1. Hafta — 14-18 Eylül — Tema: Etkileşim Dolu
- Ders
- Kimya
- Sınıf
- 11. Sınıf
- Tema / Ünite
- Etkileşim
- Konu
- Enerji: Tepkimelerde Meydana Gelen Enerji Değişimi
- Süre
- 4 ders saati (160 dk)
- Tarih
- 14-18 Eylül
- Hafta
- 1. Hafta
- Belirli Gün ve Haftalar
- 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü, Gaziler Günü (19 Eylül)
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri MEB
Tema Özeti MEB
Bu tema, Enerji ve Kimyasal Tepkimelerde Hız olmak üzere iki farklı bölümden oluşmaktadır. Bu temada öğrencilerin fiziksel ve kimyasal olaylardaki enerji değişimine ilişkin deney yapmaları, çeşitli maddelerin enerji kaynağı olma potansiyeline ilişkin hipotezler oluşturmaları, bağ enerjileri üzerinden tepkimelerin entalpi değişimine ilişkin akıl yürütmeleri, standart oluşum entalpi verileri üzerinden kimyasal tepkimelerin entalpi değişimini tahmin etmeleri, kimyasal tepkimelerin gerçekleşme şartlarını açıklamaya yönelik kanıt kullanmaları, kimyasal tepkimelerin hızını bilimsel veriye dayalı tahmin etmeleri, kimyasal tepkimelerin hızını etkileyen faktörlere ilişkin bilimsel sorgulama yapmaları, kimyasal tepkimelerin hız denklemini bilimsel veriye dayalı tahmin etmeleri amaçlanmaktadır.
Anahtar Kavramlar MEB
enerjitepkime derecesitepkime entalpisitepkime hızıProgramlar Arası Bileşenler MEB
Alan Becerileri MEB
FBAB4. Bilimsel Veriye Dayalı Tahmin, FBAB6. Hipotez Oluşturma, FBAB7. Deney Yapma, FBAB10. Tümevarımsal Akıl Yürütme, FBAB12. Kanıt Kullanma, FBAB13. Bilimsel Sorgulama
Diğer Derslerle İlişki MEB
Biyoloji, Fizik, Matematik ders(ler)i ile ilişkilendirilir.
Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme) MEB
- Dereceli Puanlama Anahtarı
- Performans Görevi
- Portfolyo / Elektronik Portfolyo
- Çalışma Kâğıdı/Yaprağı
Bu temanın öğrenme kanıtlarında ve öğrenme-öğretme uygulamalarında etkinlik kâğıdı, çalışma yaprağı, sınıf içi tartışma, performans görevi ve deney raporu kullanılabilir. Öğrenciler performans görevi çerçevesinde tepkenlerin cinsini ve fiziksel hâlini; derişim, sıcaklık, temas yüzeyi ve katalizörün tepkime hızına etkisini araştırmak için neden-sonuç ilişkisini ortaya koyacağı bir deneyi tasarlayabilir; uygulayabilir ve raporlayabilir. Performans görevi “araştırma sorusunu, neden-sonuç ilişkisini, bağımlı-bağımsız değişkenleri ve kontrol değişkenlerini belirleyebilme, deneyler yapabilme ve elde ettiği sonuçları bilimsel kuram ile destekleyebilme” ölçütlerini içeren dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Öğrenciler çeşitli malzemelerin enerji kaynağı olma potansiyelini araştırmak amacıyla bir deneyi tasarlayabilir, uygulayabilir ve raporlayabilir. Sürecin bütünü “deney tasarım adımlarının takip edilerek çeşitli malzemelerin enerji kaynağı olma potansiyelinin belirlenebilmesi” ölçütlerini içeren dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Sınav kâğıtları ve temanın işleniş sürecinde ortaya çıkan ürünler, öğrenci ürün dosyasında toplanarak değerlendirme amaçlı kullanılabilir.
Performans görevi: Bu temanın öğrenme kanıtlarında ve öğrenme-öğretme uygulamalarında etkinlik kâğıdı, çalışma yaprağı, sınıf içi tartışma, performans görevi ve deney raporu kullanılabilir. Öğrenciler performans görevi çerçevesinde tepkenlerin cinsini ve fiziksel hâlini; derişim, sıcaklık, temas yüzeyi ve katalizörün tepkime hızına etkisini araştırmak için neden-sonuç ilişkisini ortaya koyacağı bir deneyi tasarlayabilir; uygulayabilir ve raporlayabilir.
Temel Kabuller MEB
Öğrencilerin kimyasal tepkimelerin oluşum göstergesi olarak ısı değişimini, kovalent bağı, gazların kinetik moleküler teorisini bildiği kabul edilmektedir.
Ön Değerlendirme Süreci MEB
Öğrencilerin fiziksel ve kimyasal olaylarda gerçekleşen ısı değişimi hakkındaki ön bilgilerini ortaya çıkaracak günlük hayatla ilişkili örnekler üzerinden bir tartışma ortamı oluşturulur.
Köprü Kurma MEB
Öğrencilere günlük hayatta karşılaştıkları bazı ekzotermik-endotermik fiziksel ve kimyasal tepkime örneklerine ait görsel materyal verilebilir. Fiziksel ya da kimyasal her olaya ısı değişiminin eşlik ettiği çıkarımına ulaşmalarına yardımcı olacak şekilde yönlendirici sorular sorulur. Öğrencilerden yakın çevrelerinde gerçekleşen fiziksel ve kimyasal olaylardan örnekler (yanma, erime vb.) seçmeleri istenebilir. Bu fiziksel ve kimyasal olaylarda gerçekleşen enerji değişimlerinin benzerlikleri ve farklılıkları hakkında düşüncelerini paylaşabilecekleri bir tartışma ortamı oluşturulabilir.
Öğrenme-Öğretme Uygulamaları YZ
- Derse Giriş15 dk
Öğretmen, etkileşimli tahtada soğuk paketlerin soğuması, el ısıtıcılarının ısınması ve buzun erimesi gibi günlük örnekleri gösterir. Öğrencilerden bu olaylarda enerjinin nasıl değiştiğine ilişkin tahminlerini söylemeleri istenir (KB2.2). Dersin amacı, grup çalışması kuralları ve deney güvenliği açıklanır; öğrencilerden planlı ve zamanı etkili kullanan bir çalışma yürütmeleri beklenir.
- Keşfetme25 dkEtkinlik 1
Öğretmen, fiziksel ve kimyasal olaylardaki enerji değişimine ilişkin günlük hayattan örnekler sunarak tartışma ortamı oluşturur. Öğrencilerden etkili iletişim kurarak örneklerdeki enerji değişimini yorumlamaları ve farklı bakış açılarını dinlemeleri istenir (D14.1, E2.1; KİM.11.1.1.a). Örnekler fiziksel ve kimyasal olay olarak tahtada sınıflandırılır.
KİM.11.1.1 - 25 dkEtkinlik 2
Gruplara ayrılan öğrenciler, tartışılan olaylardan birini seçer ve enerji değişimini hangi ölçümle gözlemleyebileceklerini belirler (KB2.8). Kullanılacak malzeme, sabit tutulacak değişkenler ve ölçülecek büyüklük çalışma kâğıdına deney taslağı olarak yazılır (KİM.11.1.1.a). Gruplar taslaklarını kısaca sınıfla paylaşır.
KİM.11.1.1 - Uygulama25 dkEtkinlik 1
Gruplar taslak deney düzeneklerini tamamlar, görev dağılımı yapar ve ölçüm tablosunu hazırlar. Öğretmen planları inceler; güvenlik ve ölçüm açısından geri bildirim verir. Öğrencilerden planlı olmaları ve zamanı etkili yönetmeleri beklenir (D3.2; KİM.11.1.1.a).
KİM.11.1.1 - 25 dkEtkinlik 2
Gruplar tasarladıkları deneyi deney malzemesiyle gerçekleştirir. Enerji değişimini gösteren verileri belirli aralıklarla ölçerek tabloya kaydeder (KB2.2, OB7; KİM.11.1.1.a). Grup çalışmasında uyumlu davranılması istenir ve mütevazılık değeri desteklenir (D10.3).
KİM.11.1.1 - 20 dkEtkinlik 3
Öğrenciler, grup çalışması ve deney sürecinde hangi bilgileri nasıl öğrendiklerini, hangi duyguları yaşadıklarını ve istenmeyen durumlarda nasıl tepki verdiklerini sınıf içinde tartışır (SDB1.1, SDB2.2; KİM.11.1.1.a). Her öğrenci, grup arkadaşlarının çalışmaya katkısını akran değerlendirme formuyla değerlendirir.
KİM.11.1.1 - Sonuçlandırma25 dk
Gruplar tasarımlarını ve deney verilerini performans görevi olarak sınıfa kısaca sunar (KİM.11.1.1.a). Öğretmen; tasarım, uygulama ve veri kaydı ölçütlerini içeren dereceli puanlama anahtarıyla çalışmaları değerlendirir. Çalışma kâğıtları portfolyoya eklenir. Öğretmen, tasarımların güçlü yönlerini ve geliştirilebilecek noktalarını özetler.
KİM.11.1.1
Sınıf defteri: KİM.11.1.1 Fiziksel ve kimyasal olaylardaki enerji değişimine ilişkin deney…; değerlendirme
Derse Giriş YZ 15 dk
Öğretmen, etkileşimli tahtada soğuk paketlerin soğuması, el ısıtıcılarının ısınması ve buzun erimesi gibi günlük örnekleri gösterir. Öğrencilerden bu olaylarda enerjinin nasıl değiştiğine ilişkin tahminlerini söylemeleri istenir (KB2.2). Dersin amacı, grup çalışması kuralları ve deney güvenliği açıklanır; öğrencilerden planlı ve zamanı etkili kullanan bir çalışma yürütmeleri beklenir.
Keşfetme YZ 25 dk
Öğretmen, fiziksel ve kimyasal olaylardaki enerji değişimine ilişkin günlük hayattan örnekler sunarak tartışma ortamı oluşturur. Öğrencilerden etkili iletişim kurarak örneklerdeki enerji değişimini yorumlamaları ve farklı bakış açılarını dinlemeleri istenir (D14.1, E2.1; KİM.11.1.1.a). Örnekler fiziksel ve kimyasal olay olarak tahtada sınıflandırılır.
Keşfetme YZ 25 dk
Gruplara ayrılan öğrenciler, tartışılan olaylardan birini seçer ve enerji değişimini hangi ölçümle gözlemleyebileceklerini belirler (KB2.8). Kullanılacak malzeme, sabit tutulacak değişkenler ve ölçülecek büyüklük çalışma kâğıdına deney taslağı olarak yazılır (KİM.11.1.1.a). Gruplar taslaklarını kısaca sınıfla paylaşır.
Uygulama YZ 25 dk
Gruplar taslak deney düzeneklerini tamamlar, görev dağılımı yapar ve ölçüm tablosunu hazırlar. Öğretmen planları inceler; güvenlik ve ölçüm açısından geri bildirim verir. Öğrencilerden planlı olmaları ve zamanı etkili yönetmeleri beklenir (D3.2; KİM.11.1.1.a).
Uygulama YZ 25 dk
Gruplar tasarladıkları deneyi deney malzemesiyle gerçekleştirir. Enerji değişimini gösteren verileri belirli aralıklarla ölçerek tabloya kaydeder (KB2.2, OB7; KİM.11.1.1.a). Grup çalışmasında uyumlu davranılması istenir ve mütevazılık değeri desteklenir (D10.3).
Uygulama YZ 20 dk
Öğrenciler, grup çalışması ve deney sürecinde hangi bilgileri nasıl öğrendiklerini, hangi duyguları yaşadıklarını ve istenmeyen durumlarda nasıl tepki verdiklerini sınıf içinde tartışır (SDB1.1, SDB2.2; KİM.11.1.1.a). Her öğrenci, grup arkadaşlarının çalışmaya katkısını akran değerlendirme formuyla değerlendirir.
Sonuçlandırma YZ 25 dk
Gruplar tasarımlarını ve deney verilerini performans görevi olarak sınıfa kısaca sunar (KİM.11.1.1.a). Öğretmen; tasarım, uygulama ve veri kaydı ölçütlerini içeren dereceli puanlama anahtarıyla çalışmaları değerlendirir. Çalışma kâğıtları portfolyoya eklenir. Öğretmen, tasarımların güçlü yönlerini ve geliştirilebilecek noktalarını özetler.
Farklılaştırma MEB
Araç-Gereç ve Kaynaklar DPO
Araç-Gereç
- Ders kitabı
- Etkileşimli tahta
- Deney malzemesi
Kaynaklar
- Kimya Dersi Öğretim Programı (MEB, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli)
- Ders Bilgi Formu (MEB)
Deney ve uygulama sırasında laboratuvar/atölye güvenlik kurallarına uyulur; kesici, ısıtıcı, kimyasal ve elektrikli araçlar yalnız öğretmen gözetiminde kullanılır; koruyucu gözlük/eldiven gerektiğinde takılır ve çalışma alanı etkinlik sonunda temizlenir.
Öğretmen Görüşleri
BÖLÜM I
- Ders
- Kimya
- Sınıf
- 11. Sınıf
- Ünite / Tema
- Etkileşim
- Konu
- Enerji: Tepkimelerde Meydana Gelen Enerji Değişimi
- Önerilen Süre
- 4 ders saati (160 dk)
- Tarih
- 14-18 Eylül
- Hafta
- 1. Hafta
- Belirli Gün ve Haftalar
- 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü, Gaziler Günü (19 Eylül)
BÖLÜM II Boş
Kazanımlar
Öğrenme-Öğretme Yöntem ve Teknikleri
Kullanılan Eğitim Teknolojileri, Araç ve Gereçler
Araç-Gereç
- Ders kitabı
- Etkileşimli tahta
- Deney malzemesi
Kaynaklar
- Kimya Dersi Öğretim Programı (MEB, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli)
- Ders Bilgi Formu (MEB)
Deney ve uygulama sırasında laboratuvar/atölye güvenlik kurallarına uyulur; kesici, ısıtıcı, kimyasal ve elektrikli araçlar yalnız öğretmen gözetiminde kullanılır; koruyucu gözlük/eldiven gerektiğinde takılır ve çalışma alanı etkinlik sonunda temizlenir.
Öğrenme-Öğretme Etkinlikleri
Dikkat Çekme
Güdüleme
Gözden Geçirme
Derse Geçiş
Bireysel Öğrenme Etkinlikleri
Grupla Öğrenme Etkinlikleri
Özet
BÖLÜM III — Ölçme-Değerlendirme
Bireysel Öğrenme Etkinliklerine Yönelik Ölçme-Değerlendirme
- Dereceli Puanlama Anahtarı
- Performans Görevi
- Portfolyo / Elektronik Portfolyo
- Çalışma Kâğıdı/Yaprağı