T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 5. SINIF AFET BİLİNCİ DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, dersin amacının afet ile ilgili temel kavramlar hakkında bilgi toplanacak kaynakları belirlemek ve bu kaynaklardan bilgileri bulmak olduğunu açıklar. Öğrencilere daha önce haberlerde gördükleri ya da duydukları bir afet olayını hatırlamaları için kısa bir soru yöneltilir. Öğrencilerin yanıtları dinlenerek dersin konusuna geçilir.

2. Keşfetme10 dk

   Etkileşimli tahtadan tehlike, risk, afet ve afet yönetimi kavramlarına ilişkin yazılı ve görsel örnekler (fotoğraf, resim) gösterilir (OB1, OB4, E1.1, OB2). Öğrencilerden örnekleri inceleyerek gözlemlerini sözlü olarak paylaşmaları istenir. Öğretmen, bu kavramlar hakkında bilgiye nereden ulaşılabileceği sorusuna dikkat çeker (AB.1.1.1.a).

   AB.1.1.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden örnekleri inceledikten sonra afet ve acil durum yönetimi hakkında bilgi edinebilecekleri kaynakları (ders kitabı, AFAD kaynakları, görsel kaynaklar) belirlemeleri istenir (AB.1.1.1.a, OB1). Belirlenen kaynaklardan tehlike, risk, afet, acil durum ve afet yönetimi kavramlarıyla ilgili bilgiler bulunur (AB.1.1.1.b, KB2.6). Bilgi toplamanın disiplinli ve planlı çalışma gerektirdiği (D3.2), millî bilinç sahibi olmanın önemli olduğu (D19.1) vurgulanır.

   AB.1.1.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerin belirledikleri kaynaklar ve bu kaynaklardan buldukları kavram bilgileri Kontrol Listesi ile gözden geçirilir. Öğrencilerden bulduğu bilgilerden birini sınıfa sunması istenir. Öğretmen, belirlenen kaynakların bilgi toplamadaki işlevini özetler ve sonraki derste bulunan bilgilerin farklı kaynaklarla karşılaştırılacağını belirtir.

   AB.1.1.1

Sınıf defteri: AB.1.1.1 Afet ile ilgili temel kavramlar hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, İlköğretim Haftası'na değinerek öğrencilere afet anlarında telefonlarına ya da sosyal medyaya düşen duyuruların doğru olup olmadığını nasıl anlayabileceklerini sorar. Önceki haftada araçların belirlenip bilgilerin bulunduğu anımsatılır. Bu derste bulunan bilgilerin doğrulanacağı ve kaydedileceği belirtilir.

2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen, kriz anlarında yayılan sahte duyuru örneklerini etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden duyuruların hangi yönlerden şüphe uyandırdığını incelemeleri istenir. Doğru bilgiye ulaşmada bilgi doğrulama platformlarının ve AFAD gibi resmî kaynakların önemi vurgulanır (AB.1.1.1.c).

   AB.1.1.1
3. Uygulama20 dk

   Afet ve afet yönetimine ilişkin kaynaklardan elde edilen bilgiler Büyük Grup Tartışması tekniğiyle güncellik ve bilimsellik açısından değerlendirilir (SDB2.1, KB2.17) (AB.1.1.1.c). Ardından öğrencilerden bireysel veya grup hâlinde afet ve afet yönetimini tanıtan bir afiş, pano ya da bilgi görseli hazırlayarak doğruladıkları bilgileri kaydetmeleri istenir (SDB2.2) (AB.1.1.1.ç).

   AB.1.1.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Hazırlanan ürünler sınıfta sergilenir. Öğretmen ürünleri Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir. Öğrenciler Kontrol Listesi ile bilgilerinin doğrulanıp kaydedildiğini denetler ve Öz Değerlendirme Formu'nu doldurur. Gerekirse akranlar Akran Değerlendirme Formu ile geri bildirim verir.

   AB.1.1.1

Sınıf defteri: AB.1.1.1 Afet ile ilgili temel kavramlar hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir deprem ve bir yangın görseli gösterir. Öğrencilerden iki olayın nedenlerinin aynı olup olmadığını düşünmeleri istenir (E1.1). Konunun adı ve öğrenme çıktısı paylaşılır.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilere afetlere neden olabilecek doğa kaynaklı olaylar (deprem, sel, heyelan, çığ, fırtına, kuraklık, zirai don vb.) ve insan kaynaklı olaylar (yangın, ulaşım kazaları, endüstriyel kazalar, nükleer, biyolojik, kimyasal kazalar vb.) ile ilgili yazılı ve görsel örnekler sunulur (OB1, OB4). Bu aşamada dijital araç gereçten de yararlanılabilir (OB2). Öğrenciler örneklerde dikkatlerini çeken özellikleri söyler (AB.1.1.2.a).

   AB.1.1.2
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerin afetlere yol açabilecek değişkenleri (iklim, teknoloji, jeolojik yapı vb.) belirlemeleri sağlanır (AB.1.1.2.a). Öğretmen tahtaya anlam çözümleme tablosu çizer. Öğrencilerden tabloyu, afet türlerinin oluşumunda etkili olan değişkenleri (doğa olayları, teknolojik hatalar, insan ihmalleri vb.) dikkate alarak doldurmaları ve afet türlerini bu değişkenlere göre ayrıştırmaları istenir (SDB3.3) (AB.1.1.2.b).

   AB.1.1.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğretmen, doldurulan anlam çözümleme tablosunu öğrencilerle birlikte gözden geçirir. Öğrenciler tablodaki ayrıştırmalarını kontrol listesi ile denetler ve gerekli düzeltmeleri yapar (AB.1.1.2.b).

   AB.1.1.2

Sınıf defteri: AB.1.1.2 Afetlere neden olabilecek doğa ve insan kaynaklı olayları…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada deprem, sel, yangın, sanayi kazası gibi olay görsellerini art arda gösterir. Öğrencilerden görsellerdeki olayların neden olabileceği sonuçları kısaca söylemeleri istenir. Ardından bu derste olayların doğa kaynaklı ve insan kaynaklı olarak tasnif edileceği ve etiketleneceği duyurulur. Öğrencilerin merakı bu görseller üzerinden canlı tutulur (E1.1).

2. Keşfetme10 dk

   Sınıf gruplara ayrılır; gruplar “Ben kimim?” ve “Nesi var?” oyunlarıyla seçtikleri afet türünü drama yoluyla canlandırır, diğer gruplar tahmin eder (E2.5, E3.3, SDB2.1, SDB2.2). Tahmin edilen afet türleri etkileşimli tahtada “doğa kaynaklı” ve “insan kaynaklı” başlıkları altında tasnif edilir (AB.1.1.2.c, KB2.5).

   AB.1.1.2
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden canlandırdıkları afet türlerini doğru biçimde adlandırarak tahtada etiketlemeleri istenir (AB.1.1.2.ç). Ardından gruplar, doğa ve insan kaynaklı afet türlerini konu alan afiş, broşür veya kolaj hazırlar ve ürünlerini sınıfta sergiler; böylece afet bilincine sahip olmaları desteklenir (D5.3).

   AB.1.1.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Sergilenen ürünler gezilerek etiketlerin doğru yerde olup olmadığı kontrol edilir. Öğrencilerden her ürünü dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirmeleri ve bir doğa kaynaklı, bir insan kaynaklı olayı etiketleyerek açıklamaları istenir. Öğretmen, afetlerin doğa ve insan kaynaklı olarak tasnif edilip etiketlenmesine ilişkin dönütle dersi toparlar (AB.1.1.2.ç).

   AB.1.1.2

Sınıf defteri: AB.1.1.2 Afetlere neden olabilecek doğa ve insan kaynaklı olayları…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, ülkemizde yaşanmış bir afete ait görseli etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden görselde gördüklerini ve afetten önce neler yapılabileceğini kısaca söylemeleri istenir (OB4). Bu derste afet bilincinin afet ve acil durum yönetimindeki önemi inceleneceği belirtilir.

2. Keşfetme10 dk

   Ülkemizde yaşanmış afetlere ilişkin örnek olaylar ve görsel kaynaklar sunulur; gerekirse dijital kaynaklardan yararlanılır (OB2). Öğrencilerden kaynakları incelemeleri ve afetlerin toplum üzerindeki genel etkilerini tartışmaları istenir (OB1, OB4, SDB2.1). Afet bilincinin yıkıcı etkileri azaltmadaki önemi vurgulanır (SDB3.3, AB.1.1.3.a).

   AB.1.1.3
3. Uygulama20 dk

   Öğrenciler iki gruba ayrılır ve Zıt Panel tekniğiyle afet ve acil durum yönetimiyle ilgili soru-cevaplar hazırlayıp tartışır (SDB2.2, SDB2.1, AB.1.1.3.b). Ardından afet bilincinin önemini vurgulayan yazılı, görsel veya dijital bir ürün hazırlanır. Ürün sunulurken içerik nesnel, doğru ve anlamı değişmeden yeniden ifade edilir (OB1, OB2, OB4, AB.1.1.3.c).

   AB.1.1.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Birkaç öğrenciden ürünlerini kendi cümleleriyle yeniden ifade etmeleri istenir. Ürünler dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir; öğrenciler kontrol listesiyle içeriğin nesnel, doğru ve anlamı değiştirmeyen biçimde ifade edilip edilmediğini denetler (AB.1.1.3.c).

   AB.1.1.3

Sınıf defteri: AB.1.1.3 Afetlere karşı bilinçli olmanın afet ve acil durum yönetimindeki…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Birleşmiş Milletler Günü'ne (24 Ekim) değinilerek afetlerin ülkelerin ortak sorunu olduğu belirtilir. Öğretmen, etkileşimli tahtada bir ulaşım kazası görseli gösterir ve 'Bu olay hangi tür afet olabilir?' sorusunu sorar. Dersin amacının insan kaynaklı afetler ve türleri hakkında bilgi toplanacak araçları belirlemek ve bilgileri bulmak olduğu açıklanır.

2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen, insan kaynaklı afetler ve türleriyle ilgili görseller, bilgi kartları ve kısa videolar sunar (OB1, OB2, OB4). Öğrencilerden sunulan kaynakların hangi bilgiyi verdiğini söylemeleri ve bilgi için kullanılabilecek araçları belirtmeleri istenir (AB.1.2.1.a).

   AB.1.2.1
3. Uygulama20 dk

   İnsan kaynaklı afetler ve türleriyle ilgili bilgi edinmek için kullanılacak yazılı ve görsel kaynaklar öğretmen rehberliğinde belirlenir (OB1, OB4). Dijital kaynaklardan da yararlanılabilir (OB2). Öğretmen ulaşım sistemi kazaları gibi örnekler üzerinden açıklama yapar; öğrenciler belirlenen araçlardan afet türlerine ilişkin bilgileri bulur (AB.1.2.1.b).

   AB.1.2.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden bilgi toplamak için belirledikleri araçları ve bunlardan buldukları bir bilgiyi söylemeleri istenir. Öğretmen, Kontrol Listesi ile araçların uygun belirlenip bilgilerin bulunduğunu işaretler. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu ile kendi çalışmalarını gözden geçirir (AB.1.2.1.b).

   AB.1.2.1

Sınıf defteri: AB.1.2.1 İnsan kaynaklı afetler ve türleri hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, bir ulaşım kazası ve bir iş kazası görselini etkileşimli tahtada gösterir ve bunların insan kaynaklı afet olup olmadığını sorar (E1.1). Önceki hafta belirlenen bilgi toplama araçları hatırlatılır; bugün bu araçlardan bilgi bulunacağı ve bilgilerin doğrulanacağı duyurulur.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrenciler ikişerli gruplarda, önceki hafta belirledikleri araçlardan (ders kitabı, etkileşimli tahta, poster/afiş) insan kaynaklı afetlerin genel özelliklerini ve türlerini bulur. Ulaştıkları bilgiler görsellerle ilişkilendirilir (OB1, OB4). (AB.1.2.1.b)

   AB.1.2.1
3. Uygulama20 dk

   Gruplar, bulduğu bilgileri farklı türden kaynaklarla (ders kitabı, görsel kaynak, güvenilir bir internet sayfası) karşılaştırarak doğrular (KB2.7). Kaynaklar arasında uyuşmayan bir bilgi çıkarsa üçüncü bir kaynağa başvurulur ve doğru olan bilgi iş birliği içinde belirlenir (SDB2.2). Doğrulanan bilgiler gruplarca işaretlenir. (AB.1.2.1.c)

   AB.1.2.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Her grup, doğruladığı bir bilgiyi ve doğrulamada kullandığı kaynakları sınıfa sunar. Öğretmen, Kontrol Listesi ile bilginin farklı türden kaynakla karşılaştırılıp karşılaştırılmadığını değerlendirir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu ile doğrulama sürecini değerlendirir. (AB.1.2.1.c)

   AB.1.2.1

Sınıf defteri: AB.1.2.1 İnsan kaynaklı afetler ve türleri hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, Afet Eğitimi Hazırlık Günü'ne (12 Kasım) değinerek insan kaynaklı afetlerin nedenlerini ve sonuçlarını anlamanın önemini vurgular. Öğrencilere bu derste insan kaynaklı afetlerle ilgili merak edilen konuların belirleneceği ve sorular sorulacağı duyurulur.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilere etkileşimli tahtada ve görsel kaynaklarda insan kaynaklı afetlerin nedenleri ve sonuçlarına ilişkin örnek olaylar sunulur. Öğrenciler olayları inceleyerek akıllarına takılan noktaları belirler (E1.1, AB.1.2.2.a).

   AB.1.2.2
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden insan kaynaklı afetlerin nedenleri ve sonuçlarına ilişkin merak ettikleri konuları tanımlayarak listelemeleri istenir (E1.1, AB.1.2.2.a). Tanımlanan konular üzerinden “5N1K” tekniğiyle afetlerin nedenleri ve sonuçlarıyla ilgili sorular sormaları sağlanır (E3.8, AB.1.2.2.b). Hazırlanan sorular sınıfta paylaşılır ve ortak bir soru listesinde toplanır (AB.1.2.2.b).

   AB.1.2.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Ortak soru listesi etkileşimli tahtada okunur. Öğrenciler kontrol listesiyle kendi sorularının 5N1K'ya uygun olup olmadığını denetler. Öz değerlendirme formuyla merak ettikleri konuları tanımlama ve soru sorma çalışmalarını gözden geçirir (AB.1.2.2.b).

   AB.1.2.2

Sınıf defteri: AB.1.2.2 İnsan kaynaklı afetlerin nedenleri ve sonuçlarını sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, insan kaynaklı bir afete ait görseli etkileşimli tahtada gösterir ve öğrencilerden görselde gördüklerini tek cümleyle söylemelerini ister. Bu derste insan kaynaklı afetlerin nedenleri ve sonuçlarıyla ilgili sorular sorulacağı, toplanan bilgilerin doğruluğunun değerlendirileceği duyurulur (KB2.8).

2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen, insan kaynaklı afetlere ait görselleri gösterir ve afetler karşısında görev bilincine sahip olmanın ve hakkaniyetli davranmanın gerektiğini vurgular (D1.2, D16.3). Öğrencilerden görsellerdeki afetin nedenleri ve sonuçlarıyla ilgili en az bir soru yazmaları ve sorularını sınıfla paylaşmaları istenir (AB.1.2.2.b).

   AB.1.2.2
3. Uygulama20 dk

   Öğrenci grupları ders kitabı ve görsel kaynaklardan seçtikleri insan kaynaklı afetin nedenleri ve sonuçlarıyla ilgili bilgi toplar (AB.1.2.2.c). Topladıkları bilgilerin doğruluğu büyük grup tartışması tekniği ile değerlendirilir (E3.10, SDB2.1). Doğruluğu değerlendirilen veriler analiz edilerek nedenler ve sonuçlar balık kılçığı diyagramı üzerinde görselleştirilir (E3.6) (AB.1.2.2.ç).

   AB.1.2.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Gruplar balık kılçığı diyagramlarını Kontrol Listesi ile gözden geçirir; bir başka grubun çalışması Akran Değerlendirme Formu ile değerlendirilir. Öğretmen, Dereceli Puanlama Anahtarını kullanarak bilgilerin doğruluğunun nasıl sınandığını öğrencilerle birlikte toparlar (AB.1.2.2.ç).

   AB.1.2.2

Sınıf defteri: AB.1.2.2 İnsan kaynaklı afetlerin nedenleri ve sonuçlarını sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, insan kaynaklı afetlerin nedenleri ve sonuçlarıyla ilgili önceki derslerde toplanan bilgileri hatırlatır ve bu bilgilerin doğru olup olmadığının nasıl anlaşılabileceğini sorar. Dersin amacının, bilgilerin doğruluğunu değerlendirmek ve çıkarım yapmak olduğu paylaşılır (E3.10).

   AB.1.2.2
2. Keşfetme10 dk

   Etkileşimli tahtada ders kitabındaki diyagram gösterilir; öğrencilerden önceki derslerde topladıkları bilgileri diyagramla ve ders kitabıyla karşılaştırarak doğruluğunu değerlendirmeleri istenir (E3.8, AB.1.2.2.ç). Ardından diyagram üzerinden insan kaynaklı afetlerin nedenleri ve sonuçlarıyla ilgili birer çıkarım yapılır (SDB3.3, AB.1.2.2.d).

   AB.1.2.2
3. Uygulama20 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her grup seçtiği bir insan kaynaklı afet için topladığı bilgileri yorumlayarak neden-sonuç diyagramı oluşturur ve çıkarımlarını diyagramın altına yazar (SDB2.2, KB2.14). Gruplar çalışmalarını sırayla sunar; diğer gruplar sunumları Akran Değerlendirme Formu ile değerlendirir (AB.1.2.2.d).

   AB.1.2.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden çıkardıkları sonuçlardan birini, dayandığı bilgiyle birlikte tek cümleyle söylemeleri istenir. Akran Değerlendirme Formları toplanır; çıkarımların bilgilere dayanıp dayanmadığı Kontrol Listesi ile gözden geçirilir ve insan kaynaklı afetlerin nedenleri ile sonuçları arasındaki ilişkiler özetlenir.

   AB.1.2.2

Sınıf defteri: AB.1.2.2 İnsan kaynaklı afetlerin nedenleri ve sonuçlarını sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, yakın çevrede yaşanmış bir yangın ya da trafik kazası haberinden söz ederek bu tür olayların önüne geçilip geçilemeyeceğini sorar. Öğrencilerin tahminleri tahtaya yazılır. Dersin amacının insan kaynaklı afetlere karşı alınabilecek önlemleri incelemek olduğu belirtilir.

2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada yerinden edilme, yangın, ulaşım kazaları, endüstriyel kazalar ve KBRN (Kimyasal Biyolojik Radyolojik Nükleer) tehditlerine ilişkin yazılı metin, fotoğraf ve dijital içerik sunar (OB1, OB2, OB4). Öğrencilerden her kaynakta görülen afeti belirlemeleri ve o afete karşı alınmış ya da alınabilecek önlemleri ders kitabındaki bilgilerle ilişkilendirerek incelemeleri istenir (AB.1.2.3.a).

   AB.1.2.3
3. Uygulama20 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her gruba bir afet türü verilir ve sunulan kaynaklardan bu afete karşı alınacak önlemleri inceleyerek tabloya yazmaları istenir (SDB2.2, KB2.5). İncelemede endüstriyel ve teknolojik kazalara karşı geliştirilen kurumsal ve yapısal risk azaltma durumları üzerinde durulur (AB.1.2.3.a). İnsan kaynaklı afetlerin ülkemizin coğrafi bütünlüğüne ve millî servetine verdiği zararlar vurgulanarak vatanın maddi ve manevi varlıklarını koruma bilinci desteklenir (D19.3).

   AB.1.2.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Her grup tablosundaki en önemli önlemi bir cümleyle sınıfa sunar; öğretmen incelenen önlemleri kısaca toparlar. Öğrenme kanıtı olarak Kontrol Listesi kullanılır ve öğrencilerin kaynaklardan önlemleri belirleyip belirlemediği işaretlenir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formunu doldurur.

   AB.1.2.3

Sınıf defteri: AB.1.2.3 İnsan kaynaklı afetlere karşı alınabilecek önlemleri yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir fabrika yangınının veya kimyasal sızıntının görselini gösterir. Öğrencilerden bu olayın neden insan kaynaklı bir afet sayıldığını ve hangi önlemlerle engellenebileceğini kısaca söylemeleri istenir. Bu derste önlemlerin anlamı korunarak başka biçimlere dönüştürüleceği duyurulur (OB4).

2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen, insan kaynaklı afetlerde iş sağlığı ve güvenliğinin önemini vurgular. Öğrenciler ders kitabındaki endüstriyel kaza örneğini inceleyerek önlemleri belirler; bireysel ve toplumsal sorumluluk almanın afetlerin önlenmesindeki yeri tartışılır (D16.2). Belirlenen her önlem, olay bağlamından kopmadan tek cümlelik bir uyarıya dönüştürülür (KB2.14) (AB.1.2.3.b).

   AB.1.2.3
3. Uygulama20 dk

   Öğretmen, 'ikiz dönüşüm' kavramını açıklar; afetlere hazırlıklı olmanın (D5.3) ve endüstriyel kirliliğin önlenmesi, atık yönetimi ile ekolojik dengenin korunmasının (D18.3) önemini vurgular. Öğretmen rehberliğinde gruplar oluşturulur. Gruplardan her bir insan kaynaklı afete karşı alınacak önlemleri, bağlamı bozmadan tablo hâline getirmesi istenir (KB2.5, SDB2.2) (AB.1.2.3.b).

   AB.1.2.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Gruplar tablolarını sınıfa kısaca sunar. Öğretmen, Kontrol Listesi ile önlemlerin bağlamdan kopmadan dönüştürülüp dönüştürülmediğini birlikte denetler. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formunda tabloya katkılarını işaretler (AB.1.2.3.b).

   AB.1.2.3

Sınıf defteri: AB.1.2.3 İnsan kaynaklı afetlere karşı alınabilecek önlemleri yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, önceki derslerde incelenen ve dönüştürülen önlemleri etkileşimli tahtada kısaca gösterir. Öğrencilerden bir insan kaynaklı afet örneği vermeleri ve bu afete karşı akıllarına gelen bir önlemi söylemeleri istenir. Bu derste önlemlerin nesnel, doğru ve anlamı değiştirmeyecek şekilde yeniden ifade edileceği duyurulur.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki tabloda yer alan önlemlerden birini seçmeleri istenir. Seçilen önlem, nesnel, doğru ve anlamı değiştirmeyecek şekilde hikâye, şiir, kompozisyon veya resim olarak yeniden ifade edilir (E3.3). Öğretmen çalışmaları dolaşarak önlemin anlamının korunup korunmadığını sorar (AB.1.2.3.c).

   AB.1.2.3
3. Uygulama20 dk

   Gruplardan olası bir insan kaynaklı afet belirleyip bu afet karşısında alınabilecek önlemlere yönelik bir proje geliştirmeleri istenir. Gruplar proje çıktılarından yararlanarak geliştirdikleri yeni fikirleri nesnel, doğru ve anlamı değiştirmeyecek biçimde yeniden ifade eder (D3.3, KB2.13). İfadeler sınıfa sunulur ve anlamın korunup korunmadığı tartışılır (AB.1.2.3.c).

   AB.1.2.3
4. Sonuçlandırma5 dk

   Gruplar yeniden ifade ettikleri önlemleri iş sağlığı ve güvenliği açısından kısaca özetler. Öğretmen, Dereceli Puanlama Anahtarı ile ifadelerin nesnelliğini, doğruluğunu ve anlamı koruma düzeyini değerlendirir. Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formu ile kendi ifadelerini gözden geçirmeleri istenir.

   AB.1.2.3

Sınıf defteri: AB.1.2.3 İnsan kaynaklı afetlere karşı alınabilecek önlemleri yorumlayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, önceki haftada çalışılan insan kaynaklı afetlere karşı alınabilecek önlemleri kısaca hatırlatır. Ardından etkileşimli tahtada deprem, sel, heyelan, çığ ve volkanik patlama görselleri gösterilerek öğrencilerden bu olayların ortak yönünü söylemeleri istenir. Öğretmen, bu haftanın doğa kaynaklı afetler ve türleri hakkında bilgi toplayacağı araçları belirleme çalışması olduğunu açıklar (E1.1).

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilere doğa kaynaklı afetler ve türleriyle ilgili görseller, bilgi kartları, kısa video ve belgesel bölümleri sunulur (OB1, OB2, OB4). Öğrencilerden bu kaynakları inceleyip hangisinin hangi afet türü hakkında bilgi verdiğini söylemeleri istenir. Kaynakların bilgi toplamaya uygunluğu sınıfça konuşulur (KB2.6, KB2.8). (AB.1.3.1.a)

   AB.1.3.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her gruba bir afet türü (deprem, sel, heyelan, çığ, volkanik patlama) verilir. Gruplar, bu afet hakkında bilgi toplayabilecekleri araçları (ders kitabı, dijital içerik, görsel kaynaklar, bilgi kartları) belirler ve seçim gerekçelerini yazar (SDB2.2, E3.6). Öğretmen, afetlerin yalnız doğa olayı olmadığını; yerleşim yerlerinin konumu nedeniyle oluşan maruziyetin can ve mal kaybı riskini artırdığını vurgular. Gruplar belirledikleri araçları sınıfa sunar (SDB2.1). (AB.1.3.1.a)

   AB.1.3.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden bilgi toplayacakları araçları neden seçtiklerini bir cümleyle söylemeleri istenir. Öğretmen, Kontrol Listesi ile her grubun afet türüne uygun araçları belirleyip belirlemediğini işaretler. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu'nda araç belirlemedeki katkılarını değerlendirir (SDB3.3).

   AB.1.3.1

Sınıf defteri: AB.1.3.1 Doğa kaynaklı afetler ve türleri hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada deprem, sel, heyelan, çığ ve volkanik patlama görsellerini gösterir. Öğrencilerden bu afetler hakkında daha fazla bilgiye nereden ulaşılabileceğini düşünmeleri istenir (E1.1; OB4).

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden doğa kaynaklı afetler ve türleri hakkında bilgi toplamak için kullanabilecekleri araçları (ders kitabı, etkileşimli tahta ve diğer kaynaklar) belirlemeleri istenir. Belirlenen araçlar tahtada listelenir ve hangi aracın hangi bilgi için uygun olduğu kısaca tartışılır (KB2.6; AB.1.3.1.a).

   AB.1.3.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır ve belirledikleri araçlar aracılığıyla doğa kaynaklı afetler ve türlerine ilişkin bilgi toplar (AB.1.3.1.b). Bu süreçte öğrencilerin sorumluluk bilinciyle hareket etmeleri ve çalışmalarını özveriyle yürütmeleri beklenir (D16.3). Gruplar içinde iş bölümü yapılır ve ulaşılan bilgilerin hangi araçtan bulunduğu not edilir (SDB2.2, OB1, OB2).

   AB.1.3.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Her gruptan bir öğrenci, hangi araçtan hangi afet türüne ilişkin bilgi bulduklarını söyler. Çalışmalar Kontrol Listesi ve Öz Değerlendirme Formu ile gözden geçirilir (AB.1.3.1.b).

   AB.1.3.1

Sınıf defteri: AB.1.3.1 Doğa kaynaklı afetler ve türleri hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada deprem, sel, heyelan, çığ ve volkanik patlama görsellerini gösterir (OB4). Öğrencilerden görsellerdeki afet türlerini adlandırmaları istenir. Öğretmen, bu derste belirlenen araçlardan afetlere ilişkin bilgilerin bulunacağını ve bulunan bilgilerin doğruluğunun sınanacağını açıklar.

2. Keşfetme10 dk

   Gruplar hâlinde belirledikleri araçlardan (ders kitabı, etkileşimli tahtadaki kaynaklar) kendilerine verilen afet türünün tanımı, nedeni ve etkileri hakkındaki bilgileri bulur (AB.1.3.1.b, KB2.6). Ardından “Küçük Grup Tartışma” tekniğiyle gruplar birbirlerinin bilgilerindeki doğru ve eksik yönleri ortaya koyar, gerekçeli açıklamalarını sınıfa sunar (AB.1.3.1.c, SDB2.1, SDB2.2, SDB3.3).

   AB.1.3.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrenciler bireysel olarak sel, heyelan, çığ ya da volkanik patlamadan birini seçer; ders kitabı ve etkileşimli tahtadaki kaynaklardan bu afetin tanımı, nedeni ve etkileri hakkındaki bilgileri bulur (AB.1.3.1.b, KB2.6, OB1). Ardından gruplarda bilgiler birbirleriyle ve ikinci bir kaynakla karşılaştırılarak doğrulanır; çelişen bilgiler gerekçesiyle ayıklanır (AB.1.3.1.c, KB2.8, E3.10). Öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir.

   AB.1.3.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Gruplar doğruladıkları bir bilgiyi ve bu bilgiyi hangi yolla doğruladıklarını sınıfa sözlü olarak aktarır. Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formu'nda bilgileri bulma ve doğrulama basamaklarını ne ölçüde yerine getirdiklerini işaretlemeleri istenir. Öğretmen gözlemlerini Kontrol Listesi üzerinde değerlendirir (AB.1.3.1.c).

   AB.1.3.1

Sınıf defteri: AB.1.3.1 Doğa kaynaklı afetler ve türleri hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, önceki derslerde belirlenen araçlardan bulunan doğa kaynaklı afet bilgilerini kısaca hatırlatır. Öğrencilerden bulunan bir bilginin doğru olup olmadığını nasıl anlayabilecekleri konusunda tahminde bulunmaları istenir (KB2.8). Bu derste bilgilerin doğrulanıp ürün hâlinde kaydedileceği belirtilir.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden belirledikleri araçlardan ulaştıkları deprem, sel, heyelan, çığ ve volkanik patlama bilgilerini ders kitabı ve eşleştirme kartlarıyla karşılaştırarak doğrulamaları istenir (AB.1.3.1.c). Doğrulanan bilgiler, özgün bir bilgi kitapçığı, resimli bilgi kartı ya da sunum taslağına kaydedilir (E3.3) (AB.1.3.1.ç).

   AB.1.3.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrenciler hazırladıkları ürünleri sınıfta sunar. Dinleyen öğrenciler sunulan bilgileri ders kitabıyla karşılaştırarak doğru olup olmadığını belirtir (AB.1.3.1.c). Gerekli düzeltmeler ürüne işlenir ve ürünler son hâliyle kaydedilir (AB.1.3.1.ç).

   AB.1.3.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrenciler ürünlerini kontrol listesiyle gözden geçirir ve öz değerlendirme formunu doldurur. Öğretmen performans görevi kapsamındaki ürünleri dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirir. Öğrencilerden bir arkadaşlarının ürünü için akran değerlendirme formunda bilgilerin doğruluğuna ilişkin görüş bildirmeleri istenir.

   AB.1.3.1

Sınıf defteri: AB.1.3.1 Doğa kaynaklı afetler ve türleri hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada deprem, sel, heyelan, çığ ve volkanik patlama görsellerini gösterir; öğrencilere bu afetler hakkındaki bilgilere nereden ulaştıklarını sorar (E1.1). Bugün ulaşılan bilgilerin düzenli biçimde kaydedileceği duyurulur. Öğrencilerden bilgi kaydederken kaynağı da yazmanın neden gerekli olduğunu düşünmeleri istenir (OB1).

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilere ders kitabından ve etkileşimli tahtadan ulaşılıp doğrulanan afet bilgileri hatırlatılır. Öğretmen tahtada afet türü, edinilen bilgi ve kaynak sütunlarından oluşan örnek bir kayıt tablosu gösterir. Öğrencilerden deprem ile ilgili bilgiyi bu tabloya kaydetmeleri istenir (KB2.6). Hazırlanan kayıtlar dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir (AB.1.3.1.ç).

   AB.1.3.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrenciler önce bireysel olarak sel, heyelan, çığ ve volkanik patlama bilgilerini kaynaklarıyla birlikte kayıt tablosuna yazar (OB1). Ardından gruplar hâlinde kayıtlarını karşılaştırır, eksik ya da yanlış yazılan bilgileri düzeltir ve ortak bir tablo hazırlar (SDB2.2, E3.10). Öğretmen süreci gözlemleyip dönüt verir (AB.1.3.1.ç).

   AB.1.3.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Gruplar ortak kayıt tablolarını sınıfa sunar. Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formu'nu doldurarak bilgileri doğru ve eksiksiz kaydedip kaydetmediklerini değerlendirmeleri istenir (D16). Öğretmen kayıt tablolarını Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir (AB.1.3.1.ç).

   AB.1.3.1

Sınıf defteri: AB.1.3.1 Doğa kaynaklı afetler ve türleri hakkında bilgi toplayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, önceki haftada işlenen deprem, sel, heyelan, çığ ve volkanik patlama gibi doğa kaynaklı afet türlerinden birkaçını öğrencilerle birlikte hatırlar. Öğrencilere “Bu afetler neden olur, ne gibi sonuçları vardır?” sorusu yöneltilir. Bu haftanın bu sorunun yanıtlarını merak ederek geçeceği belirtilir.

2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada doğa kaynaklı afetlerin nedenleri ve sonuçlarına ilişkin kısa örnek olaylar sunar. Öğrenciler olayları izleyerek dikkatlerini çeken noktaları ve akıllarına takılanları eşleriyle konuşur. Birkaç öğrenci gözlemlerini sınıfla paylaşır (AB.1.3.2.a).

   AB.1.3.2
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden sunulan örnek olaylardan yola çıkarak doğa kaynaklı afetlerin nedenleri ve sonuçlarına ilişkin merak ettikleri konuları tanımlayıp defterlerine listelemeleri istenir (E1.1). Öğrenciler konularını 5N1K başlıkları altında gruplayarak eşleriyle karşılaştırır ve en çok merak ettikleri konuyu sınıfa anlatır (SDB2.1). Öğretmen, konuları tahtada ortak bir listede toplar (AB.1.3.2.a).

   AB.1.3.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden Kontrol Listesi'ndeki “En az iki merak ettiğim konuyu yazdım” ve “Konularımı açık biçimde ifade ettim” maddelerini işaretleyerek kendilerini değerlendirmeleri istenir. Ortak liste, öğrenme kanıtı olarak saklanır.

   AB.1.3.2

Sınıf defteri: AB.1.3.2 Doğa kaynaklı afetlerin neden ve sonuçlarını sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, geçen derste konuşulan deprem, sel ve heyelan örneklerini kısaca hatırlatır ve etkileşimli tahtada bir afet fotoğrafı gösterir. Öğrencilerden fotoğrafa bakarak bu olayın nedeni ve sonuçları hakkında aklına gelen bir soruyu zihninden geçirmeleri istenir (E1.1). Bu derste doğa kaynaklı afetlerin nedenleri ve sonuçlarıyla ilgili soru sorulacağı belirtilir.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır; her gruba deprem, sel, heyelan, çığ ya da volkanik patlamayla ilgili bir haber metni, AFAD verisi özeti ve fotoğraf verilir. Gruplar kaynakları inceler (OB1, OB4) ve afetin nedenlerine ya da sonuçlarına ilişkin en az iki soruyu ortak olarak yazar (SDB2.2, KB2.8). Yazılan sorular gruplarca sınıfa okunur (AB.1.3.2.b).

   AB.1.3.2
3. Uygulama20 dk

   Etkileşimli tahtada ve atlaslarda deprem kuşaklarını, sel ve heyelan bölgelerini gösteren haritalar incelenir. Gruplar, bölgenin konumunu ve yer şekillerini dikkate alarak afetlerin nedenleri ve sonuçlarını mekânsal yönden sorgulayan 'Bu bölgede neden …?' biçiminde sorular yazar (SBAB10.3, SBAB7.5). Sorular tahtada nedene ve sonuca yönelik olarak ayrılır (KB2.5, AB.1.3.2.b).

   AB.1.3.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Her gruptan en iyi sorusunu seçip sınıfa sunması istenir. Öğretmen, Kontrol Listesi ile soruların doğa kaynaklı afetlerin neden ya da sonucuna yönelik olup olmadığını işaretler. Öğrencilerden bir sonraki derste bu soruların yanıtlarını arayacakları belirtilerek, sorularını defterlerine yazmaları istenir (AB.1.3.2.b).

   AB.1.3.2

Sınıf defteri: AB.1.3.2 Doğa kaynaklı afetlerin neden ve sonuçlarını sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, önceki derslerde tanımlanan merak konularını ve sorulan soruları etkileşimli tahtada hatırlatır. Bu derste doğa kaynaklı afetlerin nedenleri ve sonuçları hakkında kaynaklardan bilgi toplanacağı belirtilir.

   AB.1.3.2
2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen, afetler karşısında görev bilincine sahip olmanın ve dayanışma ile fedakârlık göstermenin gerekliliğini vurgular (D16.3, D20.2). Öğrencilerden seçtikleri bir afet türü (deprem, sel, heyelan gibi) için ders kitabında nedenlerin ve sonuçların hangi bölümlerde yer aldığını bulmaları istenir (AB.1.3.2.c).

   AB.1.3.2
3. Uygulama20 dk

   Öğrenciler ders kitabı ve etkileşimli tahtadaki kaynaklardan seçtikleri afet türünün nedenlerine ve sonuçlarına ilişkin bilgileri toplar; her bilginin kaynağını not eder (KB2.6, OB1). Toplanan bilgiler neden ve sonuç başlıklarına göre sınıflandırılarak bir tabloya yazılır (KB2.5). Öğrenciler ikili çalışarak birbirlerinin tablolarındaki eksik bilgileri tamamlar (SDB2.2, AB.1.3.2.c).

   AB.1.3.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğretmen, toplanan bilgilerin hangi kaynaklardan alındığını kısaca toparlar. Öğrenciler Kontrol Listesi ile tablolarında neden ve sonuç bilgilerinin bulunup bulunmadığını işaretler. Öğretmen, Dereceli Puanlama Anahtarı ile bilgi toplama çalışmasını değerlendirir.

   AB.1.3.2

Sınıf defteri: AB.1.3.2 Doğa kaynaklı afetlerin neden ve sonuçlarını sorgulayabilme; değerlendirme