bölümde birçok hikâye bulunur. Her hikâye yüzlerce harf ile yazılmıştır.” şeklinde bir metin verilerek öğrencilerden kromozom, gen ve nükleotit kavramlarını metindeki hangi ifadelerle eşleştirmeleri gerektiğini bulup metni yeniden kurgulamaları istenebilir. İnsan vücudunda oluşan bir yaranın iyileşme süreciyle mitoz arasında ilişki kurmaları beklenebilir. Sınıftaki her bir öğrencinin genetik özellikleri ve dış görünüşünün farklı olması ile mayoz arasında ilişki kurmaları istenebilir. 21 Mart Dünya Down Sendromu Günü tanıtılarak kromozom bozukluklarına dikkat çekilebilir.’’ Genel olarak kadınlarda her ay bir yumurta üretilirken erkeklerde milyonlarca sperm üretilmesi ile döllenme şansını artırma arasında ilişki kurmaları beklenebilir. Eşeysiz üreyen bir türün yavrularının birbirleri ve ataları ile tıpatıp aynı olmasından, eşeyli üreyen bir türün yavrularının ise birbirinden ve atalarından farklı özelliklere sahip olmasından yola çıkarak üreme çeşitlerinin kalıtsal çeşitlilikle ilişkisini kurmaları istenebilir. Dişi ve erkek üreme sistemlerinin sağlığını korumasının dengeli beslenme, hijyen ve düzenli sağlık kontrolleriyle sağlanabileceği vurgulanabilir. Gebelik sürecinde annenin radyasyon, kimyasallar, alkol, sigara vb. sağlığa zararlı etmenlerden uzak durması ile sağlıklı bir embriyonik gelişim arasında ilişki kurmaları istenebilir. Alerjik yapıya sahip bireylerin ilkbahar mevsiminde artan polen miktarına bağlı olarak neden daha fazla alerjik tepki gösterdiklerinin açıklanması sağlanabilir. Yağışların yetersiz olduğu bir bölgede tohumların çimlenememesi veya bazı bitki tohumlarının çimlenebilmesi için kış mevsiminden önce ekilmesi gerektiği şeklinde örnekler verilerek çimlenmeye etki eden faktörlerin günlük yaşamla ilişkisi kurulabilir.
Öğrenme-Öğretme Uygulamaları YZ
- Derse Giriş15 dk
Öğretmen Demokrasi ve Millî Birlik Günü ile Gaziler Günü'ne kısaca değinir. Etkileşimli tahtada bir amip görseli gösterilerek öğrencilere 'Bu canlı sayısını nasıl artırır?' sorusu yöneltilir ve tahminler alınır (E1.1). Öğrencilerden hücre bölünmesinin canlılar için neden gerekli olabileceğine ilişkin ilk düşüncelerini söylemeleri istenir. Haftanın amacının hücre bölünmesinin ve üremenin önemini yorumlamak olduğu belirtilir.
- Keşfetme25 dkEtkinlik 1
Amip hücresinin bölünmesini gösteren animasyon ya da video etkileşimli tahtada izletilir. Öğrencilerden bölünen hücrelerin niteliklerini (çekirdek, sitoplazma, boyut) belirleyip defterlerine yazmaları istenir (OB4). Birkaç öğrencinin gözlemleri sınıfla paylaşılır (BİY.12.1.1.a).
BİY.12.1.1 - 25 dkEtkinlik 2
Öğrencilere 'Hücrelerin boyutlarında mı sayılarında mı değişim oldu?' sorusu yöneltilir. Öğrenciler ikili çalışarak bölünmeden önceki ve sonraki hücreleri karşılaştırır (KB2.7) ve yanıtlarını gerekçeleriyle yazar. Yanıtlar sınıfta tartışılarak bölünmenin hücre sayısını artırdığı belirlenir (BİY.12.1.1.a).
BİY.12.1.1 - Uygulama35 dkEtkinlik 1
Animasyon yeniden izletilir; öğrencilere 'Sitoplazması azalan amip neden bölünmez?', 'Çekirdeksiz kalan amip neden ölür?' ve 'Bölünme olgunluğuna erişen amip, sitoplazması kesilmesine rağmen neden bölünür?' soruları sorulur. Gruplar hâlinde her soru için yanıt hazırlanır (SDB2.2). Öğrencilerden hücre bölünmesinin nedenlerini kendi cümleleriyle ifade etmeleri istenir (BİY.12.1.1.b).
BİY.12.1.1 - 35 dkEtkinlik 2
Tek hücrelilerde üreme, çok hücrelilerde üreme, büyüme, gelişme ve onarım süreçlerini açıklayan görseller, videolar ya da animasyonlar sunulur. Gruplar hâlinde her süreçte hücre bölünmesinin rolü incelenir (KB2.8) ve bulgular tabloda özetlenir. Grupların çıkarımları sunularak bölünmenin üreme, büyüme ve gelişme için önemi yorumlanır (BİY.12.1.1.c).
BİY.12.1.1 - Sonuçlandırma25 dk
Gruplar, hücre bölünmesinin üreme, büyüme, gelişme ve onarımdaki önemini gösteren bilgi görselini (infografik metin) tamamlar ve sunar (BİY.12.1.1.c). Sunumlar Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu'nu doldurarak kendi katkılarını gözden geçirir (SDB1.2). Öğretmen, hücre bölünmesinin canlılar için önemini kısaca toparlar.
BİY.12.1.1
Sınıf defteri: BİY.12.1.1 Hücre bölünmesinin ve üremenin canlılar için önemini yorumlayabilme; değerlendirme
Derse Giriş YZ 15 dk
Öğretmen Demokrasi ve Millî Birlik Günü ile Gaziler Günü'ne kısaca değinir. Etkileşimli tahtada bir amip görseli gösterilerek öğrencilere 'Bu canlı sayısını nasıl artırır?' sorusu yöneltilir ve tahminler alınır (E1.1). Öğrencilerden hücre bölünmesinin canlılar için neden gerekli olabileceğine ilişkin ilk düşüncelerini söylemeleri istenir. Haftanın amacının hücre bölünmesinin ve üremenin önemini yorumlamak olduğu belirtilir.
Keşfetme YZ 25 dk
Amip hücresinin bölünmesini gösteren animasyon ya da video etkileşimli tahtada izletilir. Öğrencilerden bölünen hücrelerin niteliklerini (çekirdek, sitoplazma, boyut) belirleyip defterlerine yazmaları istenir (OB4). Birkaç öğrencinin gözlemleri sınıfla paylaşılır (BİY.12.1.1.a).
Keşfetme YZ 25 dk
Öğrencilere 'Hücrelerin boyutlarında mı sayılarında mı değişim oldu?' sorusu yöneltilir. Öğrenciler ikili çalışarak bölünmeden önceki ve sonraki hücreleri karşılaştırır (KB2.7) ve yanıtlarını gerekçeleriyle yazar. Yanıtlar sınıfta tartışılarak bölünmenin hücre sayısını artırdığı belirlenir (BİY.12.1.1.a).
Uygulama YZ 35 dk
Animasyon yeniden izletilir; öğrencilere 'Sitoplazması azalan amip neden bölünmez?', 'Çekirdeksiz kalan amip neden ölür?' ve 'Bölünme olgunluğuna erişen amip, sitoplazması kesilmesine rağmen neden bölünür?' soruları sorulur. Gruplar hâlinde her soru için yanıt hazırlanır (SDB2.2). Öğrencilerden hücre bölünmesinin nedenlerini kendi cümleleriyle ifade etmeleri istenir (BİY.12.1.1.b).
Uygulama YZ 35 dk
Tek hücrelilerde üreme, çok hücrelilerde üreme, büyüme, gelişme ve onarım süreçlerini açıklayan görseller, videolar ya da animasyonlar sunulur. Gruplar hâlinde her süreçte hücre bölünmesinin rolü incelenir (KB2.8) ve bulgular tabloda özetlenir. Grupların çıkarımları sunularak bölünmenin üreme, büyüme ve gelişme için önemi yorumlanır (BİY.12.1.1.c).
Sonuçlandırma YZ 25 dk
Gruplar, hücre bölünmesinin üreme, büyüme, gelişme ve onarımdaki önemini gösteren bilgi görselini (infografik metin) tamamlar ve sunar (BİY.12.1.1.c). Sunumlar Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu'nu doldurarak kendi katkılarını gözden geçirir (SDB1.2). Öğretmen, hücre bölünmesinin canlılar için önemini kısaca toparlar.
Farklılaştırma MEB
Araç-Gereç ve Kaynaklar DPO
Araç-Gereç
- Ders kitabı
- Etkileşimli tahta
- Dijital içerik
- Görsel kaynaklar (fotoğraf, resim)
Kaynaklar
- Biyoloji Dersi Öğretim Programı (MEB, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli)
- Ders Bilgi Formu (MEB)
Deney ve uygulama sırasında laboratuvar/atölye güvenlik kurallarına uyulur; kesici, ısıtıcı, kimyasal ve elektrikli araçlar yalnız öğretmen gözetiminde kullanılır; koruyucu gözlük/eldiven gerektiğinde takılır ve çalışma alanı etkinlik sonunda temizlenir.
Öğretmen Görüşleri
BÖLÜM I
- Ders
- Biyoloji
- Sınıf
- 12. Sınıf
- Ünite / Tema
- Üreme
- Konu
- Hücre Bölünmeleri ve Üreme
- Önerilen Süre
- 4 ders saati (160 dk)
- Tarih
- 14-18 Eylül
- Hafta
- 1. Hafta
- Belirli Gün ve Haftalar
- 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü, Gaziler Günü (19 Eylül)
BÖLÜM II Boş
Kazanımlar
Öğrenme-Öğretme Yöntem ve Teknikleri
Kullanılan Eğitim Teknolojileri, Araç ve Gereçler
Araç-Gereç
- Ders kitabı
- Etkileşimli tahta
- Dijital içerik
- Görsel kaynaklar (fotoğraf, resim)
Kaynaklar
- Biyoloji Dersi Öğretim Programı (MEB, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli)
- Ders Bilgi Formu (MEB)
Deney ve uygulama sırasında laboratuvar/atölye güvenlik kurallarına uyulur; kesici, ısıtıcı, kimyasal ve elektrikli araçlar yalnız öğretmen gözetiminde kullanılır; koruyucu gözlük/eldiven gerektiğinde takılır ve çalışma alanı etkinlik sonunda temizlenir.
Öğrenme-Öğretme Etkinlikleri
Dikkat Çekme
Güdüleme
Gözden Geçirme
Derse Geçiş
Bireysel Öğrenme Etkinlikleri
Grupla Öğrenme Etkinlikleri
Özet
BÖLÜM III — Ölçme-Değerlendirme
Bireysel Öğrenme Etkinliklerine Yönelik Ölçme-Değerlendirme
- Dereceli Puanlama Anahtarı
- Performans Görevi
- Öz Değerlendirme Formu
- Akran Değerlendirme Formu
- Grup Değerlendirme Formu
- Balık Kılçığı
- Öğrenme Günlüğü
- Organizasyon Şeması
- Bilgi Görseli (İnfografik Metin)