T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 7. SINIF SOSYAL BİLGİLER DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, sınıfta yaşanmış kısa bir iletişim anını (yanlış anlaşılan bir cümle gibi) sözlü olarak anlatır. Öğrencilerden bu durumda iletişimin neden aksadığını düşünmeleri istenir. Gaziler Günü bağlamında toplumsal dayanışmanın iyi iletişimle güçlendiği vurgulanır. Dersin amacı, gruplarda ve sosyal hayatta etkili iletişimin önemini merak edilen sorular ve toplanan bilgiler üzerinden incelemek olarak açıklanır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere yazılı ve görsel kaynaklardan aile, okul, sokak, trafik, alışveriş ve dijital ortamlardaki olumlu ve olumsuz iletişim örnekleri sunulur (OB1, OB4). Uygun dijital kaynaklar da kullanılır (OB2). Öğrencilerden dikkatlerini çeken ve merak ettikleri konuları belirleyip listelemeleri istenir (E1.1). (SB.7.1.1.a)

   SB.7.1.1
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, listelerindeki konulardan hareketle etkili iletişimin önemine ilişkin sorular hazırlar. Sorular 5N1K tekniğiyle düzenlenir ve etkileşimli tahtada paylaşılır. Sınıfça en çok merak uyandıran sorular seçilir (E3.8). (SB.7.1.1.b)

   SB.7.1.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler, hazırladıkları sorulara ders kitabı ve dijital içerikler gibi kaynaklardan yanıt arayarak bilgi toplar (OB1). Toplanan bilgiler not kâğıdına kayıt altına alınır (OB1). Empati, sen dili, ben dili, farklılıklara saygı, etkin dinleme ve beden dili kavramları bu bilgiler çerçevesinde ele alınır. (SB.7.1.1.c)

   SB.7.1.1
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden bu kavramları kullanarak iletişim durumlarını canlandırmaları ve örnek olayları değerlendirmeleri istenir (D14.1). Beyin fırtınasıyla günlük hayatta ve dijital ortamlarda etkili iletişime engel olan durumlar belirlenir. Arkadaşlarını etkin dinlemeleri desteklenir (D4.2). Öğretmen, beyin fırtınasını gözlem formuyla izler. (SB.7.1.1.c)

   SB.7.1.1
6. Sonuçlandırma20 dk

   Gruplar, iletişim problemlerinin nedenlerini balık kılçığı üzerinde gösterir ve sınıfa sunar. Öğretmen, iletişime engel olan bir örnek olay sunar; öğrencilerden bu durumda neler yapılabileceğini açık uçlu soru yanıtı olarak yazmaları istenir. Balık kılçıkları, gözlem formu ve kontrol listesiyle birlikte öğrenme kanıtı olarak değerlendirilir.

   SB.7.1.1

Sınıf defteri: SB.7.1.1 Dâhil olduğu gruplarda ve sosyal hayatta etkili iletişimin önemini…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, İlköğretim Haftası'nda okul, aile ve arkadaş gruplarında kurulan iletişime dikkat çeker. Önceki haftada öğrencilerin merak ettiği konular ve hazırladıkları sorular tahtada hatırlanır. Bu hafta bilgi toplanarak bu soruların yanıtlanacağı ve etkili iletişimin önemine ilişkin çıkarım yapılacağı duyurulur.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, iletişim çatışmasının başladığı noktada sonlandırılan örnek olayı sunar. Bundan sonra neler olabileceği öğrencilere sorulur (SDB2.2). Arkası yarın tekniğiyle gelen cevaplar sırasıyla tahtaya yazılarak olumlu ve olumsuz davranışlar olarak gruplanır (SB.7.1.1.c).

   SB.7.1.1
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara ailede, dâhil olabilecekleri gruplarda ve sosyal hayatta iletişimin önemini anlatan yazılı ve görsel kaynaklar ile dijital içerikler dağıtılır (OB1, OB4, OB2). Öğrenciler kaynaklardan öğrendiklerini ve ilk bulgularını not eder. Öğretmen, notların dersin başında hazırlanan sorularla ilişkisini sorar (SB.7.1.1.c).

   SB.7.1.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Tahtadaki davranışlara göre örnek olayın sonuçları tahmin edilir (SDB2.3). Örnek olayın devamı sunulur ve öğrenci tahminleriyle karşılaştırılır. Karşılaştırma sonucunda çatışmayı uzlaşmaya dönüştüren davranışlar kaydedilir (OB1, SDB3.2). Tahminlerin ve elde edilen bilgilerin doğruluğu tartışılır (SB.7.1.1.ç).

   SB.7.1.1
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   İletişimde anlayışlı ve barışçıl olmanın önemi üzerinde durulur. Öğrenciler örnek olaylar ve canlandırmalar aracılığıyla sevgi ve şefkat temelli iletişim davranışlarını uygular (D15.1). Dersin başında hazırlanan sorular elde edilen bilgilerle yanıtlanır; yazılı ve görsel kaynaklar incelenerek yanıtların doğruluğu değerlendirilir (OB1, OB4, OB2). (SB.7.1.1.ç)

   SB.7.1.1
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Değerlendirmelerden hareketle olumlu iletişimin önemine ilişkin çıkarımlar tahtada toplanır. Öğrencilerden bu çıkarımlarla ilgili bir şiir, slogan, özlü söz veya hikâye yazmaları istenir (E2.3, E3.3, E3.5). Ürünler gönüllülerce sınıfa okunur (SB.7.1.1.d).

   SB.7.1.1
7. Sonuçlandırma20 dk

   Öğretmen, olumlu iletişim davranışlarını ve sonuçlarını balık kılçığında özetler. Öğrencilerin şiir, slogan, özlü söz ya da hikâye ürünleri performans görevi olarak dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Gruplardaki katılım gözlem formuyla izlenir. Öğrencilere 'Olumlu iletişim gruplarda ve sosyal hayatta neleri değiştirir?' gibi açık uçlu sorular sorulur.

   SB.7.1.1

Sınıf defteri: SB.7.1.1 Dâhil olduğu gruplarda ve sosyal hayatta etkili iletişimin önemini…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, tahtaya özel gereksinimli bir bireyin başarısını gösteren bir fotoğraf yansıtır. Öğrencilerden fotoğrafta gördüklerini ve bu kişinin hayatını sürdürürken hangi desteklere ihtiyaç duyabileceğini birer cümleyle söylemeleri istenir (E1.1). Ardından 'fırsat eşitliği' kavramı üzerine kısa bir beyin fırtınası yapılır ve haftanın amacı duyurulur.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere özel gereksinimli bireylerin başarılarını anlatan yazılı metinler ve fotoğraflar sunulur; gerekirse dijital kaynaklardan da yararlanılır (OB1, OB4, OB2). Öğrencilerden kaynaklardaki başarı öykülerini okuyup inceleyerek bu bireylerin hangi koşullarda başarılı olduğunu not etmeleri istenir (SB.7.1.2.a).

   SB.7.1.2
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Sınıf gruplara ayrılır; gruplardan kaynaklardaki özel gereksinimli bireylerin başarılarına ilişkin durumları tartışmaları istenir (SDB2.1, SDB2.2). Tartışmada bu başarıların ardında hangi desteklerin ve eşit fırsatların bulunduğu üzerinde durulur, gruplar görüşlerini sınıfa aktarır (KB2.10, SB.7.1.2.a).

   SB.7.1.2
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Konuşma halkası tekniğiyle sınıf çember oluşturur; her öğrenci sırayla söz alarak kendini özel gereksinimli bir bireyin yerine koyar ve olası duygu ve düşüncelerini dile getirir (D14.1, D5.2, SDB2.3). Elde edilen görüşlerden yola çıkılarak fırsat eşitliğini sürdürmenin önemi konusunda ortak bir yargıya varılır (E1.4, E1.5, E2.3, E3.3, SB.7.1.2.a).

   SB.7.1.2
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilere rampa, hissedilebilir kılavuz yüzey, sesli veya kabartmalı cihazlar gibi günlük hayattaki girişimlerin görselleri ile devlet kurumlarının proje örnekleri gösterilir. Öğretmen, örneklerdeki unsurların ne olduğunu ve amacını açık uçlu sorularla sorar. Girişimlerin özel gereksinimli bireyler için ne ifade ettiği sınıfta tartışılır ve girişimler benzerlikleri açısından karşılaştırılır (KB2.7, SB.7.1.2.b).

   SB.7.1.2
6. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerden incelenen girişimlerden birini seçerek amacını, kimlere hizmet ettiğini ve fırsat eşitliğine katkısını açık uçlu sorularla yanıtlamaları istenir. Öğretmen, yanıtları kontrol listesiyle değerlendirir. Gönüllü öğrenciler yanıtlarını paylaşır; sınıfça girişimlerin özel gereksinimli bireyler için ifade ettiği anlam toparlanır (SB.7.1.2.b).

   SB.7.1.2

Sınıf defteri: SB.7.1.2 Özel gereksinimli bireyler için fırsat eşitliğini sürdürmeye yönelik…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, öğrencilerden okulda veya çevrelerinde özel gereksinimli bireylerin katılımını kolaylaştıran bir uygulama düşünmelerini ister. Önceki haftada fırsat eşitliğinin önemi üzerine çalışıldığı hatırlatılır. Bu hafta benzer girişimlerin incelenmesi ve yeni fikirlerin üretilmesi üzerine çalışılacağı belirtilir.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden günlük hayatlarından ve çevrelerinden özel gereksinimli bireylere yönelik benzer girişim örnekleri vermeleri istenir. Bu bireylerin duygularına önem verme, anlayışlı olma ve destekleyici davranışlar sergileme üzerinde durulur (D9.2, D15.1; SB.7.1.2.b).

   SB.7.1.2
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Bireylerin ihtiyaç duyduğu farklı özel gereksinim alanları ders kitabı ve etkileşimli tahta üzerinden belirlenir. Bu alanlara yönelik geçmişte yapılan çalışmalar incelenir; her çalışmanın neyi amaçladığı ve nasıl bir destek sağladığı sınıfla konuşulur (SB.7.1.2.b).

   SB.7.1.2
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, incelenen çalışmalardan yola çıkarak beyin eseri (ürünü) tekniğiyle özel gereksinimli bireyler için fırsat eşitliğini sürdürmeye yönelik fikirler üretir. Fikirler grup kâğıdına yazılır (SDB2.1, SDB2.2; SB.7.1.2.c).

   SB.7.1.2
5. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar fikirlerini sunar ve ortaya çıkan fikirler üzerinde tüm sınıfın tartışması sağlanır (SDB2.2). Tartışmanın ardından en özgün öneriler belirlenir (SDB2.3; SB.7.1.2.c).

   SB.7.1.2
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Belirlenen fikirlerin uygulamaya geçirilebilmesi için gruplar sosyal medya panosu veya proje tasarısı hazırlar (E1.4, E1.5, E2.2, E2.3, E3.3, E3.5). Hazırlanan tasarının okul müdürlüğüne sunulması planlanır (SB.7.1.2.c).

   SB.7.1.2
7. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrenci ürünleri Dereceli Puanlama Anahtarı ile, beyin eseri tekniğinin uygulanma süreci Kontrol Listesi ile değerlendirilir. Öğrencilerden 'Önerdiğimiz fikir özel gereksinimli bireylerin hayatını nasıl kolaylaştırır?' sorusunu yanıtlamaları istenir (Açık Uçlu Sorular). Yanıtlar paylaşılarak girişimlerin incelenmesi ve yeni fikir üretimi toparlanır (SB.7.1.2.c).

   SB.7.1.2

Sınıf defteri: SB.7.1.2 Özel gereksinimli bireyler için fırsat eşitliğini sürdürmeye yönelik…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada Türk toplumunun bir araya geldiği bir anı gösteren fotoğraf sunar. Öğrencilerden fotoğrafta ne gördüklerini ve insanların neden böyle davrandığını düşünmelerini söylemeleri istenir. Millî mesele kavramı kısaca açıklanır ve bu hafta Türk toplumunun millî meseleler karşısındaki tutum ve davranışlarına ilişkin varsayım yapılacağı, örneklerin listeleneceği ve karşılaştırılacağı belirtilir.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere Millî Mücadele, terör, darbe, afet, bilim, sanat ve spor gibi konularda yaşananlara ilişkin yazılı ve görsel kaynaklardan örnekler sunulur. Öğrenciler ders kitabındaki metinleri ve etkileşimli tahtadaki fotoğrafları inceler. Gerekirse dijital kaynaklardan da yararlanılır (SB.7.1.3.a, OB1, OB4, OB2).

   SB.7.1.3
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Soru cevap tekniğiyle öğrencilerden sunulan durumlar karşısında Türk toplumunun nasıl bir tutum ve davranış gösterdiğine ilişkin tahminler yapmaları istenir. Tahminler tahtada listelenir. Çalışmayla öğrencilerin topluma karşı görevlerine yönelik farkındalık geliştirmeleri ve görev bilinci kazanmaları desteklenir (SB.7.1.3.a, OB1, D16.2).

   SB.7.1.3
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden başlangıçta verilen durumlara somut örnekler vermeleri ve bunları listelemeleri istenir. Listede 15 Temmuz Darbe Girişimi, Kadın Millî Voleybol Takımı’nın dünya şampiyonluğu, Mete Gazoz’un başarıları, Aziz Sancar’ın Nobel Kimya Ödülü, Alper Gezeravcı’nın uzay yolculuğu, Millî Kalkınma Projeleri ve 6 Şubat depremi yer alabilir. Bu örneklerle öğrencilerin millî kimliklerini tanıması ve milletlerine karşı vefalı olması desteklenir (SB.7.1.3.b, D15.2, D19.2).

   SB.7.1.3
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gruplar hâlinde seçtikleri örnekler için Karşılaştırma Tablosu oluşturur. Tabloda millî meselelere yönelik Türk milletinin gösterdiği tutum ve davranışlar önce tarihsel olarak, sonra ortaya çıkardığı duygular bağlamında karşılaştırılır. Gruplardan tablodaki benzerlik ve farklılıkları sınıfa sunmaları ve karar verirken dayandıkları kanıtı belirtmeleri istenir (SB.7.1.3.c, KB2.7, OB1, SDB3.3).

   SB.7.1.3
6. Sonuçlandırma20 dk

   Gruplar karşılaştırma tablolarını sınıfa kısaca sunar. Öğretmen, tabloları Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir; örneklerin doğruluğu, tarihsel ve duygusal karşılaştırmanın yapılması ölçüt alınır. Öğrencilerden Türk toplumunun farklı millî meseleler karşısındaki ortak tutumunu açık uçlu bir soruyla yanıtlamaları istenir.

   SB.7.1.3

Sınıf defteri: SB.7.1.3 Türk toplumunun millî meseleler karşısında gösterdiği tutum ve…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Birleşmiş Milletler Günü (24 Ekim) bağlamında ülkelerin ortak sorunlar karşısındaki iş birliği etkileşimli tahtada kısaca hatırlatılır. Öğrencilerden Millî Mücadele ve 15 Temmuz ile ilgili birer görsel ya da ifade söylemeleri istenir. Öğretmen, bu dönemlerde toplumun gösterdiği tutumların benzer olup olmadığını sorar. Bugün bu tutumların karşılaştırılacağı ve küreselleşmenin insan hayatındaki etkisinin incelenmeye başlanacağı duyurulur.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabı ve etkileşimli tahtadaki metinlerden yararlanarak Millî Mücadele Dönemi’nde ve 15 Temmuz darbe girişiminde Türk milletinin millî birlik ve beraberlik ruhunu gösteren tutum ve davranışları iki sütunlu tabloya yazmaları istenir. Gruplar hâlinde benzerlik ve farklılıklar tespit edilir; kullanılan bilgilerin kaynağı sorgulanır (OB1, KB2.7). (SB.7.1.3.c)

   SB.7.1.3
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Aynı karşılaştırma, iki dönemde ortaya çıkan duygular açısından yinelenir. Öğrencilerden her dönem için üçer duygu belirleyip bu duyguların ortak ve farklı yönlerini tabloya eklemeleri istenir. Sonuçlar sınıfla paylaşılır ve tutum ile duygu arasındaki ilişki tartışılır (OB1, KB2.7). (SB.7.1.3.c)

   SB.7.1.3
4. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden yaptıkları karşılaştırmalardan yola çıkarak farklı millî meseleler karşısında Türk toplumunun gösterdiği tutum ve davranışları yorumlamaları istenir. Her grup, belirlediği bir ortak noktayı gerekçesiyle sınıfa sunar (SDB2.3, KB2.10). (SB.7.1.3.c)

   SB.7.1.3
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler gelecekte yaşanabilecek olası millî meseleleri ve Türk milletinin bu meseleler karşısında gösterebileceği tutum ve davranışları grup içinde tartışır. Her grup önermelerini sözel olarak ifade eder; sınıf, önermelerin dayanaklarını sorgular (SDB2.1, SDB3.1, E3.8). (SB.7.1.3.ç)

   SB.7.1.3
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Elde edilen bilgiler ve önermelerden yola çıkarak tutum ve davranışların toplumsal birlikteliğe etkisi konulu panel düzenlenir. Öğretmen yöneticiliğinde seçilen panelistler görüşlerini sunar, sınıf soru sorar. Panel sonunda ortak çıkarımlar tahtaya yazılır (SDB2.3, D19). (SB.7.1.3.d)

   SB.7.1.3
7. Sonuçlandırma20 dk

   Öğretmen, küreselleşme kavramına ilişkin ders kitabındaki metin ve görselleri öğrencilerle inceler. Öğrencilerden küreselleşmenin insan ve toplum hayatında yarattığı bir değişimi bağlamından koparmadan kendi cümleleriyle yeniden ifade etmeleri istenir (OB1). Ifadeler Derecelendirme Ölçeği ile değerlendirilir. Öğrencilere “Küreselleşme hayatımızı nasıl değiştirdi?” açık uçlu sorusu yöneltilerek öğrenmeler toparlanır. (SB.7.2.1.a, SB.7.2.1.b)

   SB.7.1.3SB.7.2.1

Sınıf defteri: SB.7.1.3 Türk toplumunun millî meseleler karşısında gösterdiği tutum ve…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı ve Kızılay Haftası'nın dayanışma ve sorumluluk yönüne değinir. Öğrencilerden gündelik hayatta kullandıkları, başka ülkelerden gelen bir ürün ya da hizmet örneği vermeleri istenir (E1.1). Bu derste küreselleşmenin etkilerinin kavram haritasına dönüştürüleceği ve yeniden ifade edileceği açıklanır.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ekonomi, ulaşım ve iletişim sistemleri bağlamında verilen yazılı ve görsel kaynakları incelemeleri istenir (OB1, OB4). Öğrenciler ikişerli çalışarak (SDB2.2) kaynaklardaki değişimi bağlamdan kopmadan kavram haritası şablonuna anahtar sözcüklerle dönüştürür (SB.7.2.1.b).

   SB.7.2.1
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Kültür, sağlık ve çevre sorunları bağlamında dijital kaynaklardan ve görsellerden yararlanılır (OB2). Öğrencilerden bu alanlardaki değişimi kavram haritasındaki ilgili dallara eklemeleri istenir. Eklenen her bilginin kaynakla örtüşüp örtüşmediği gözden geçirilir (SB.7.2.1.b).

   SB.7.2.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden küreselleşmenin etkisine ilişkin ulaşım ve iletişim sistemlerinin hızla yaygınlaşması, ülkeler arası ticaret hacminin gelişmesi, kültürel etkileşimin artması ve çevresel sorunların yaygınlaşması bağlamında örnekler vermeleri istenir (SDB2.3). Örnekler beyin fırtınasıyla toplanır (SDB2.2) ve tahtadaki kavram haritasına bağlamından koparılmadan işlenir (SB.7.2.1.b).

   SB.7.2.1
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Küreselleşmenin olumsuz etkileri büyük grup tartışmasıyla ele alınır. Öğrencilerden özgürlüğün sınırlarını göz önünde bulundurarak toplumsal sorumluluk üstlenmenin ve millî, manevi değerleri korumanın yollarını belirtmeleri istenir (D11.2, D16.2). Tartışmada ortaya çıkan görüşler kavram haritasına eklenir (SB.7.2.1.b).

   SB.7.2.1
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden sunulan örneklerden yola çıkarak küreselleşmenin insan ve toplum üzerindeki etkisini kendi cümleleriyle ifade etmeleri istenir (E3.3). İfadelerin kaynaklardaki bilgiyle örtüşmesine, nesnel ve doğru olmasına dikkat edilir (KB2.3). Öğrenciler yazdıklarını eşlerine okuyarak anlamın değişip değişmediğini kontrol eder (SB.7.2.1.c).

   SB.7.2.1
7. Sonuçlandırma20 dk

   Birkaç öğrenciden küreselleşmenin insan ve toplum hayatındaki etkisini kavram haritasından yararlanarak sınıfa yeniden ifade etmesi istenir. Kavram haritaları dereceli puanlama anahtarıyla, yazılı ifadeler nesnellik, doğruluk ve anlamı koruma ölçütlerini içeren kontrol listesiyle değerlendirilir. Öğrencilerden ifadelerini bu ölçütlere göre gözden geçirerek düzeltmeleri istenir (KB2.14).

   SB.7.2.1

Sınıf defteri: SB.7.2.1 Küreselleşmenin insan ve toplum hayatında meydana getirdiği değişimi…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Önceki haftanın çıktıları (SB.7.2.2) kısa sorularla yoklanır; bölgesel ve Küresel Sorunların Çözümünde Ülkemizin Rolü konusuna dikkat çekilir. Atatürk Haftası(10-16 Kasım) ile bağ kurularak derse giriş yapılır.

2. Keşfetme35 dk

   Ülkemizin göç, mülteciler ve küresel iklim krizi sorunlarının çözümü kapsamındaki uygulamalarına ilişkin sınıflama tablosu oluşturmaları istenir. Oluşturulan tablolar ülkemizin, küresel ve bölgesel sorunların çözümüne yönelik girişimleri doğrultusunda yorumlanır.

   SB.7.2.2
3. Uygulama55 dk

   Bu süreçte ayrılıp birleşme tekniği kullanılabilir. Öğrenciler bölgesel ve küresel sorunların çözümünde ülkemizin rolünü sözlü, yazılı veya görsel olarak yorumlar. Öğrenciler, performans görevi kapsamında ülkemizin rolüne ilişkin görüş ve yorumlarını kısa sunumlarla sınıf içinde paylaşabilir (SDB2.1). Öğrencilerin sunumları kontrol listesi veya derecelendirme ölçekleri ile değerlendirilebilir.

   SB.7.2.2
4. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerin "Bölgesel ve küresel sorunların çözümünde ülkemizin rolünü yorumlar" düzeyine ulaşması gözlenir; yazılı Sınav ile değerlendirilir.

   SB.7.2.2

Sınıf defteri: SB.7.2.2 Bölgesel ve küresel sorunların çözümünde ülkemizin rolünü…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada Osman Bey dönemi ile I. Süleyman (Kanuni) dönemine ait iki haritayı yan yana gösterir. Öğrencilerden iki harita arasındaki farkı söylemeleri istenir (OB4). Osmanlı sınırlarının kısa sürede bu denli genişlemesinin nedeni merak uyandıracak biçimde sorulur ve dersin bu soruları sorgulamak üzerine kurulacağı belirtilir (E1.1).

   SB.7.3.1
2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara Osman Bey, Orhan Bey ve I. Murad dönemlerine ait haritalar verilir. Öğrencilerden haritalar üzerinde her hükümdarın döneminde sınırların hangi yönlerde genişlediğini incelemeleri ve genişleyen bölgeleri işaretlemeleri istenir (SBAB10.1). Gruplardan haritada merak uyandıran noktaları not etmeleri istenir (SB.7.3.1.a).

   SB.7.3.1
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara II. Mehmed (Fatih), I. Selim (Yavuz) ve I. Süleyman (Kanuni) dönemlerine ait haritalar verilir. Öğrenciler sınırların bu dönemlerde nasıl genişlediğini harita ve atlas üzerinde inceler (SBAB10.1). Gruplardan ilk üç dönemle karşılaştırarak merak ettikleri noktaları not etmeleri istenir (SB.7.3.1.a).

   SB.7.3.1
4. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen “Osmanlı Devleti sınırlarında kısa süre içerisinde bu kadar genişlemeyi nasıl sağlamış olabilir?” ve “Sizce Osmanlı Devleti’nin sınırlarının genişlemesi sadece askerî faaliyetlerin ve fetihlerin sonucu mudur?” sorularını yöneltir. Öğrencilerin görüşleri dinlenir ve tahtaya yazılır (SDB2.1) (SB.7.3.1.a).

   SB.7.3.1
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden Osmanlı Devleti’nin genişlemesini ve cihan devleti hâline gelmesini sağlayan politikalar (örneğin iskân, istimalet, cihad, gaza) hakkında merak ettikleri konuyu yazılı olarak tanımlamaları istenir. Tanımlar gruplarda paylaşılır ve her grup ortak bir merak konusu belirler (E1.1) (SB.7.3.1.a).

   SB.7.3.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden merak ettikleri konulara ilişkin, harita ve verilen kaynaklara dayanan soru kartları hazırlamaları istenir (E3.8). Bu süreçte 5N1K tekniği kullanılır; her kart ne, nerede, ne zaman, neden, nasıl ve kim sorularından en az birini içerir (SB.7.3.1.b).

   SB.7.3.1
7. Sonuçlandırma20 dk

   Gruplar hazırladıkları soru kartlarından birini sınıfa okur ve hangi kaynağa dayandığını söyler. Öğretmen kartların 5N1K tekniğine ve verilen kaynaklara uygunluğunu Kontrol Listesi ile, öğrencilerin katılımını Gözlem Formu ile kayıt altına alır. Gruplar birbirlerinin kartlarını Akran Değerlendirme Formu ile değerlendirir (SB.7.3.1.b).

   SB.7.3.1

Sınıf defteri: SB.7.3.1 Osmanlı Devleti’nin cihan devleti hâline gelmesini sağlayan…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki derste tanımlanan merak konularını etkileşimli tahtada kısaca hatırlatır. Öğrencilerden Osmanlı Devleti’nin cihan devleti olmasını sağlayan politikalardan hangisinin kendilerine en ilginç geldiğini bir cümleyle söylemeleri istenir (E1.1). Dersin, verilen kaynaklara dayanarak soru sorma, bilgi toplama ve toplanan bilginin doğruluğunu değerlendirme çalışmalarıyla ilerleyeceği duyurulur (KB2.8).

   SB.7.3.1
2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere ders kitabındaki ve dijital içerikteki fetih, gaza, iskân ve istimalet kavramlarını içeren metin ve haritalar verilir. Öğrencilerden bu kaynaklara dayanarak en az iki soru yazmaları istenir (E3.8). Sorular etkileşimli tahtada toplanıp konularına göre gruplandırılır (SB.7.3.1.b).

   SB.7.3.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara birer soru kümesi verilir; öğrenciler ders kitabından ve dijital kaynaklardan yararlanarak (E3.10, OB2) bilgileri çalışma kâğıdına not eder. Gruplar ulaştıkları bilgileri paylaşır, Türk tarihinin ve millî kimliğin oluşumuna katkı sağlayan unsurlara ilişkin değerlendirmelerini ve görüşlerini ifade eder (D19.2, OB1, E1.1). (SB.7.3.1.c)

   SB.7.3.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, İstanbul’un Fethi, Mısır Seferi ve Preveze Deniz Zaferi örneklerini sunar ve örnek olayların analizi için bir yönerge verir. Her gruba bir olay verilir; olayın nedenleri, kişileri ve sonuçlarına ilişkin bilgiler ders kitabı ve dijital içerikten toplanıp yönergedeki tabloya yazılır (OB1). (SB.7.3.1.c)

   SB.7.3.1
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar topladıkları bilgileri ikinci bir kaynakla karşılaştırır; tarih, kişi ve olay bilgilerinin tutarlılığı ile kaynağın güvenilirliği denetlenir. Yanlış ya da eksik bulunan bilgiler gerekçesiyle düzeltilir ve kontrol listesi işaretlenir (E3.10). (SB.7.3.1.ç)

   SB.7.3.1
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Örnek olaylar düşünsel, ahlaki ve empatik sorularla tartışılır: Olay dönemin kişileri için ne anlam taşımıştır, kararlar farklı tarafların gözünden nasıl görünür? Öğrencilerden olayların Osmanlı Devleti’nin cihan devleti olma sürecine etkisini doğruladıkları bilgilere dayanarak anlatmaları istenir (D14.1, E2.1, E3.6, E3.10). (SB.7.3.1.ç)

   SB.7.3.1
7. Sonuçlandırma20 dk

   Gruplar doğruladıkları bilgileri ve düzelttikleri hataları sınıfla paylaşır. Öğretmen, kaynakların güvenilirliğini değerlendirirken izlenen adımları öğrencilere özetletir. Öğrencilerden çalışma kâğıdını tamamlamaları ve kontrol listesiyle kendi bilgi doğrulama süreçlerini gözden geçirmeleri istenir (SDB1.3). Öğretmen, açık uçlu sorularla öğrenme kanıtlarını toplar (SB.7.3.1.ç).

   SB.7.3.1

Sınıf defteri: SB.7.3.1 Osmanlı Devleti’nin cihan devleti hâline gelmesini sağlayan…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen önceki derslerde incelenen kaynaklardan bir politika örneğini (fetih, iskân ya da istimalet) etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden bu politikanın Osmanlı Devleti'ne ne kazandırdığını tahmin etmeleri istenir (E3.8). Bu derste topladıkları bilgilerin doğruluğunu değerlendirecekleri, ardından bu bilgilerden çıkarım yapıp balık kılçığı oluşturacakları belirtilir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden daha önce inceledikleri kaynaklar ve örnek olaylardan edindikleri bilgileri ikili çalışmayla karşılaştırmaları istenir. Kaynaklar arasındaki ortak ve çelişen bilgiler ders kitabı ve etkileşimli tahta üzerinden işaretlenir (SB.7.3.1.ç). Çelişen bilgiler için hangi kaynağa neden güvenilebileceği tartışılır (E3.10).

   SB.7.3.1
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Açık uçlu sorular içeren çalışma yaprağı dağıtılır. Öğrencilerden topladıkları bilgilerin doğruluğunu kaynaklara başvurarak gerekçeleriyle yanıtlamaları istenir (SDB3.3, E3.1). Yanlış çıkan bilgiler sınıfta düzeltilir (SB.7.3.1.ç).

   SB.7.3.1
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden doğruluğu değerlendirilen bilgilerden hareketle Osmanlı Devleti'nin cihan devleti olmasını sağlayan politikalara ilişkin çıkarımlarda bulunmaları istenir (SB.7.3.1.d). Çıkarımlar "Bu bilgi bana şunu gösteriyor…" kalıbıyla yazılıp paylaşılır. Politikaların başarıya ulaşmasında vatan sevgisi ile görevini iyi yapmanın etkisi tartışılır (D19.1, E3.6, E3.10) (SB.7.3.1.d).

   SB.7.3.1
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde yapılan çıkarımlar doğrultusunda Osmanlı Devleti'nin cihan devleti hâline gelmesini sağlayan politikalara ilişkin balık kılçığı oluşturulur. Balığın başına ana sonuç, kılçıklarına politikalar (fetih, iskân, istimalet vb.) ve her birini destekleyen bilgi yazılır. Gruplar kılçıklarını birbirine gösterir ve eksik halkaları söyler (SB.7.3.1.d).

   SB.7.3.1
6. Sonuçlandırma20 dk

   Balık kılçıkları sınıfta asılır ve her grup bir politikayı sunar. Öğrencilerden bilgi doğrulama ve çıkarım sürecinde en çok zorlandıkları noktayı söylemeleri istenir (SDB1.3). Balık kılçığı dereceli puanlama anahtarı ile, çalışma yaprağı açık uçlu sorular yönünden değerlendirilir; akran değerlendirme formu ve kontrol listesi doldurulur (SB.7.3.1.d).

   SB.7.3.1

Sınıf defteri: SB.7.3.1 Osmanlı Devleti’nin cihan devleti hâline gelmesini sağlayan…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen tahtaya Fransız İhtilali ve Sanayi İnkılabı'nı yazar ve 'Avrupa'daki bu gelişmeler Osmanlı Devleti'ni neden yenilik yapmaya yöneltmiş olabilir?' sorusunu yöneltir (E1.1). Öğrencilerin tahminleri tahtada toplanır. Derste yeniliklerin nedenlerinin ve etkilediği unsurların kaynaklardan incelenerek belirleneceği duyurulur.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere Avrupa'nın sömürgecilik faaliyetleri, Rönesans, Reform, Aydınlanma Çağı, Sanayi İnkılabı ve Fransız İhtilali ile bunlara bağlı olarak XVIII. yüzyıldan itibaren Osmanlı Devleti'nde yaşanan gelişmelerin yer aldığı tarih şeridi sunulur. Öğrencilerden şeritteki gelişmeleri sırasıyla okuyup Avrupa'daki ve Osmanlı'daki gelişmeleri farklı renklerle işaretlemeleri istenir (OB4, SB.7.3.2.a).

   SB.7.3.2
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara birer Avrupa merkezli gelişme verilir; gruplardan yazılı ve görsel kaynakları inceleyerek bu gelişmenin dünyada yarattığı etkileri ve buna bağlı olarak Osmanlı Devleti'nde yapılan yenilikleri not etmeleri istenir (OB1, KB2.8). Bulgular tahtadaki tarih şeridinin ilgili yerine yerleştirilir (SB.7.3.2.a).

   SB.7.3.2
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Dijital kaynaklardan da yararlanılarak Avrupa merkezli gelişmelerin dünya dengelerini nasıl etkilemiş olabileceği büyük grup tartışmasıyla ele alınır (OB2). Öğretmen 'Dünya dengeleri değişirken Osmanlı Devleti hangi alanlarda güçlük yaşamış olabilir?' sorusuyla tartışmayı yönlendirir (E3.8, SB.7.3.2.a).

   SB.7.3.2
5. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden inceledikleri kaynaklardan hareketle XVIII. yüzyıldan itibaren uygulanan askerî, sosyal, kültürel ve ekonomik yeniliklerin nedenlerini belirlemeleri ve defterlerine hazırlayacakları tabloya yazmaları istenir. Her nedenin yanına dayandığı kaynak not edilir (E3.6, SB.7.3.2.a).

   SB.7.3.2
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplardan her yeniliğin hangi alanları ve toplum kesimlerini etkilediğini kaynaklardan inceleyerek belirlemeleri istenir (KB2.8). Etkilenen unsurlar ilgili yenilikle eşleştirilerek tahtadaki tarih şeridine eklenir ve gruplar eşleştirmelerini sınıfa açıklar (SB.7.3.2.b).

   SB.7.3.2
7. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerden Balık Kılçığı şemasının baş kısmına seçtikleri bir yeniliği, kılçıklara ise bu yeniliğin nedenlerini ve etkilediği unsurları yazmaları istenir. Şemalar eşlerle değiştirilip Kontrol Listesi ile gözden geçirilir. Öğretmen, Gözlem Formu notlarıyla nedenlerle etkilenen unsurların ayrı ayrı belirlenip belirlenmediğini değerlendirir (SB.7.3.2.b).

   SB.7.3.2

Sınıf defteri: SB.7.3.2 Değişen dünya dengeleri karşısında Osmanlı Devleti’nin uyguladığı…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, Osmanlı Devleti’nin değişen dünya dengeleri karşısında uyguladığı yeniliklerin nedenlerinin önceki derslerde incelendiğini hatırlatır. Etkileşimli tahtada askerî, sosyal, kültürel ve ekonomik alanlardan birer yenilik örneği gösterilir. Öğrencilerden bu yeniliklerden hangi unsurların etkilenmiş olabileceğini tahmin etmeleri istenir (E1.1). Dersin etkilenen unsurların belirlenmesine ve etkilerin sorgulanmasına ayrıldığı belirtilir.

2. Keşfetme35 dk

   Öğrencilerden ders kitabındaki metin ve görselleri okuyarak Osmanlı Devleti’nin uygulamaya koyduğu yeniliklerin etkilediği askerî, sosyal, kültürel ve ekonomik unsurları belirlemeleri istenir (OB1, OB4). Belirlenen unsurlar ikili ya da gruplar hâlinde sınıflama tablosuna işlenerek kaydedilir (E3.6). Gruplar tablolarındaki sınıflamanın gerekçesini eleştirel bir bakışla gözden geçirip sınıfla paylaşır (E3.10) (SB.7.3.2.b).

   SB.7.3.2
3. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Büyük grup tartışmasında yeniliklerin askerî ve sosyal alanlardaki etkileri sorgulanır. Öğrencilerden yeniliklerin bu alanlarda neyi değiştirdiğini, kimleri nasıl etkilediğini ve beklenen sonucu verip vermediğini gerekçeleriyle söylemeleri istenir (E3.6, E3.10). Söz alma ve dinleme kurallarına uyulması sağlanır (SDB2.1, D14); tartışma öğretmence gözlem formuyla takip edilir (SB.7.3.2.c).

   SB.7.3.2
4. 20 dk
   Etkinlik 2

   Aynı tartışma düzeniyle yeniliklerin kültürel ve ekonomik alanlardaki etkileri sorgulanır. Öğrencilerden bu alanlardaki etkileri askerî ve sosyal alanlardaki etkilerle karşılaştırmaları ve etkilerin hangi unsurlarda daha belirgin olduğunu açıklamaları istenir (E3.8). Öğretmen, tartışmayı kontrol listesiyle izler (SB.7.3.2.c).

   SB.7.3.2
5. 15 dk
   Etkinlik 3

   Osmanlı Devleti’nin yenilikleri uygulama sürecinde kurduğu Osmanlı-Avrupa ilişkileri aracılığıyla millî ve manevi değerlerimizin Avrupa ülkelerine nasıl etkilerde bulunduğu öğretmence açıklanır. Öğrencilerden ders kitabından örnekler bulup bu etkileşimin yeniliklerin etkilerine dair neyi gösterdiğini yorumlamaları istenir (OB1, D19) (SB.7.3.2.c).

   SB.7.3.2
6. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilere çalışma kâğıdı dağıtılır; askerî, sosyal, kültürel ve ekonomik alanların her biri için etkilenen bir unsur ile bu etkiye yönelik bir sorgulama sorusu yazılması istenir. Birkaç öğrenci yazdıklarını okur, akranlar kontrol listesiyle geri bildirim verir, öğrenciler kendi çalışmalarını gözden geçirir (SDB1.3). Öğretmen, 'Yenilikler en çok hangi alanı etkilemiştir?' açık uçlu sorusuyla dersi toparlar.

   SB.7.3.2

Sınıf defteri: SB.7.3.2 Değişen dünya dengeleri karşısında Osmanlı Devleti’nin uyguladığı…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Osmanlı Devleti'nin uyguladığı yeniliklerden birini gösteren bir görsel sunar. Öğrencilerden bu yeniliğin kimleri ve neleri etkilemiş olabileceğini düşünmeleri istenir (E1.1). Geçen haftalarda incelenen neden ve etkilenen unsurlar kısaca hatırlanır. Bu hafta yeniliklerin etkilerinin sorgulanacağı ve neden-sonuç ilişkisinin ifade edileceği belirtilir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara ders kitabından ve etkileşimli tahtadaki haritadan farklı birer yenilik verilir (SBAB10.1). Gruplar yeniliğin kimleri nasıl etkilediğini ve beklenen sonuçların gerçekleşip gerçekleşmediğini sorgular (KB2.8, E3.8). Bulgular, olumlu ve olumsuz etkiler olarak iki sütunda not edilir (SB.7.3.2.c).

   SB.7.3.2
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden çalışmalarında “Ben devlet yöneticisi olsaydım o dönemde şöyle bir yenilik de yapardım.” şeklinde bir bölüm oluşturmaları istenir. Bu bölümde önerilen yeniliğin olası etkileri de gerekçeleriyle yazılır (E3.3). Öğretmen, taslakları dolaşarak sorgulayıcı sorularla destekler (SB.7.3.2.c).

   SB.7.3.2
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar, seçtikleri yenilik için balık kılçığı çizer; kafaya yeniliği, kılçıklara nedenleri ve sonuçları yazar. Her neden ve sonucun hangi bilgiye dayandığı ders kitabından gösterilir (OB1). Öğretmen çalışmaları gözlemleyerek dönüt verir (SB.7.3.2.ç).

   SB.7.3.2
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Yenilikler çok yönlü bakış açısıyla değerlendirilir; öğrencilerin incelenen dönemin padişahlarıyla empati kurmaları desteklenir (D14.1, E2.1, SDB2.3). Her grup, balık kılçığı ve “Ben devlet yöneticisi olsaydım…” bölümüyle hazırladığı ürünü sunar; neden ve sonuçları bilgilere dayanarak ifade eder (SDB2.1). Ürünler dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilebilir (SB.7.3.2.ç).

   SB.7.3.2
6. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerden bireysel olarak bir yeniliğin neden ve sonuçlarını, dayandıkları bilgileri belirterek açık uçlu sorularla yazmaları istenir. Balık kılçığı ve performans görevi ürünleri dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğrenciler, çalışmada en çok zorlandıkları noktayı belirterek öz yansıtma yapar (SDB1.3). Böylece hafta, yeniliklerin neden ve sonuçlarının ifadesiyle toparlanır (SB.7.3.2.ç).

   SB.7.3.2

Sınıf defteri: SB.7.3.2 Değişen dünya dengeleri karşısında Osmanlı Devleti’nin uyguladığı…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Önceki haftanın çıktıları (SB.7.3.2) kısa sorularla yoklanır; osmanlı Kültür ve Medeniyeti konusuna dikkat çekilir. Veremle Savaş Eğitimi Haftası (Ocak ayının ilk haftası) ile bağ kurularak derse giriş yapılır.

2. Keşfetme35 dk

   Osmanlı kültür ve medeniyetini oluşturan unsurlardan yönetim, eğitim, hukuk, sanat, günlük hayat, vakıflar, ahi kültürü ve loncalara ilişkin yazılı, görsel veya dijital kaynaklar gruplar oluşturularak incelenir (OB1, OB2, OB4, SDB2.1, E3.6, E3.10).

   SB.7.3.3
3. Uygulama55 dk

   Bu süreçte ayrılıp birleşme tekniği kullanılabilir. Kaynaklardan elde edilen bilgiler doğrultusunda öğrencilerin Osmanlı kültür ve medeniyetini oluşturan unsurların toplum hayatına etkisine dair çıkarımlarda bulunmaları sağlanır.

   SB.7.3.3
4. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerin "Osmanlı kültür ve medeniyet unsurlarının özelliklerine ilişkin görüşlerine dayalı olarak oluşturduğu ürünü paylaşır" düzeyine ulaşması gözlenir; yazılı Sınav ile değerlendirilir.

   SB.7.3.3

Sınıf defteri: SB.7.3.3 Osmanlı kültür ve medeniyet unsurlarına ilişkin oluşturduğu ürünü…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada ders kitabındaki Osmanlı gündelik yaşamına ilişkin görselleri gösterir ve öğrencilerden görsellerde gördüklerini söylemelerini ister (OB4). Cihad, fetih, gaza, iskân ve istimalet kavramlarının Osmanlı toplum yaşamıyla ilişkisi kısaca hatırlatılır. Bu derste bir Osmanlı ailesinin hayatından kesitleri yansıtan hikâye hazırlanacağı duyurulur.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki metin ve görselleri gruplar hâlinde incelemeleri istenir. Öğretmen, İslam kültür ve medeniyetinin Osmanlı kültür ve medeniyetine etkisine ilişkin kısa açıklamalar yapar. Gruplar, aile hayatına dair buldukları bilgileri kaynak adıyla birlikte not eder (KB2.8) (SB.7.3.3.a).

   SB.7.3.3
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Her grup, topladığı kanıtlardan Osmanlı kültür ve medeniyet unsurlarının temel özelliklerine ilişkin en az üç çıkarım yazar. Çıkarımların hangi kanıta dayandığı çalışma kâğıdında gösterilir. Gruplar çıkarımlarını birlikte tartışarak gözden geçirir (E3.6) (SB.7.3.3.a).

   SB.7.3.3
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan, çıkarımlarına dayanarak bir Osmanlı ailesinin hayatından kesitleri yansıtacak hikâyenin kahramanlarını, mekânını ve olay akışını belirlemeleri istenir. Hikâyenin geçtiği yer harita üzerinde gösterilir (SBAB10.1). Hikâyede işlenecek kültür ve medeniyet unsuru ya da unsurları seçilir (SB.7.3.3.b).

   SB.7.3.3
5. 35 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hikâyelerini yazar. Hikâyede Osmanlı kültür ve medeniyet unsurlarının temel özelliklerinden birini veya birkaçını yansıtan içeriğe yer verilir (E3.2). Öğretmen grupları dolaşarak hikâyenin kanıtlara dayanıp dayanmadığını sorgular ve dönüt verir (SB.7.3.3.b).

   SB.7.3.3
6. Sonuçlandırma20 dk

   Gruplar hikâye taslaklarını, kanıta dayalı çıkarım ve unsur yansıtma ölçütlerini içeren kontrol listesiyle gözden geçirir. Öğretmen, grup çalışmalarını gözlem formuyla değerlendirir. Öğrencilerden çalışma kâğıdında 'Hikâyemde hangi unsuru hangi kanıta dayanarak işledim?' sorusunu yanıtlamaları istenir (SDB1.3).

   SB.7.3.3

Sınıf defteri: SB.7.3.3 Osmanlı kültür ve medeniyet unsurlarına ilişkin oluşturduğu ürünü…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir Osmanlı kültür ve medeniyet unsuruna ve Türkiye Cumhuriyeti'nin temel niteliklerinden birine ait birer görsel gösterir. Öğrencilerden iki görsel arasında kurabilecekleri bağı tahmin etmeleri istenir (E1.1). Bu hafta Osmanlı kültür ve medeniyetine ilişkin ürün oluşturulup paylaşılacağı, ardından Türkiye Cumhuriyeti'nin niteliklerinin inceleneceği açıklanır.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler gruplara ayrılır. Her grup, ders kitabından bir Osmanlı kültür ve medeniyet unsuru seçer ve bu unsurun temel özelliklerine ilişkin kanıtları listeler (OB1). Gruplar, kanıtlardan hareketle kendi görüşlerini yansıtacak ürünün türünü ve içeriğini kararlaştırır (SB.7.3.3.b).

   SB.7.3.3
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, seçtikleri unsuru drama ile canlandıracak kısa bir hikâye hazırlar. Canlandırmada Türk milletinin kültürel zenginliği ve bu mirasın gelecek nesillere aktarılmasının önemi vurgulanır (D15.2, D19.3, E1.5, E2.2, E2.3, E3.2, E3.3). Hikâye, topladıkları kanıtlara dayandırılarak ürün hâline getirilir (SB.7.3.3.b).

   SB.7.3.3
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplar ürünlerini ve canlandırmalarını sırayla sınıfa sunar. Sunumdan sonra izleyen gruplar ürünün dayandığı kanıtlar ve görüşler hakkında soru sorar. Gruplar ürünlerinin bütüncül dereceli puanlama anahtarıyla, grup çalışmalarının akran değerlendirme formlarıyla değerlendirileceğini bilerek hazırlanır (SDB1.2, SDB1.3). Her grup, yanıtlarını görüşleriyle ilişkilendirir (SB.7.3.3.c).

   SB.7.3.3
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler ders kitabındaki ve Anayasa'daki ilgili metinleri okuyarak Türkiye Cumhuriyeti'nin temel niteliklerini çözümler (OB6). Her nitelik için anlamını ve günlük hayattaki bir örneğini çalışma kâğıdına yazar. Örnekler sınıfta paylaşılır (SB.7.4.1.a).

   SB.7.4.1
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar, çözümledikleri nitelikleri ortak özelliklerine göre kendi belirledikleri başlıklar altında sınıflandırır. Sınıflandırmalarını gerekçeleriyle tahtaya yansıtır (KB2.8). Farklı gruplar arasındaki benzerlik ve ayrılıklar tartışılır (SB.7.4.1.b).

   SB.7.4.1
7. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerden Türkiye Cumhuriyeti'nin nitelikleri arasındaki ilişkileri balık kılçığı üzerinde göstermeleri istenir. Bu çalışma, sınıflandırmanın kanıtı olarak toplanır. Ürünler dereceli puanlama anahtarıyla, grup çalışmaları akran değerlendirme formuyla, bireysel katkılar gözlem formuyla değerlendirilir. Öğretmen, yapılan sınıflandırmaları kısaca özetler (SB.7.4.1.b).

   SB.7.3.3SB.7.4.1

Sınıf defteri: SB.7.3.3 Osmanlı kültür ve medeniyet unsurlarına ilişkin oluşturduğu ürünü…; SB.7.4.1 Türkiye Cumhuriyeti’nin temel niteliklerini özetleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftada çözümlenen Türkiye Cumhuriyeti'nin temel niteliklerini etkileşimli tahtada hatırlatır. Öğrencilere 'Bir devletin niteliklerini gruplamak ve yorumlamak neden gereklidir?' sorusu yöneltilir. Bu haftanın amacının, nitelikleri sınıflandırmak ve hak ve özgürlüklere katkılarını yorumlamak olduğu belirtilir; demokratik devlet, laik devlet, sosyal devlet, hukuk devleti kavramları kısaca yoklanır.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   T.C. Anayasası'nın 2. maddesi etkileşimli tahtada okunur. Öğrencilerden maddeyi inceleyerek Türkiye Cumhuriyeti'nin temel niteliklerini bireysel olarak belirlemeleri ve bir liste oluşturmaları istenir (OB1, OB6) (SB.7.4.1.b).

   SB.7.4.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Kartopu tekniğiyle bireysel listeler önce ikili, sonra dörtlü gruplarda paylaşılır (SDB2.2). Her aşamada listeler birleştirilir ve benzer nitelikler aynı satıra alınır. Son olarak ortak liste sınıf düzeyinde etkileşimli tahtada oluşturulur (SB.7.4.1.b).

   SB.7.4.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden verilen yazılı ve görsel kaynaklardan temel nitelikleri ve uygulama örneklerini incelemeleri, niteliklerin günlük yaşama yansımalarını çözümleyerek örnekler vermeleri istenir (OB1, OB4). Nitelikler ve ilişkili ifadelerle anlam çözümleme tablosu oluşturulur; nitelikler demokratik, laik, sosyal ve hukuk devleti olarak sınıflandırılır (OB6) (SB.7.4.1.b).

   SB.7.4.1
5. 15 dk
   Etkinlik 2

   Sınıf dört gruba ayrılır. Her gruba 'Katıldığınız bir toplantıda ülkenizin demokratik bir devlet olduğuna yönelik kanıtlar sunmanız bekleniyor. Kanıtlarınız neler olur?' sorusu yöneltilir. Öğrencilerden niteliği kendi ifadeleriyle, Atatürk milliyetçiliğine bağlı demokratik, laik, sosyal, hukuk devleti kavramlarıyla açıklamaları istenir (E3.3, SDB3.3) (SB.7.4.1.b).

   SB.7.4.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden cumhuriyetin temel nitelikleri ile bunların hak ve özgürlüklerin kullanılması ve korunmasına katkılarını yorumlayan kısa bir metin yazmaları istenir (D1.1, OB6). Yazım öncesinde tabloda yer alan örnekler gözden geçirilir. Metinler yazıldıktan sonra isteyen öğrenciler okur (SB.7.4.1.c).

   SB.7.4.1
7. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerin yazdığı metinler, nitelikleri doğru kullanma ve hak ve özgürlüklere katkıyı gerekçelendirme ölçütlerini içeren kontrol listesi veya dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir. Öğrencilerden sınıflandırma tablosuna bakarak dört niteliğin birbirini nasıl tamamladığını birer cümleyle söylemeleri istenir. Öğretmen, hak ve özgürlüklerin korunmasında niteliklerin birlikte işlediğini vurgular (SB.7.4.1.c).

   SB.7.4.1

Sınıf defteri: SB.7.4.1 Türkiye Cumhuriyeti’nin temel niteliklerini özetleyebilme; değerlendirme