T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 10. SINIF FELSEFE DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada 'Felsefe ne işe yarar?' sorusunu gösterir ve öğrencilerden aklına gelen yanıtı birkaç sözcükle yazmalarını ister. Yanıtlar tahtada toplanarak felsefe sözcüğüne ilişkin merak uyandırılır (E1.1). Bu hafta felsefenin anlamının nasıl tanımlandığının ve ortak bir tanımın mümkün olup olmadığının sorgulanacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır; gruplardan günlük hayatta felsefenin nasıl tanımlandığını iş birliği içinde kâğıda yazmaları istenir (E1.1, SDB2.2). Yazılan tanımların doğruluğu sınıfça tartışılır (KB2.18). Tartışmada felsefenin anlamına yönelik ön yargıların fark edilmesi, felsefeye ilişkin duygu ve düşüncelerin açıkça ifade edilmesi beklenir (D6.2). (FEL.10.1.1.a)

   FEL.10.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Etkileşimli tahtada felsefenin terim anlamını ve ilişkili olduğu kavramları (sevgi, arayış, hakikat, bilgi, erdem, bilinç, düşünme) gösteren bilgi görseli sunulur. Öğrencilerden felsefenin bu kavramlarla nasıl ilişkili olduğunu kendi cümleleriyle ifade etmeleri istenir (OB1). (FEL.10.1.1.a)

   FEL.10.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Farklı filozofların felsefe tanımlarını içeren yapılandırılmış metinler ve bilgi görseli verilir. Gruplar 'Tanımlar neden farklıdır? Bu tanımlar felsefeyi yeterince açıklıyor mu? Felsefenin ortak bir tanımı yapılabilir mi?' sorularını tartışır (E3.9, SDB2.2). Öğrencilerin birbirine destek olarak etkili iletişim kurması sağlanır (D4.2). Peşin hükümden kaçınmanın ve şüpheyi araç olarak kullanmanın önemi belirtilir. (FEL.10.1.1.a)

   FEL.10.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki açık uçlu soruyu, felsefenin ortak bir tanımının mümkün olup olmadığına ilişkin gerekçeli görüşlerini yazarak yanıtlamaları istenir. Yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğretmen, peşin hükümden kaçınmanın ve şüphenin önemini vurgulayarak haftayı toparlar. (FEL.10.1.1.a)

   FEL.10.1.1

Sınıf defteri: FEL.10.1.1 Felsefenin anlamını, gelişim sürecini ve işlevini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, İlköğretim Haftası'nı anarak öğrencilerin ilk öğrenme yıllarındaki 'neden?' sorularını hatırlamalarını ister. Birkaç öğrenciden çocukluktan kalma bir merak örneği paylaşması istenir. Bu örneklerin felsefi düşünceyle bağı sorulur ve dersin odağının felsefi düşüncenin özellikleri ile tarihsel gelişimi olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Aynı olay karşısında farklı düşüncelerin olabileceğini yansıtan bir karikatür etkileşimli tahtada gösterilir. Öğrencilerden karikatürdeki düşünme biçimleri hakkında fikir üretmeleri istenir (OB4). Ardından felsefi düşüncenin temel özelliklerine yönelik çalışma kâğıdı dağıtılır; öğrenciler kâğıdı inceleyerek özellikler üzerine derinlemesine düşünür (FEL.10.1.1.b).

   FEL.10.1.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Felsefi düşüncenin genel özelliklerini gösteren bilgi görselinden özelliklerin birbirleriyle ilişkisi hakkında çıkarım yapılır (KB2.10). Sunulan farklı durumlarda felsefi düşüncenin teorik ve pratik sonuçları analiz edilir; bu sonuçlar kendi düşünce tarzlarıyla açık fikirlilikle karşılaştırılarak yansıtma yazısı yazılır (E3.5, OB1, KB2.7). Düşünce tarzlarındaki değişimler ve felsefi düşüncenin önemi tartışılır (KB2.18, E3.10) (FEL.10.1.1.b).

   FEL.10.1.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Felsefi düşüncenin ortaya çıkışı ve tarihsel gelişimine yönelik çalışma kâğıdı sunulur. Felsefenin ortaya çıkışını ve gelişimini açıklayan bilgi görseli incelenir. Gruplar hâlinde kültürel, ekonomik, siyasal ve bilimsel koşulların etkileri iş birliği ve açık fikirlilikle analiz edilir (SDB2.2, E3.5) (FEL.10.1.1.b).

   FEL.10.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden 'Felsefi düşüncenin genel özellikleri ile ortaya çıkış koşulları birbirini nasıl açıklar?' açık uçlu sorusunu çalışma kâğıdına yanıtlamaları istenir. Yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğretmen, felsefi düşüncenin özellikleri ve tarihsel gelişimi üzerine öne çıkan görüşleri toparlar (FEL.10.1.1.b).

   FEL.10.1.1

Sınıf defteri: FEL.10.1.1 Felsefenin anlamını, gelişim sürecini ve işlevini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, tahtada günlük yaşamdan bir soru ile bir felsefi soruyu yan yana gösterir. Öğrencilerden iki sorunun birbirinden farkını sezgisel olarak söylemeleri istenir. Bu derste felsefi soruların temel özelliklerinin belirleneceği ve öğrencilerin kendi felsefi sorularını üretecekleri duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Dört köşe tekniği uygulanır: 'Felsefenin doğuşu ve gelişimi tek bir nedene bağlanabilir' önermesine ilişkin katılıyorum, kısmen katılıyorum, katılmıyorum ve kararsızım köşeleri oluşturulur. Öğrencilerden köşelerinde görüşlerini gerekçelendirmeleri ve diğer köşelerle karşılaştırmaları istenir. Hint, Çin, Türk-İslam, Antik Yunan, Fransız, Alman, Anglosakson ve Amerikan geleneklerinden hareketle felsefenin tek bir kültüre indirgenemeyeceği vurgulanır (OB5, FEL.10.1.1.c).

   FEL.10.1.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Felsefi soru örneklerinin de yer aldığı farklı türden sorular karışık biçimde sunulur. Öğrencilerden bu soruları felsefi olup olmamalarına göre sınıflandırmaları ve gerekçelerini açıklamaları istenir (KB2.5, FEL.10.1.1.c). Felsefi sorunun genel özelliklerini gösteren bilgi görseli sunulur; öğrenciler ilk sınıflandırmalarını gözden geçirip gerekçelerini güçlendirir (E3.1, SDB1.2).

   FEL.10.1.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Günlük yaşamdan ya da felsefe tarihinden seçilen düşündürücü bir olay, ikilem veya alıntı metin sunulur. Öğrencilerden gruplar hâlinde felsefi sorunun özelliklerini dikkate alarak özgün felsefi sorular üretmeleri istenir (E3.3, SDB2.2, FEL.10.1.1.c). Sorular soru-cevap tekniğiyle sınıfta paylaşılır; öğrencilerden bu süreçteki düşünsel değişimlerini gerekçelendiren kısa bir yansıtma yazısı yazmaları istenir (E3.10, OB1).

   FEL.10.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin ürettiği felsefi sorular Çalışma Kâğıdı üzerinde toplanır ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. Öğretmen, bir sorunun felsefi sayılmasını sağlayan özellikleri açık uçlu bir soruyla yoklar. Öğrencilerden yanıtlarını gerekçelendirmeleri istenir, böylece felsefi soruların temel özellikleri sınıfça toparlanır (FEL.10.1.1.c).

   FEL.10.1.1

Sınıf defteri: FEL.10.1.1 Felsefenin anlamını, gelişim sürecini ve işlevini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, felsefenin bilimle, dinle ve sanatla aynı sorulara farklı yollarla yaklaştığını belirten kısa bir durum cümlesini etkileşimli tahtaya yansıtır. Öğrencilerden bu cümleye ilişkin ilk düşüncelerini tek cümleyle yazmaları istenir. Birkaç yanıt sınıfta okunur ve dersin bu ilişkiyi eleştirel biçimde sorgulayacağı belirtilir (E3.8).

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden felsefenin bilim, din ve sanatla ilişkisine dair birer soru yazmaları ve sorularını refleksif sorgulama kartlarına geçirmeleri istenir. Öğrenciler yönlendirici sorularla kartlarını bütüncül biçimde değerlendirip yeniden düzenler ve sınıfta paylaşır (SDB1.2). Sokratik tartışma yöntemiyle paylaşılan sorular iş birliği içinde sınanır ve geliştirilir (E3.8). (FEL.10.1.1.ç)

   FEL.10.1.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler yazdıkları soruları yığılımlı biçimde yapılandırarak daha nitelikli hâle getirir (KB2.13). Gruplar hâlinde felsefenin bilim, din ve sanatla benzer ve farklı yönleri tartışılır, görüşler sınıfta paylaşılır (SDB2.2, KB2.7). Ardından etkileşimli tahtada bilgi görseli sunulur; öğrenciler paylaşılan görüşlerin güçlü ve zayıf yönlerini belirleyip görüşlerini gözden geçirir (E3.2, SDB1.2). (FEL.10.1.1.ç)

   FEL.10.1.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden felsefenin bilim, din ve sanatla ilişkisini amaç, yöntem ve konu ölçütleri üzerinden irdelemeleri istenir (E3.1). Bunun için çalışma kâğıdındaki karşılaştırma tablosu bireysel olarak doldurulur. Tablolar eşlerle karşılaştırılır ve ölçütlere göre değerlendirilir. (FEL.10.1.1.ç)

   FEL.10.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden karşılaştırma tablosunu esas alarak felsefenin bilim, din ve sanatla ilişkisine dair açık uçlu soruları çalışma kâğıdında yanıtlamaları istenir. Öğretmen yanıtları dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Birkaç öğrenciden ilişkiyi en iyi yansıtan ölçüt gerekçesiyle paylaşılır ve ders sonuçlandırılır. (FEL.10.1.1.ç)

   FEL.10.1.1

Sınıf defteri: FEL.10.1.1 Felsefenin anlamını, gelişim sürecini ve işlevini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen tahtaya 'Felsefe bir işe yarar mı?' sorusunu yazar. Öğrencilerden bu soruya günlük yaşamdan birer örnekle yanıt aramaları istenir. Birkaç yanıt dinlenir. Önceki derslerde felsefenin anlamı, özellikleri ve bilim, din, sanatla ilişkisi çalışıldığı hatırlatılır; bu derste felsefenin bireysel ve toplumsal işlevleri tartışılacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden felsefenin işlevine ilişkin ileri sürülen görüşlerin tutarlılığını tartışarak bunları kabul etmeleri veya reddetmeleri istenir (E3.7, KB2.18, KB3.3). Tartışma sonrasında öğrenciler felsefenin işlevlerini bireysel ve toplumsal olarak sınıflar (FEL.10.1.1.d). Öğretmen, kavram yanılgıları ve öğrenme eksiklikleri hakkında dönüt verir.

   FEL.10.1.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen performans görevini tanıtır: öğrenciler farklı yaş ve meslek gruplarından kişilerle 'Felsefe nedir? Filozof kime denir? Bildiğiniz filozoflar kimlerdir? Felsefe ne işe yarar? Felsefe nasıl yapılır?' soruları üzerine röportaj yapacaktır. Öğrenciler ikili çalışarak röportaj planını hazırlar; karşıdaki kişiyle empati kurup nezaketli davranmanın yolları belirlenir (D14.1, FEL.10.1.1.d).

   FEL.10.1.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler yaptıkları röportaj yanıtlarını felsefenin işlevleri açısından gruplayarak dijital ya da yazılı biçimde düzenler. Düzenlemede konu birliği ve akış gözetilir, özverili çalışılır (D3.2, D16.3, OB2). Hazırlanan röportajların okul genel ağ sayfasında yayımlanması için gerekli adımlar belirlenir (FEL.10.1.1.d).

   FEL.10.1.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen, röportajlardan ortaya çıkan görüşleri felsefenin bireysel ve toplumsal işlevleri bakımından özetler. Öğrencilerden 'Felsefe bireye ve topluma ne kazandırır?' açık uçlu sorusunu çalışma kâğıdında yanıtlamaları istenir. Performans görevi; röportajın uygun yapılması, düzenlemede konu birliği ve akış ile yayımlama ölçütlerinden oluşan dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir (FEL.10.1.1.d).

   FEL.10.1.1

Sınıf defteri: FEL.10.1.1 Felsefenin anlamını, gelişim sürecini ve işlevini sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, Birleşmiş Milletler Günü'ne (24 Ekim) değinerek farklı dilleri konuşan insanların ortak bir amaç için bir araya geldiğini belirtir. Öğrencilere düşüncelerini başkalarına dil olmadan aktarıp aktaramayacakları sorulur. Öğrencilerden önceki haftada ele alınan felsefenin anlamını hatırlamaları istenir. Bu derste düşünme ve dil arasındaki ilişkinin yapılandırılacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Düşünme ve dil ilişkisine yönelik hazırlanmış çalışma kâğıdı öğrencilere sunulur. Kâğıttaki düşünme ve dilin farklı tanımlarını, genel özelliklerini ve aralarındaki ilişkiyi yansıtan bilgi görselleri incelenir. Öğrencilerden iş birlikli biçimde düşünme ve dil arasındaki nedensel ilişkiler hakkında tahminde bulunmaları istenir (SDB2.2, KB2.11). (FEL.10.2.1.a)

   FEL.10.2.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan tahmin ettikleri nedensel ilişkileri çalışma kâğıdındaki bilgi görselleriyle karşılaştırarak ortaya koymaları istenir. Her ilişki, neden ve sonuç yönü belirtilerek yazılır. Gruplar ilişkilerini sınıfla paylaşır (SDB2.2). (FEL.10.2.1.a)

   FEL.10.2.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden tespit ettikleri ilişkilerden hareketle düşünme ve dil ilişkisine yönelik uyumlu bir bütün oluşturmaları istenir. Bu doğrultuda yargılar oluşturulur ve ulaşılan yargıların doğruluğu değerlendirilir (E3.10). Kavram yanılgıları ve öğrenme eksikliklerine ilişkin dönüt verilir. (FEL.10.2.1.b)

   FEL.10.2.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden düşünme ve dil ilişkisine dair oluşturdukları uyumlu bütünü açık uçlu bir soruyla yazılı olarak ifade etmeleri istenir. Öğretmen, kavram yanılgılarına ilişkin dönüt verir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formunu doldurur ve yargılarının doğruluğunu gözden geçirir (SDB1.2). Çalışma kâğıdı ve yazılı yanıtlar Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir. (FEL.10.2.1.b)

   FEL.10.2.1

Sınıf defteri: FEL.10.2.1 Düşünme ve dil ilişkisini yapılandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Tahtaya 'Herkes söylüyor, o hâlde doğrudur.' gibi günlük hayattan bir ifade yazılır; öğrencilerden bu ifadenin doğru olup olmadığını gerekçelendirmeleri istenir. Düşüncenin dille ifade edildiği ve ifadelerin mantıksal yapısının incelenmesi gerektiği vurgulanır. Dersin amacının mantık ve argümantasyonla ilgili kavramları incelemek ve ifadeleri öncül ile sonuca ayırmak olduğu duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Farklı mantık tanımları etkileşimli tahtada gösterilir; öğrencilerden mantığın anlamını kendi sözcükleriyle ifade etmeleri istenir (OB1). Akıl ilkelerini (özdeşlik, çelişmezlik, üçüncü hâlin imkânsızlığı, yeter-sebep) örnekleyen bilgi görseli incelenir ve her ilke için öğrencilerce birer örnek üretilir. Karışık ifadeler 'önerme olan' ve 'önerme olmayan' diye listelenir, önermelerden doğru olabilecekler belirlenir (E3.10, KB2.5, FEL.10.2.2.a).

   FEL.10.2.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden önerme ve doğruluk kavramlarını kendi cümleleriyle tanımlamaları istenir (OB1); kavram yanılgıları için dönüt verilir. Akıl yürütme türleri (tümdengelim, tümevarım, analoji), argüman ve tutarlılık bilgi görseliyle örneklenir; safsata türlerine ise öğrencilerce çevrelerinden birer örnek verilir (E1.6). Doğru ve güvenilir olmanın önemi vurgulanır (D6.2, FEL.10.2.2.a).

   FEL.10.2.2
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Yapılandırılmış metinler verilir; öğrencilerden metinlerdeki akıl yürütme türünü ve argümanı belirlemeleri, ifadeleri bağlamından koparmadan öncül ve sonuç bileşenlerine ayırmaları istenir. Eşli çalışmada her metnin tutarlı olup olmadığına karar verilir (KB3.1). Ayırma sonuçları sınıfta karşılaştırılır (FEL.10.2.2.b).

   FEL.10.2.2
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden kısa bir metni öncül ve sonuç bileşenlerine ayırarak çalışma kâğıdına yazmaları ve gerekçelerini belirtmeleri istenir. Kâğıtlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrenciler öz değerlendirme formunda hangi kavramlarda zorlandıklarını işaretler. Öğretmen, mantık ve argümantasyonun temel kavramlarını ve argümanın öncül-sonuç yapısını özetleyerek dersi toparlar.

   FEL.10.2.2

Sınıf defteri: FEL.10.2.2 Mantığın temel kavramlarını ve argümantasyon sürecini yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Varlık Felsefesi ünitesine giriş: fenomen, idea, madde kavramları üzerine kısa bir sohbetle derse başlanır. Atatürk Haftası (10-16 Kasım) ile bağ kurularak derse giriş yapılır.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerin varlık felsefesinin konusunu ve temel kavramlarını açıklaması amaçlanır. Bunun için; • Öğrencilerden günlük deneyimlerinden ve sezgilerinden hareketle "varlık", "yokluk", "gerçeklik" ve "hayal" kavramlarına ilişkin düşüncelerini gerekçeleriyle açıklamaları istenir.

   FEL.10.3.1
3. Uygulama35 dk

   Varlık felsefesinin temel kavramları (fenomen, idea, madde, oluş, öz, töz, varlık, varoluş) hakkında bilgi görseli verilerek öğrencilerin bu kavramların anlamlarını kendi cümleleriyle ifade etmeleri sağlanır (OB1). • Öğrencilerden felsefenin ve bilimin varlığı ele almasının karşılaştırılması istenir. Ardından öğrencilere metafizik ve ontoloji ilişkisini yansıtan yapılandırılmış kısa bir metin verilerek onlardan metafizik ve ontolojinin benzer ve farklı yanlarını ifade etmeleri beklenir (KB2.7). Sürecin sonunda öğrencilerin varlık felsefesinin konusu hakkında çıkarım yapmaları sağlanır. Öğrencilerin varlık felsefesinin temel problemlerini (varlığın var olup olmadığı, varlığın ne olduğu) açıklamaları ve bu problemlere yönelik düşünce ve argümanları değerlendirmeleri amaçlanır.

   FEL.10.3.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin "Varlık felsefesiyle ilgili metinlerde yer alan kavram, problem ve argümanları inceler" düzeyine ulaşması gözlenir; yazılı Sınav ile değerlendirilir.

   FEL.10.3.1

Sınıf defteri: FEL.10.3.1 Varlık felsefesinin konusunu, kavramlarını ve problemlerini muhakeme…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir manzara fotoğrafı ile aynı manzaranın çizimini gösterir; öğrencilerden 'Hangisi daha gerçektir?' sorusuna kısa bir yanıt yazmaları istenir. Birkaç yanıt okunur. Dersin amacının, varlık felsefesinin neyi konu edindiğini ve temel kavramlarını açıklamak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen 'Varlık var mıdır? Varsa gerçekten var olan nedir?' sorularını yöneltir (E1.1). Öğrencilere varlığın sorgulanmasını sağlayan bir düşünce deneyi verilir: yaşanan her şeyin bir simülasyon olduğu düşünülür. Yönlendirici sorularla öğrencilerin 'varlık', 'gerçek' ve 'var olmak' sözcüklerini nasıl kullandıkları ortaya çıkarılır ve varlık felsefesinin konusu fark ettirilir (FEL.10.3.1.a).

   FEL.10.3.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden rüyaları, sanal ortamları ve simülasyonları gerçeklikten ayıran şeyi ve gerçek varlıkların neler olduğunu kendi cümleleriyle açıklamaları istenir (OB1). Öğretmen, açıklamalardan hareketle varlık, varoluş, öz, töz, madde, idea, fenomen ve oluş kavramlarını örneklerle açıklar; kavram yanılgıları ve öğrenme eksiklikleri hakkında dönüt verir (FEL.10.3.1.a).

   FEL.10.3.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerin kavramları kendi örnekleriyle kullanarak varlığa ilişkin düşüncelerini dile getirebileceği bir tartışma ortamı sağlanır (KB2.18). Tartışmada davranışlarda kontrollü olunmasına, görüşlerin açık ifade edilmesine, etkin dinlenmesine ve söz kesilmemesine dikkat edilir (E3.5, SDB2.1, D12.2, FEL.10.3.1.a).

   FEL.10.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilere çalışma kâğıdı verilir. Öğrencilerden varlık felsefesinin konusunu bir cümleyle belirtmeleri ve tartışmada kullanılan iki kavramı örnekle açıklamaları istenir. Yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir; birkaç öğrenciden yanıtlarını okumaları istenir ve kavram yanılgıları giderilir.

   FEL.10.3.1

Sınıf defteri: FEL.10.3.1 Varlık felsefesinin konusunu, kavramlarını ve problemlerini muhakeme…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Tahtaya nihilizm, realizm, idealizm, materyalizm, düalizm, oluş felsefesi, fenomenoloji ve varoluşçuluk adları yazılır. Öğrencilerden 'Varlık var mıdır, varsa nedir?' sorusuna birer cümleyle ilk düşüncelerini söylemeleri istenir. Öğretmen yanıtlardan yola çıkarak varlık felsefesinin temel problemlerinin farklı akımlara yol açtığını belirtir ve dersin amacını açıklar.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere varlık felsefesinin akımlarına ilişkin çalışma kâğıdı ile temsilcilerin açıklandığı bilgi görselleri verilir. Öğrencilerden her akımın hangi temel probleme yanıt verdiğini, görüş ve argümanlarını çalışma kâğıdında belirlemeleri istenir. Akımların benzerlik ve farklılıkları karşılaştırılarak değerlendirilir (KB3.3, KB2.7) (FEL.10.3.1.b).

   FEL.10.3.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen nihilizmin genel olarak varlığı kabul etmediğini, realizmin ise varlığı kabul ettiğini ve diğer akımların realizmin bir yansıması olduğunu vurgular. Soru-cevap tekniğiyle her akımın hangi probleme nasıl yanıt verdiği sorulur, öğrenciler gerekçelerini açıklar (KB2.18) (FEL.10.3.1.b).

   FEL.10.3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde iş birlikli olarak akımların görüş ve argümanları ile temsilcilerini içeren soru kartları hazırlanır (SDB2.2, D4.1). Kartlarla gruplar arasında bilgi yarışması yapılır. Öğrenciler arkadaşlarının cevaplarını saygı ve nezaket çerçevesinde değerlendirir (D14.1) (FEL.10.3.1.b).

   FEL.10.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden 'Varlık felsefesinin temel problemlerinden biri seçilerek iki akımın bu probleme yanıtı' açık uçlu soru olarak yazılı yanıtlanır. Çalışma kâğıdı toplanır, dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğretmen temel problemlerin akımları nasıl doğurduğunu özetler (FEL.10.3.1.b).

   FEL.10.3.1

Sınıf defteri: FEL.10.3.1 Varlık felsefesinin konusunu, kavramlarını ve problemlerini muhakeme…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtaya 'Varlık var mıdır, varsa nedir?' sorusu yazılır; öğrencilerden bu soruya sezgilerine dayanarak kısa yanıtlar vermeleri istenir (E1.1). Öğretmen yanıtlardaki gerekçelerin sağlam olup olmadığının nasıl anlaşılabileceğini sorar ve öğrencilerin düşünceleri dinlenir (KB2.18). Dersin amacının varlığın var olup olmadığı ve ne olduğu problemlerine yönelik düşünce ve argümanları değerlendirmek olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen felsefi bir argümanın nasıl değerlendirileceğini gösteren bilgi görselini etkileşimli tahtada sunar. Öğrencilerden bu görselden hareketle varlığın var olup olmadığı ve ne olduğu problemlerine yönelik bir argümanı değerlendirmede kullanılabilecek ölçütleri çalışma kâğıdında listelemeleri istenir (KB2.4) (FEL.10.3.1.c). Listeler ikili gruplarda karşılaştırılarak ortak ölçütler belirlenir (KB2.7).

   FEL.10.3.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, metinde geçen kavram, problem ve argümanların belirlenmesinin önemini vurgular; argümanların gerekçelerinin gösterilmesinin ve eleştirel olarak değerlendirilmesinin gereği üzerinde durur. Kısa bir örnek metinde bir argüman belirlenir, gerekçesi gösterilir ve listelenen ölçütlere göre sınıfça değerlendirilir (KB3.3) (FEL.10.3.1.c).

   FEL.10.3.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilere performans görevi verilir; Platon'un Phaidon, Aristoteles'in Metafizik, Thales, Anaksimandros ve Anaksimenes'in Fragmanlar, İbni Sina'nın Metafizik, R. Descartes'ın Metafizik Üzerine Düşünceler, J. P. Sartre'ın Varoluşçuluk ve Hilmi Ziya Ülken'in Varlık ve Oluş adlı eserlerinden kısaltılan metinler, öğrencilerin görüşleri alınarak dengeli biçimde dağıtılır. Öğrencilerden metindeki argümanı gerekçesiyle birlikte eleştirel olarak değerlendirmeleri istenir (KB3.3) (FEL.10.3.1.c).

   FEL.10.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Gönüllü öğrencilerin performans görevindeki değerlendirmeleri sunulur ve sınıfça tartışılır (KB2.18). Öğretmen çalışmaları dereceli puanlama anahtarıyla değerlendireceğini belirtir. Açık uçlu soru olarak 'Bir argümanın varlık problemleri bağlamında güçlü sayılması için hangi ölçütler gerekir?' yöneltilir; öğrencilerin yazılı yanıtları toplanır.

   FEL.10.3.1

Sınıf defteri: FEL.10.3.1 Varlık felsefesinin konusunu, kavramlarını ve problemlerini muhakeme…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, 'Bir şeyin var olduğunu nasıl bilebiliriz?' sorusunu sorar ve öğrencilerin yanıtları etkileşimli tahtaya yazılır. Yanıtlarda geçen kavramların önceki haftalarda çalışılan varlık, töz ve oluş kavramlarıyla ilişkisine dikkat çekilir. Bu derste kavram, problem ve argümanların metinlerde nasıl bulunacağının çalışılacağı belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere varlık felsefesiyle ilgili kısa bir metin ve metin inceleme formu verilir. Öğrenciler bireysel ya da iş birlikli olarak metindeki kavram, problem ve argümanları forma yazar, ardından çalışmalarını paylaşır (E3.7, KB2.4, FEL.10.3.1.ç).

   FEL.10.3.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden farklı bir metin üzerinde metin inceleme formunu performans görevi olarak bireysel doldurmaları istenir. Formda metindeki felsefi kavramlar ve problemler belirlenir, argümanların gerekçeleri gösterilir (KB2.4, FEL.10.3.1.ç).

   FEL.10.3.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler, argümanlara ilişkin eleştirel değerlendirmelerini eşleriyle paylaşır ve farklı görüşleri saygıyla dinleyerek gerekçelerini geliştirir. Performans görevi, kavram, problem ve argüman belirleme ile gerekçeyi gösterme ve eleştirel değerlendirme ölçütlerini içeren dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Süreçte açık fikirlilik ve görevin zamanında yerine getirilmesi gözetilir (KB3.3, KB2.18, D3.3, D16.3, FEL.10.3.1.ç).

   FEL.10.3.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden incelenen metinde en çok ikna edici bulduları argümanı ve nedenini açık uçlu bir soruya yanıt olarak yazmaları istenir. Metin inceleme formları çalışma kâğıdı olarak toplanır ve dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğretmen, varlık felsefesi metinlerinin inceleme basamaklarını sınıfla özetler (FEL.10.3.1.ç).

   FEL.10.3.1

Sınıf defteri: FEL.10.3.1 Varlık felsefesinin konusunu, kavramlarını ve problemlerini muhakeme…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, tahtaya 'Bir şeyi bildiğimizi nasıl söyleriz?' sorusunu yazar. Öğrencilerden bildikleri bir şeye ve yalnızca inandıkları bir şeye birer örnek vermeleri istenir. Örnekler tahtada iki sütunda toplanır. Dersin amacının bilgi felsefesinin konusunu, temel kavramlarını ve temel problemlerini açıklamak olduğu belirtilir; ders sonunda çalışma kâğıdının doldurulacağı duyurulur.

2. Keşfetme25 dk

   Bilgi olan ve bilgi olmayan ifadelerden oluşan karışık bir liste (bilimsel olgu, kulaktan dolma haber, tahmin, kişisel kanaat) etkileşimli tahtada gösterilir. Öğrenciler gruplar hâlinde ifadeleri bilgi olanlar ve olmayanlar şeklinde sınıflandırır, ayırt etme ölçütlerini gerekçeleriyle açıklar (KB2.5). Gruplar ölçütlerini sınıfa sunar; ortak ölçütler tahtada toplanarak bilgi, doğruluk ve gerçeklik kavramlarıyla ilişkilendirilir (FEL.10.4.1.a).

   FEL.10.4.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Platon'un mağara benzetmesine ilişkin görsel ya da animasyon izletilir; öğrencilerden bilgi ile sanı arasındaki ilişkiyi sorgulamaları ve gerçeklik ile doğruluk arasındaki ilişkiyi ifade etmeleri istenir (OB2, OB4). Öğretmen kavram yanılgılarına dönüt verir. Bilginin terim anlamı ve filozofların bilgi tanımları verilir; öğrencilerden bilgi felsefesinin konusu hakkında çıkarım yapmaları ve görüşlerini yazılı ya da sözlü özetlemeleri istenir (KB2.8, KB2.3, FEL.10.4.1.a).

   FEL.10.4.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Protagoras, Gorgias, Pyrrhon, Sokrates ve Descartes'ın doğru bilginin imkânına ilişkin görüş ve argümanlarını içeren bilgi görseli ya da tartışma senaryosu verilir. Öğrenciler ikişerli çalışarak doğru bilginin imkânı probleminin çıkış nedenlerini ve her filozofun bilgi anlayışını kendi cümleleriyle ifade eder (OB1, KB2.4). Bilginin imkânı, kaynağı ve doğruluk ölçütleri bilgi felsefesinin temel problemleri olarak tahtada özetlenir (FEL.10.4.1.b).

   FEL.10.4.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden çalışma kâğıdında bilgi felsefesinin konusunu, bilgi, doğruluk ve gerçeklik kavramlarını kendi cümleleriyle açıklamaları istenir. Ardından üç temel problemin (bilginin imkânı, kaynağı, doğruluk ölçütleri) her biri birer cümleyle tanımlanır. Açık uçlu sorulara ('Doğru bilginin imkânı problemi neden ortaya çıkmıştır?') verilen yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir; eksikler dönütle tamamlanır (FEL.10.4.1.b).

   FEL.10.4.1

Sınıf defteri: FEL.10.4.1 Bilgi felsefesinin konusunu, kavramlarını ve problemlerini muhakeme…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, yeni yıl öncesinde 'Yılın başında öğrendiklerimizin doğru olduğunu nasıl biliriz?' sorusunu sorarak dersi başlatır. Öğrencilerden bilginin doğruluğundan emin olma yollarına ilişkin birer örnek vermeleri istenir (E3.8). Geçen haftaki bilgi, doğruluk ve gerçeklik kavramlarına dönülür. Bu derste bilgi felsefesinin temel problemlerinin açıklanacağı ve görüşlerin argümanlarının değerlendirileceği belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen bilginin imkânı problemini etkileşimli tahtada örneklerle açıklar ve kuşkuculuk ile dogmatizm hakkında bilgi verir. (FEL.10.4.1.b) Öğrencilerden ikili gruplarda ilgili filozofların görüş ve argümanlarını anlam çözümleme tablosuna yazarak karşılıklı değerlendirmeleri istenir (KB2.7). (FEL.10.4.1.c)

   FEL.10.4.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Bilginin kaynağına yönelik çalışma kâğıdı dağıtılır; öğrencilerden bilginin kaynağının neler olabileceğini tartışmaları istenir. (FEL.10.4.1.b) Rasyonalizm, empirizm, kritisizm ve entüisyonizm görüşlerini içeren kısa metinler verilir; gruplar bilginin kaynağı problemini açıklar ve argümanları benzerlik ve farklılıklarına göre karşılaştırma tablosunda değerlendirir (SDB2.2, KB2.7). Öğretmen kavram yanılgıları ve öğrenme eksiklikleri hakkında dönüt verir. (FEL.10.4.1.c)

   FEL.10.4.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Sokratik tartışma yöntemiyle bilginin kaynağında duyu, akıl ve sezgiden hangisinin daha geçerli olabileceği sorgulanır; öğrencilerden gerekçeli bir görüş oluşturmaları istenir (E3.8, KB3.3). Tartışma boyunca öğrencilerin birbirlerine nezaketli davranması ve bilinçli bir tutum sergilemesi sağlanır (D14.1). (FEL.10.4.1.c)

   FEL.10.4.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen, bilginin kaynağına ilişkin görüşleri ve bunların argümanlarını kısaca toparlar. Öğrencilerden çalışma kâğıdına, seçtikleri bir görüşün argümanını değerlendiren açık uçlu bir yanıt yazmaları istenir. Yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla gözden geçirilir ve kavram yanılgılarına dönüt verilir. Öğrencilerden, bu derste değerlendirdikleri düşünce ve argümanlardan hangisinin kendi görüşlerini değiştirdiğini belirtmeleri beklenir (KB3.3). (FEL.10.4.1.c)

   FEL.10.4.1

Sınıf defteri: FEL.10.4.1 Bilgi felsefesinin konusunu, kavramlarını ve problemlerini muhakeme…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Önceki haftanın çıktıları (FEL.10.4.1) kısa sorularla yoklanır; bilgi Felsefesinin Konusu ve Temel Kavramları Bilgi Felsefesinin Temel Problemleri (Bilginin İmkânı, Kaynağı ve Doğruluk Ölçütleri) konusuna dikkat çekilir. Veremle Savaş Eğitimi Haftası (Ocak ayının ilk haftası) ile bağ kurularak derse giriş yapılır.

2. Keşfetme25 dk

   • Gazete, dergi, makale ve televizyon programlarından seçilen yazılı ve görsel örnek durumlar verilerek öğrencilerin bu örneklerde yer alan bilgilerin doğrulanmasında kullanılabilecek ölçütlerin neler olabileceği üzerine tartışmaları sağlanır (OB1, OB4, KB2.18). Tartışmada öğrencilerden saygılı ve kontrollü bir tutum sergilemeleri istenir (D12.2). Bilginin doğruluk ölçütleri (uygunluk, tutarlılık, tümel uzlaşım, apaçıklık ve yarar) hakkında bilgi görseli verilerek öğrencilerin iş birlikli olarak bu ölçütlerin dayandığı argümanların hangi durumlarda geçerli olabileceğini değerlendirmeleri sağlanır (E3.10, SDB2.2).

   FEL.10.4.1
3. Uygulama35 dk

   Değerlendirmede öğrencilerden doğruluk ölçütlerinin her birinin hangi disiplinlerde daha yaygın olarak kullanıldığına ilişkin görüşlerini sözlü olarak ifade etmeleri istenir (E3.6, KB2.10). Öğrencilerin bilgi felsefesiyle ilgili metinlerde yer alan kavram, problem ve argümanları incelemeleri amaçlanır. Bu doğrultuda öğrencilere bir performans görevi verilir. Bunun için; - Platon'un Theaitetos veya Sofist, - S. Empiricus'un Kuşkuculuk, - Gazali'nin Hakikat Arayışı, - R. Descartes'ın Felsefenin İlkeleri, - J. Locke'ın İnsan Anlığı Üzerine Bir Deneme, - Kant'ın Saf Aklın Eleştirisi, - Necati Öner'in Bilginin Serüveni adlı eserlerinden kısaltılan veya alıntılanan metinler, öğrencilerin de görüşleri alınarak dengeli bir şekilde dağıtılır.

   FEL.10.4.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin "Bilgi felsefesiyle ilgili metinlerde yer alan kavram, problem ve argümanları inceler" düzeyine ulaşması gözlenir; yazılı Sınav ile değerlendirilir.

   FEL.10.4.1

Sınıf defteri: FEL.10.4.1 Bilgi felsefesinin konusunu, kavramlarını ve problemlerini muhakeme…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, Enerji Tasarrufu Haftası'na değinerek 'Tasarruf edilen enerjinin kaynaklarına nasıl güvenilir bilgi ulaşılır?' sorusunu sorar ve öğrencilerden gerekçeleriyle yanıtlamaları istenir. Önceki haftalarda bilgi felsefesinin konusu, kavramları ve temel problemleri açıklanmıştı. Bu derste bilginin imkânı, kaynağı ve doğruluk ölçütleriyle ilgili düşünce ve argümanların değerlendirileceği, metinlerin inceleneceği belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden bireysel ya da iş birlikli olarak ders kitabından verilen kısa bir metindeki bilginin imkânı, kaynağı ve doğruluk ölçütlerine ilişkin düşünce ve argümanları metin inceleme formuna yazmaları istenir. Argümanların gerekçeleri gösterilir; güçlü ve zayıf yönleri eleştirel olarak değerlendirilir (FEL.10.4.1.c). Formlar sınıfla paylaşılır, farklı değerlendirmeler karşılaştırılır (KB3.3, E3.7).

   FEL.10.4.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden etkileşimli tahtadaki yeni bir felsefi metinde geçen kavramları, problemleri ve argümanları metin inceleme formu üzerinde belirlemeleri istenir (FEL.10.4.1.ç). Argümanlar öncül ve sonuç olarak ayrıştırılır (KB2.4). İş birlikli çalışmada görevler paylaşılır (SDB2.2).

   FEL.10.4.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler metin inceleme formlarındaki belirlemelerini sunar; kavram, problem ve argümanlar ile gerekçelerin gösterilmesi ve eleştirel değerlendirilmesi ölçütlerine göre sınıfta tartışılır (FEL.10.4.1.ç). Performans görevi, dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Bu süreçte farklı fikirlere açık olunur ve görevler zamanında, etik ilkelere uygun biçimde yerine getirilir (D3.3, D16.3).

   FEL.10.4.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen, 'Bir felsefi metindeki argüman nasıl incelenir ve değerlendirilir?' açık uçlu sorusunu sorar. Öğrencilerden metin inceleme formlarındaki kavram, problem ve argümanlara ilişkin belirlemelerini birer cümleyle özetlemeleri istenir. Çalışma kâğıtları ve dereceli puanlama anahtarı sonuçları üzerinden güçlü yönler ve geliştirilecek noktalar belirlenir.

   FEL.10.4.1

Sınıf defteri: FEL.10.4.1 Bilgi felsefesinin konusunu, kavramlarını ve problemlerini muhakeme…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Önceki haftanın çıktıları (FEL.10.4.1) kısa sorularla yoklanır; bilgi Felsefesinin Konusu ve Temel Kavramları konusuna dikkat çekilir.

2. Keşfetme25 dk

   Önceki haftada işlenen FEL.10.4.1 çıktıları örnek durumlar üzerinden yeniden ele alınır; anlaşılmayan noktalar belirlenir.

   FEL.10.4.1
3. Uygulama35 dk

   Pekiştirme etkinlikleri: FEL.10.4.1 kapsamında alıştırma, çalışma kâğıdı ve grup çalışması yapılır; eksikler telafi edilir.

   FEL.10.4.1
4. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerin "Bilgi felsefesiyle ilgili metinlerde yer alan kavram, problem ve argümanları inceler" düzeyine ulaşması gözlenir; açık Uçlu Sorular ile değerlendirilir.

   FEL.10.4.1

Sınıf defteri: FEL.10.4.1 Bilgi felsefesinin konusunu, kavramlarını ve problemlerini muhakeme…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen bir örnek olay okur: bir öğrenci, sınavda yakın arkadaşının kopya çektiğini fark etmiştir. Öğrencilere "Bu durumda ne yapılmalı ve neden?" sorusu yöneltilir (E1.1, E3.8) ve birkaç görüş alınır. Öğretmen, önceki haftada bilgi felsefesinde "doğru bilgi" sorulduğunu, bu derste ise "doğru davranışın" sorgulanacağını belirtir ve ahlak felsefesinin konusu ile temel kavramlarının ele alınacağını açıklar.

2. Keşfetme25 dk

   Öğretmen iki üç örnek olay verir (borcunu ödeyemeyen komşuya yardım etmek, yalan söyleyerek bir arkadaşı korumak gibi). Yönlendirici sorularla öğrencilerden olaylarda öne çıkan ahlak, erdem, etik, iyi, kötü, özgürlük, sorumluluk ve vicdan kavramlarını belirlemeleri istenir (OB1, KB2.4). Her kavramın anlamı öğrenciler tarafından kendi cümleleriyle ifade edilir ve etkileşimli tahtada ortak bir kavram listesine yazılır (FEL.10.5.1.a).

   FEL.10.5.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler belirlenen kavramlardan yararlanarak ahlak felsefesinin neyi konu edindiği hakkında çıkarım yapar. Seçtikleri iki kavramı bir davranışla ilişkilendiren kısa bir hikâye ya da aforizma yazar (E3.3, KB2.13). Birkaç öğrencinin metni okunur ve kavramların doğru kullanılıp kullanılmadığı sınıfla tartışılır (FEL.10.5.1.a).

   FEL.10.5.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gönüllü gruplar, kavramlarla davranışlar arasındaki ilişkiyi gösteren kısa bir canlandırma sunar. Canlandırmanın ardından öğrencilerden o anda hissettiklerini ve bu duygularının nedenini ifade etmeleri istenir (SDB1.1). Öğretmen kavram yanılgılarını ve öğrenme eksiklerini belirleyerek dönüt verir (FEL.10.5.1.a).

   FEL.10.5.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğretmen tahtadaki kavram listesini gözden geçirerek ahlak felsefesinin konusunu özetler. Öğrencilerden açık uçlu soruyu yazılı yanıtlamaları istenir: "Ahlak felsefesi neyi inceler; ahlak, etik ve vicdan kavramları bu incelemede nasıl bir rol oynar?" Yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir; belirlenen kavram yanılgılarına sonraki derste dönüt verilir.

   FEL.10.5.1

Sınıf defteri: FEL.10.5.1 Ahlak felsefesinin konusunu, kavramlarını ve problemlerini muhakeme…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Etkileşimli tahtada farklı kültürlerden insanların yardımlaşmasını gösteren görseller sunulur. Öğrencilerden görsellerdeki davranışların her toplumda iyi kabul edilip edilmeyeceği konusunda ilk düşüncelerini söylemeleri istenir (KB2.10). Dersin, ahlak felsefesinin evrensel ahlak yasasının imkânı problemini açıklamaya yönelik olduğu belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilerden farklı kültürlerde ahlaki olarak kabul edilen davranışlara örnek vermeleri ve örneklerini sınıfta paylaşmaları istenir (OB1, OB5). Tasavvuf kavramı açıklanarak Mevlana, Yunus Emre ve Hacı Bektaş Veli'nin ahlaki yaklaşımları örnek verilir. Bu örneklerden hareketle Sokratik tartışma yöntemiyle ahlaki davranışların evrenselliği tartışılır; öğrencilerin düşüncelerini herhangi bir etki altında kalmadan ifade etmeleri desteklenir (E3.8, SDB2.3, KB2.18, E1.2, D11.1). Ardından evrensel ahlak yasasının imkânı problemi ortaya konur (FEL.10.5.1.b).

   FEL.10.5.1
3. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara, evrensel ahlak yasasının varlığını kabul eden (Sokrates, Farabi, I. Kant, J. S. Mill) ve kabul etmeyen (Epiküros, T. Hobbes, M. Stirner, J. Bentham) filozofların düşünce ve argümanlarını içeren bilgi görselleri verilir. Gruplar görselleri inceleyerek her filozofun görüşünü ve gerekçesini anlam çözümleme tablosuna yazar (OB1, SDB2.2). Böylece problemin iki yönü ortaya konur (FEL.10.5.1.b).

   FEL.10.5.1
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden tablodaki görüşlerin benzer ve farklı yönlerini karşılaştırmalı olarak değerlendirmeleri istenir (E3.10, KB2.7). Her grup, kabul eden ve etmeyen görüşlerden hangisinin gerekçelerini daha güçlü bulduğunu sınıfta savunur; diğer gruplar karşı soru yöneltir. Görüşlere saygı gösterilmesi vurgulanır (D14, FEL.10.5.1.b).

   FEL.10.5.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden anlam çözümleme tablosunu tamamlamaları ve "Evrensel ahlak yasası mümkün müdür?" açık uçlu sorusunu bir filozofun argümanına dayanarak gerekçeli biçimde yanıtlamaları istenir. Yanıtlar Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir; çalışma kâğıdı öğrenme kanıtı olarak toplanır. Öğretmen, kabul eden ve etmeyen görüşlerin temel gerekçelerini tahtada özetler (FEL.10.5.1.b).

   FEL.10.5.1

Sınıf defteri: FEL.10.5.1 Ahlak felsefesinin konusunu, kavramlarını ve problemlerini muhakeme…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen tahtaya 'Bir eylemden sorumlu tutulabilmek için insanın özgür olması gerekir mi?' sorusunu yazar. Öğrencilerden kısa birer cümleyle ilk görüşlerini bildirmeleri istenir. Bu derste özgürlük problemine yönelik düşünce ve argümanların tutarlılık açısından değerlendirileceği belirtilir.

2. Keşfetme25 dk

   Öğrencilere özgürlük ve sorumluluk temalı şiir, roman ve hikâye parçaları ile belgesel ya da film kesitleri etkileşimli tahtadan sunulur; öğrencilerin özgürlük problemini keşfetmeleri sağlanır (E1.1). Öğretmen soru–cevap tekniğiyle öğrencilerin ilk görüşlerini alır. Öğrencilerden metin ve kesitlerden çıkardıkları görüşleri gerekçeleriyle not etmeleri istenir (FEL.10.5.1.c).

   FEL.10.5.1
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Sınıf gruplara ayrılır ve özgürlük problemiyle ilgili farklı düşünce ve argümanları içeren bilgi notları dağıtılır. Öğrencilerden bu düşünce ve argümanları iş birliği içinde incelemeleri ve tutarlılıklarını değerlendirmeleri istenir (SDB2.2, KB3.3). Değerlendirmede öğrencilerin birbirlerine karşı anlayışlı ve barışçıl bir tutum sergilemeleri teşvik edilir (D15.1). Gruplar değerlendirmelerini çalışma kâğıdına yazar (FEL.10.5.1.c).

   FEL.10.5.1
4. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen ahlakın vicdan boyutuna ve sosyal hayatta, özellikle dijital ortamlarda gerçekleştirilen davranışlardan sorumlu olunması gerektiğine dikkat çeker; öğrencilerden kendi deneyimlerinden örnekler vermeleri istenir (E3.5). Öğrenciler alternatif düşünceler ortaya koyar, empati kurar, farklı görüşlerin ve argümanların varlığını mantıksal zeminde kabul ederek uzlaşır (D14.3, KB2.10). Vardıkları sonuçlar sınıfla paylaşılır (OB1, FEL.10.5.1.c).

   FEL.10.5.1
5. Sonuçlandırma10 dk

   Öğrencilerden 'Özgürlük problemine yönelik hangi argüman daha tutarlıdır ve neden?' açık uçlu sorusunu çalışma kâğıdında gerekçeleriyle yanıtlamaları istenir. Yanıtlar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Birkaç öğrenci yanıtını sınıfla paylaşır. Öğretmen özgürlük, sorumluluk ve vicdan kavramları arasındaki ilişkiyi ve argümanları değerlendirirken kullanılan ölçütleri vurgulayarak toparlar (FEL.10.5.1.c).

   FEL.10.5.1

Sınıf defteri: FEL.10.5.1 Ahlak felsefesinin konusunu, kavramlarını ve problemlerini muhakeme…; değerlendirme