T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 3. SINIF FEN BİLİMLERİ DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir bilim insanının çalışırken görüldüğü fotoğrafı gösterir ve öğrencilere 'Bilim insanı bildiklerini nasıl öğrenmiş olabilir?' diye sorar. Öğrencilerin tahminleri dinlenir ve merakları canlandırılır (E1.1). Bu hafta merak edilen bir konunun belirlenip sorular sorulacağı ve bilgi toplanacağı duyurulur.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmenin önceden hazırladığı ya da TÜBİTAK Bilim Çocuk Yayınları arşivinden oluşturduğu merak edilebilecek konular listesi etkileşimli tahtada gösterilir. Öğrencilerden listeyi inceleyerek ilgilerini çeken konuları işaretlemeleri istenir (E1.1). (FB.3.1.1.a)

   FB.3.1.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler okul ya da sınıf kütüphanesine yönlendirilir; dijital kaynaklar da kullanılabilir. Öğrencilerden kitap ve dijital içerikleri inceleyerek merak ettikleri başka konuları belirlemeleri istenir. Alan gezisi planlanmışsa gezide görülen olaylardan konu seçilir. (FB.3.1.1.a)

   FB.3.1.1
4. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden araştırma yapmak için en çok merak ettikleri konuyu seçmeleri ve bu konuyu kendi cümleleriyle tanımlamaları istenir (E1.1, SDB1.2). Tanımlar portfolyo dosyalarına yazılır. (FB.3.1.1.a)

   FB.3.1.1
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden belirledikleri konuyla ilgili sorular sormaları sağlanır. Sorular sınıfla paylaşılır ve araştırılabilir olanlar işaretlenir (SDB2.2). Her öğrenci portfolyosuna en az üç soru yazar. (FB.3.1.1.b)

   FB.3.1.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden sorularını cevaplamaya yönelik bilgi toplamaları istenir (SDB1.2). Öğrenciler bu süreçte tahmin etme, gözlem yapma, model oluşturma, deney yapma, veri toplama, veri kaydetme, çıkarım yapma, karşılaştırma yapma ve iletişim kurma yollarından uygun olanları kullanır ya da araştırmada kullanıldığını tespit eder. (FB.3.1.1.c)

   FB.3.1.1
7. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerden seçtikleri konuyu, sordukları soruları ve topladıkları bilgileri portfolyolarına kaydetmeleri istenir. Her öğrenci kısa bir sunumla çalışmasını anlatır; akranlar akran değerlendirme formunu doldurur. Performans görevi dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. Öğretmen, bilgi toplarken kullanılan yolları öğrencilerle birlikte özetler. (FB.3.1.1.c)

   FB.3.1.1

Sınıf defteri: FB.3.1.1 Bilimsel bilgiye ulaşma yollarını sorgulayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada birkaç bilim insanının görselini gösterir ve 'Hangi bilim insanlarını tanıyorsunuz? Bildiğiniz Türk bilim insanları var mı?' sorularını yöneltir (SDB1.1). Öğrencilerin yanıtlarından hareketle bu haftanın bilimsel bilgiye ulaşma yollarını değerlendirmek ve bilim insanlarının özelliklerini araştırmak olduğu açıklanır. İlköğretim Haftası'na değinilerek yeni dönemde merakla araştırma yapmanın önemi vurgulanır (E1.1).

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden sorularını cevaplamak için daha önce başvurdukları kaynakları ve yolları (ders kitabı, dijital kaynaklar, kişilere sorma vb.) birer cümleyle yazmaları istenir. Her öğrenci, topladığı bilgileri eşiyle paylaşır (SDB2.2). Öğretmen, hangi bilginin hangi yolla elde edildiğini tahtada listeler. (FB.3.1.1.c)

   FB.3.1.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler çember oluşturur ve araştırma sürecinde yaşadıklarını sınıfla paylaşır; öğretmen tartışmayı çember tekniğiyle yönetir. Eleştirel bir bakış açısıyla, kullanılan bilimsel bilgiye ulaşma yollarının sorulara uygun olup olmadığı gerekçeleriyle tartışılır (SDB2.2, D3.3). Her yolun uygunluğu hakkında sınıfça ortak bir değerlendirme yapılır. (FB.3.1.1.ç)

   FB.3.1.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden sosyal etkileşim yoluyla elde ettikleri bilgileri sorgulayarak bilimsel bilgiye ulaşma yolları hakkında çıkarım yapmaları istenir (SDB2.2, OB1). Bilimsel bilgiye ulaşmada her zaman aynı adımların aynı sırayla izlenmediği ve çeşitli yöntemlerin kullanılabileceği vurgulanır. Çıkarımlar yazılır ve arkadaşlar tarafından akran değerlendirme formu ile değerlendirilir. (FB.3.1.1.d)

   FB.3.1.1
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden merak ettikleri bir bilim insanını (Türk bilim insanları da dâhil) seçmeleri ve ders kitabı ile etkileşimli tahtadaki kaynaklardan bu kişinin hayatıyla ilgili araştırma yaparak bilgi toplamaları istenir (SDB1.2). Öğrenciler topladıkları bilgileri kısa notlar hâlinde defterlerine yazar. (FB.3.1.2.a)

   FB.3.1.2
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerin notları sınıfta sergilenir ve galeri yürüyüşü tekniğiyle gezilerek bilgiler paylaşılır. Paylaşılan bilgiler doğrultusunda bilim insanlarının ortak özellikleri (planlı olmak, sabırlı ve kararlı olmak, yeni fikir ve eleştirilere açık olmak, dürüst ve sorumlu olmak vb.) belirlenir (D14.1, D9.3, D16.1). (FB.3.1.2.b)

   FB.3.1.2
7. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerden belirledikleri ortak özellikleri üç maddede özetleyen kısa bir performans görevi hazırlamaları istenir. Arkadaşlar, çalışmaları akran değerlendirme formu ile değerlendirir; öğretmen dereceli puanlama anahtarını kullanır. Hazırlanan çalışmalar portfolyoya konur ve bilim insanlarının ortak özelliklerinin hangi bilgilere dayandığı sınıfla birlikte özetlenir (FB.3.1.2.b).

   FB.3.1.1FB.3.1.2

Sınıf defteri: FB.3.1.1 Bilimsel bilgiye ulaşma yollarını sorgulayabilme; FB.3.1.2 Bilim insanlarının özelliklerini genelleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftada hazırlanan bilim insanı bilgi kartlarından birkaçını etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden kartlardaki bilim insanlarının hangi yönlerinin birbirine benzediğini sözlü olarak söylemeleri istenir. Öğretmen, 'Bütün bilim insanları aynı mıdır?' sorusunu sorarak dersin amacını duyurur. Öğrencilerden sınıfta tahmin ettikleri benzerlik ve farklılıkları kısaca belirtmeleri istenir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler ikili gruplara ayrılır ve ders kitabındaki bilim insanı metinlerini okur. Öğrencilerden yalnızca bazı bilim insanlarında görülen, diğerlerinde görülmeyen özellikleri (çalışma alanı, yaşadığı dönem, kullandığı yöntem) belirleyip tabloya yazmaları istenir (FB.3.1.2.c).

   FB.3.1.2
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Tablolardaki ortak özelliklerden yola çıkarak bilim insanlarının merak, sistemlilik, yaratıcılık, sabır, iş birliği gibi özelliklerine ilişkin önermede bulunmaları istenir (SDB2.2, E3.6, E3.7). Öğretmen, öğrencilerin merakı takip etme, doğru bilgiye ulaşma ve farklı fikirlere açık olma gibi özellikleri sürece yansıttığını fark ettirir (D3.3). Önermeler tahtada toplanır (FB.3.1.2.ç).

   FB.3.1.2
4. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden bilim insanlarının özelliklerini gösteren bir poster için plan hazırlamaları istenir. Planda hangi özelliklerin, hangi örneklerle ve hangi görsellerle yer alacağı belirlenir. Öğretmen, analitik dereceli puanlama anahtarındaki ölçütleri öğrencilerle paylaşır (FB.3.1.2.ç).

   FB.3.1.2
5. 25 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler, poster / afiş kâğıdı üzerinde bilim insanlarının özelliklerini gösteren çalışmalarını hazırlar. Posterde ortak ve ortak olmayan özelliklerden en az üçü örnekleriyle gösterilir. Öğretmen, çalışmaları gezerek soru sorar ve yönlendirir (FB.3.1.2.ç).

   FB.3.1.2
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Posterler sınıfta sergilenir ve öğrenciler birbirlerinin çalışmalarını gezer. Öğrencilerden bir arkadaşlarının posterindeki özellikler hakkında bir önermeyi sözlü olarak ifade etmeleri istenir. Tamamlanan posterler öğrenci ürün dosyasına eklenir (FB.3.1.2.ç).

   FB.3.1.2
7. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerden poster çalışmalarını performans görevi olarak kısaca sunmaları istenir. Öğretmen, analitik dereceli puanlama anahtarıyla çalışmaları değerlendirir. Öğrencilerden akran değerlendirme formunu doldurarak bir arkadaşlarının posterindeki güçlü yönü yazmaları istenir. Öğretmen, ortak olan ve olmayan özelliklerden yola çıkarak bilim insanlarına ilişkin genel önermeleri özetler. Ürünler portfolyoya eklenir.

   FB.3.1.2

Sınıf defteri: FB.3.1.2 Bilim insanlarının özelliklerini genelleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir bitki, bir hayvan ve mikroskop görüntüsünden bir canlı görseli gösterir. Öğrencilerden bu canlıların ortak yönleri olup olmadığını düşünmeleri istenir. Birkaç tahmin dinlenir ve bu hafta canlıların benzer ve farklı niteliklerinin belirleneceği, niteliklerine göre ayrılacağı belirtilir (E1.1).

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen çeşitli canlılara ait görselleri dijital ortamda gösterir ya da sınıfa getirilen fotoğrafları dağıtır. Öğrencilerden her görseldeki canlıyı dikkatle incelemeleri ve gördüklerini sözlü olarak ifade etmeleri istenir. (FB.3.2.1.a)

   FB.3.2.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler ikili çalışarak incelenen canlıların benzer ve farklı niteliklerini belirler (SDB1.2). Belirlenen nitelikler çalışma kâğıdındaki tabloya kaydedilir. Ardından eşler tablolarını başka bir ikiliyle karşılaştırır ve eksik kalan nitelikleri tamamlar (SDB2.2). (FB.3.2.1.a)

   FB.3.2.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrenciler merak ettikleri soruları sormaları için teşvik edilir (E3.8). Gözlem sonuçlarından ve kaydettikleri verilerden yola çıkarak canlıların ortak özelliklerini açıklar. Açıklamalar sınıfta paylaşılır ve ortak özellikler tahtada listelenir. (FB.3.2.1.a)

   FB.3.2.1
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden canlılık özelliklerini (hareket etme, üreme, solunum, boşaltım, beslenme, büyüme, tepki verme) edindikleri bilgiler doğrultusunda ve kendi cümleleriyle tanımlamaları istenir (SDB2.1, D3.3, OB1). Tanımlar ders kitabıyla karşılaştırılarak gerektiğinde düzeltilir. (FB.3.2.1.a)

   FB.3.2.1
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden belirledikleri niteliklere göre canlıları benzer ve farklı özelliklerine göre ayırmaları istenir (SDB1.2). Her öğrenci ayırma ölçütünü çalışma kâğıdında yazar ve eşine açıklar. Öğretmen ayırmaları dolaşarak izler. (FB.3.2.1.b)

   FB.3.2.1
7. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki ayırma çalışmalarını tamamlamaları ve seçtikleri bir ölçütü sınıfa açıklamaları istenir. Öğretmen gözlem formuyla öğrencilerin benzer ve farklı nitelikleri belirleme ve ayırma becerisini değerlendirir. Eşler birbirlerinin çalışmasına akran değerlendirme formuyla geri bildirim verir. Çalışma kâğıtları portfolyoya eklenir. (FB.3.2.1.a, FB.3.2.1.b)

   FB.3.2.1

Sınıf defteri: FB.3.2.1 Canlıları; mikroskopla görülebilen canlılar, mantarlar, bitkiler ve…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, önceki haftada belirlenen benzer ve farklı nitelikleri etkileşimli tahtada canlı görselleri üzerinden hatırlatır. Öğrencilerden bir canlı görselini seçip niteliklerine bakarak hangi gruba ait olabileceğine dair tahminlerini söylemeleri istenir. Bu hafta canlıların gruplandırılacağı ve etiketleneceği belirtilir, çalışma kâğıdı dağıtılır (E1.1).

   FB.3.2.1
2. Keşfetme35 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır ve her gruba canlı görselleri ile çalışma kâğıdı verilir. Gruplardan canlılar arasındaki ilişkileri belirleyerek görselleri mikroskopla görülebilen canlılar, mantarlar, bitkiler ve hayvanlar biçiminde gruplandırmaları istenir. Öğrencilerin edindikleri bilgileri eleştirel bakışla değerlendirmeleri desteklenir; gruplandırma gerekçeleri sınıfta paylaşılır (D3.3, KB2.13, E3.6, FB.3.2.1.c).

   FB.3.2.1
3. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Gruplardan ders kitabındaki yeni canlı örneklerini aynı ölçütlerle dört gruba yerleştirmeleri istenir. Canlıların yapısal ayrıntılarına girilmez, sistematik terim kullanılmaz. Doğada bulunan bazı mantarların zehirli olabileceği belirtilerek öğrenciler uyarılır, bilinmeyen mantara dokunulmaması ve yenmemesi vurgulanır (D13.1, OB1, FB.3.2.1.c).

   FB.3.2.1
4. 30 dk
   Etkinlik 2

   Her grup gruplandırdığı canlılar için dört grup etiketi hazırlar ve görsellerin yanına yapıştırır. Etiketlerin okunaklı ve doğru yerleştirilmesi için gruplar kendi çalışmalarını kontrol eder (SDB1.2). Çalışmalar sergilenir; gruplar birbirinin etiketlerini inceleyerek akran değerlendirme formunu doldurur (SDB2.1, SDB2.2, FB.3.2.1.ç).

   FB.3.2.1
5. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerden hazırladıkları etiketli gruplandırmayı çalışma kâğıdına işlemeleri ve bir canlıyı hangi niteliğine bakarak etiketlediklerini yazmaları istenir. Öğretmen, gözlem formunu kullanarak grup çalışmalarını değerlendirir; akran değerlendirme formları ve çalışma kâğıdı portfolyoya konur. Etiketleme çalışması sınıfça gözden geçirilir (D14, FB.3.2.1.ç).

   FB.3.2.1

Sınıf defteri: FB.3.2.1 Canlıları; mikroskopla görülebilen canlılar, mantarlar, bitkiler ve…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada bir örümcek ağı, bir kelebek ve bir ayçiçeği görseli gösterir. Öğrencilerden bu canlıların çevrelerinde olup biteni nasıl fark ettiklerini tahmin etmeleri istenir (E1.1). Önceki haftada çalışılan canlı gruplarına değinilir; bu haftanın canlıların çevrelerini algılama biçimlerine ilişkin niteliklerin tanımlanmasına ayrıldığı belirtilir.

   FB.3.2.2
2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki görsellere bakarak insanın duyu organlarını ve her birinin algıladığı uyaranı (ışık, ses, koku, tat, dokunma) söylemeleri istenir. Öğretmen, canlıların çevrelerini algılamalarına ilişkin günlük yaşamdan örnekler verir. Örnekler tahtada listelenir (FB.3.2.2.a).

   FB.3.2.2
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler ikişerli çalışarak çalışma kâğıdında verilen hayvan ve bitki örneklerini algıladıkları uyaranla ve verdikleri tepkiyle eşleştirir. Eşleştirmelerdeki nitelikler (algılayan organ, uyaran, tepki) ortak bir tabloda tanımlanır. Çalışmada karşılıklı dinleme ve görüş paylaşımı önemsenir (SDB2.1) (FB.3.2.2.a).

   FB.3.2.2
4. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, örümceğin bacaklarındaki tüyler sayesinde ağına konan böceği algılaması ile kelebeğin antenleriyle koku algılayıp ayaklarıyla tat alması örneklerini görsellerle sunar. Öğrencilerden her örnekte duyu organının özelliğini ve işlevini belirtmeleri istenir. Merak uyandıran sorular yöneltilir (E1.1) (FB.3.2.2.a).

   FB.3.2.2
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Ayçiçeğinin güneşe yönelmesi ve küstüm çiçeğinin dokunulduğunda yapraklarını kapatması örnekleri incelenir. Öğrenciler bitkilerin uyaranı nasıl algıladığını ve nasıl tepki verdiğini tanımlayan birer cümle yazar. Bitkilerin ve hayvanların algılama biçimleri sınıfça konuşulur (FB.3.2.2.a).

   FB.3.2.2
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrenciler gruplar hâlinde seçtikleri bir hayvanın duyu organları aracılığıyla çevresini nasıl algıladığını ders kitabından ve güvenilir kaynaklardan araştırır (E3.4, OB1). Grup, bulduğu nitelikleri çizimle gösterir ve görevleri paylaşarak çalışır (SDB2.2) (FB.3.2.2.a).

   FB.3.2.2
7. Sonuçlandırma20 dk

   Gruplar araştırdıkları hayvanın algılama niteliklerini çizimleriyle sınıfa tanıtır. Çalışma kâğıdındaki tablo ve grup çalışmaları gözlem formu ile akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilir; çizimler portfolyoya eklenir. Öğretmen, canlıların çevrelerini farklı biçimlerde algıladığı sonucunu öğrencilerle birlikte toparlar.

   FB.3.2.2

Sınıf defteri: FB.3.2.2 Canlıların çevrelerini farklı yollarla algılamaları konusunda…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir çocuğun pazar yerinde dolaştığı görseli gösterir ve öğrencilerden çocuğun çevresini hangi duyu organlarıyla algıladığını söylemelerini ister (E1.1, OB4). Geçen hafta tanımlanan algılama biçimlerinden yola çıkılarak bu derste duyu organlarının işlevleriyle ilgili verilerin toplanıp kaydedileceği belirtilir.

   FB.3.2.2
2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden ders kitabındaki görselleri inceleyerek her duyu organının çevreden hangi bilgiyi aldığını eşleştirmeleri istenir (OB4). Ardından öğretmen sınıfta çalan bir zil sesi, bir koku şişesi ve bir kap serin suyla farklı durumlar oluşturur. Öğrenciler her durumda kendi duyu organlarını nasıl kullandığını söyler (FB.3.2.2.b).

   FB.3.2.2
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler ikişerli çalışır; bir öğrenci gözleri kapalı olarak kapalı kutudaki nesneyi dokunarak, koklayarak ya da sesini dinleyerek tahmin eder, eşi süreci gözlemler (SDB2.1, SDB2.2). Öğrenciler tahmin sırasında hangi duyu organını neden kullandığını açıklar (E3.8). Sınıfça ortak bir kayıt tablosu oluşturulur (E3.3) (FB.3.2.2.b).

   FB.3.2.2
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen gruplara tuzlu, şekerli ve ekşi tadı olan birkaç besin ile tek kullanımlık kaplar dağıtır. Besinlerin seçiminde dikkatli olunması, alerjisi olan öğrencilerin tatmaması ve hijyen kuralları hatırlatılır (SDB3.3, D13). Öğrenciler gözleri kapalı besinleri tadar; tatma duyusunun işlevini kayıt tablosuna yazar (FB.3.2.2.b).

   FB.3.2.2
5. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara pürüzlü, pürüzsüz, yumuşak ve sert yüzeyli materyaller verilir. Öğrenciler gözleri kapalı dokunarak materyalin özelliğini söyler ve dokunma duyusunun işlevini kayıt tablosuna yazar. Arkadaşlarının söyledikleri saygıyla dinlenir (D14) (FB.3.2.2.b).

   FB.3.2.2
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar görme, işitme ve koklama istasyonlarını sırayla gezer; istasyonlarda renkli kartlar, farklı ses çıkaran kaplar ve kokulu kapalı kaplar bulunur. Her istasyonda kullanılan duyu organı ve algılanan özellik tabloya yazılır (E3.4). Grup içinde kayıt tutma görevi dönüşümlü olarak üstlenilir (SDB1.2, SDB2.2) (FB.3.2.2.b).

   FB.3.2.2
7. Sonuçlandırma20 dk

   Gruplar kayıt tablolarını sınıfta sergiler; öğretmen Gözlem Formu ile kayıtların eksiksizliğini izler. Öğrenciler Çalışma Kâğıdına her duyu organı için topladıkları verileri yazar, bir duyu organının işlevini gösteren küçük bir resim çizer (OB9) ve çalışmalarını portfolyolarına yerleştirir. Akran Değerlendirme Formu ile bir arkadaşlarının kaydı eksiksizlik açısından incelenir.

   FB.3.2.2

Sınıf defteri: FB.3.2.2 Canlıların çevrelerini farklı yollarla algılamaları konusunda…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada kelebek ve fasulye bitkisinin gelişim görsellerini göstererek bu canlıların zaman içinde nasıl değiştiğini sorar. Öğrencilerden önceki derslerde buldukları yaşam döngüsü örüntülerini hatırlamaları istenir. Bu hafta yaşam döngüleriyle ilgili genelleme yapılacağı ve kayaçların belirleneceği duyurulur (E1.1).

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Gruplara kelebek, tavuk, fasulye ve insanın yaşam döngüsünü gösteren görseller verilir. Öğrencilerden her canlının evrelerini sıralamaları ve canlılar arasındaki ortak ile farklı noktaları bulmaları istenir (OB4, SDB2.2). Gruplar bulgularını sınıfa sunar. (FB.3.2.3.b)

   FB.3.2.3
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden tüm canlıların yaşam döngüsü geçirdiğini ancak sürecin her canlı için aynı olmadığını ifade eden bir genelleme cümlesi yazmaları istenir (KB2.9, E3.6). Genellemeler sınıfta okunur ve farklı canlı örnekleriyle sınanır (E3.5). (FB.3.2.3.b)

   FB.3.2.3
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Performans görevi olarak öğrencilerden seçtikleri bir canlının yaşam döngüsünü gösteren özgün bir görsel oluşturmaları istenir (OB4, OB9, E3.3). Görselde evreler sırayla gösterilir ve altına o canlıya özgü bir genelleme cümlesi yazılır. (FB.3.2.3.b)

   FB.3.2.3
5. 15 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hazırladıkları yaşam döngüsünü rol oynama ile canlandırır; izleyen gruplar canlının hangi evrede olduğunu bulur (SDB2.1, SDB2.2). Performanslar dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir ve çalışmalar öğrenci ürün dosyasına eklenir. (FB.3.2.3.b)

   FB.3.2.3
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğretmen granit, mermer, kuvars ve altın gibi kayaç, maden ve mineral görsellerini tahtada gösterir. Öğrencilerden bunların hangisinin kayaç, maden ya da mineral olduğunu ders kitabındaki bilgilere göre belirlemeleri istenir (OB1, KB2.5). Belirlemelerin gerekçeleri paylaşılır ve gerekirse düzeltilir (E3.8). (FB.3.3.1.a)

   FB.3.3.1
7. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerden çalışma kâğıdında verilen görselleri kayaç, maden ya da mineral olarak belirlemeleri ve gerekçelerini yazmaları istenir (FB.3.3.1.a). Öğretmen, gözlem formuyla öğrencilerin belirleme sürecini izler. Gruplar, yaşam döngüsü performans görevlerini akran değerlendirme formuyla değerlendirir ve arkadaşlarına saygı çerçevesinde dönüt verir (D14).

   FB.3.2.3FB.3.3.1

Sınıf defteri: FB.3.2.3 Canlıların yaşam döngülerini açıklamada tümevarımsal akıl yürütebilme; FB.3.3.1 Kayaçlar, madenler ve mineraller ile ilgili tümdengelimsel akıl…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada iki farklı kayaç görseli gösterir ve öğrencilerden görsellerde dikkatlerini çeken renk, doku ve taneleri söylemelerini ister (OB4). Önceki haftalarda kayaçların, madenlerin ve minerallerin belirlendiği hatırlatılır. Bugün bunlar arasındaki ilişkinin kurulacağı açıklanır.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Sınıfa farklı türde kayaçlar ya da kayaç görselleri getirilir ve öğrenciler bunları sırayla inceler. İncelemenin ardından öğrencilerden kayaçlarla ilgili merak ettiklerini soru olarak sormaları istenir (SDB1.2, E1.1). Sorular tahtaya yazılır; kayaçların içinde görülen renkli tanelerin ne olabileceği sorusu üzerinde durulur (FB.3.3.1.b).

   FB.3.3.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrenciler tahtadaki soruları kayaçla, madenle ve mineralle ilgili olarak üç grupta toplar. Öğretmen, bir kayacın yakın plan fotoğrafını göstererek tanelerin neye benzediğini sorar. Öğrencilerden kayaç ile mineral arasında olabilecek ilişkiyi tahmin etmeleri ve tahminlerini defterlerine yazmaları istenir (E3.4) (FB.3.3.1.b).

   FB.3.3.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Etkileşimli tahtada Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü (MTA) sanal müzesi gezilir (D19.3). Öğrenciler, ülkemizde bulunan madenleri ve kayaç örneklerini gözlemler; hangi madenin hangi kayaç ya da mineralle birlikte bulunduğunu defterlerine not eder. Gözlemler sınıfla paylaşılır (FB.3.3.1.b).

   FB.3.3.1
5. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden defterlerine kum saati şekli çizmeleri istenir. Üst bölüme kayaçlar, alt bölüme mineraller hakkında bildiklerini, ortadaki dar bölüme ise ikisi arasında kurdukları ilişkiyi yazmaları beklenir. Birkaç öğrencinin kum saati çalışması sınıfla paylaşılır (FB.3.3.1.b).

   FB.3.3.1
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğretmenin getirdiği farklı renk ve şekildeki kayaçlar gruplar hâlinde incelenir; öğrencilerden kayaç, maden ve mineralleri belirlemeleri beklenir (SDB1.2, E3.4). Her grup, incelediği kayacın hangi minerallerden oluştuğunu ve bunlardan hangisinin maden olarak kullanılabileceğini ilişkilendirerek açıklar (FB.3.3.1.b).

   FB.3.3.1
7. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrenciler kayaç, maden ve mineral kavramlarını ve aralarındaki ilişkileri gösteren birer kavram haritası oluşturur. Haritalar performans görevi olarak değerlendirilir ve portfolyoya eklenir. Öğretmen birkaç haritayı etkileşimli tahtada gösterir; öğrencilerden bağlantı sözcüklerini açıklamaları istenir. Kayaçlarla mineraller arasındaki ilişki sınıfça özetlenir.

   FB.3.3.1

Sınıf defteri: FB.3.3.1 Kayaçlar, madenler ve mineraller ile ilgili tümdengelimsel akıl…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Sınıfa mermer, kömür ve bir fosil örneği ya da fotoğrafı getirilir. Öğrencilerden bu örneklerin birbirinden farkı ve ortak yönleri sorulur. Öğretmen kayaçlar, madenler ve minerallerle ilgili çıkarım yapılacağını, ardından fosillerin nasıl oluştuğunun inceleneceğini açıklar (E1.1).

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Mermer ve kömür gibi kayaçların kullanım alanlarını ve ekonomik değerini gösteren basılı ya da dijital görseller incelenir. Öğrencilerden kayaçlarla madenleri ilişkilendirmeleri beklenir (SDB1.2, E3.4). Öğretmen 'Mermer bir kayaçtır; kayaçlar minerallerden oluşur' gibi bir örnek vererek çıkarım yapmanın temelini gösterir (FB.3.3.1.c).

   FB.3.3.1
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Dijital kaynaklardan madenlerin nasıl çıkarıldığı, nerelerde kullanıldığı ve kullanıma hazır hâle gelene kadar hangi aşamalardan geçtiği gözlemlenir. Öğrencilerden gözlemlerini kayaçlarla madenler arasındaki ilişkiyle bağdaştırarak ifade etmeleri istenir (SDB1.2) (FB.3.3.1.c).

   FB.3.3.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden kavram haritası şablonunda kayaç, maden ve mineral arasındaki ilişkileri göstermeleri istenir. Haritadan hareketle 'Bütün … ise … de …' biçiminde genelden genele ve genelden özele çıkarım cümleleri yazılır ve sınıfta paylaşılır (KB2.16) (FB.3.3.1.c).

   FB.3.3.1
5. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen fosil oluşumunun farklı aşamalarını gösteren görsel, model ya da örnekleri sınıfa getirir. Fosil, fosil bilim (paleontoloji) ve fosil bilimci (paleontolog) kavramları tanıtılır. Öğrencilerden görsellerde oluşum sürecinin bütününü ve her bir aşamayı parça olarak ayırt etmeleri istenir (OB4) (FB.3.3.2.a).

   FB.3.3.2
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Karışık hâlde verilen fosil oluşum görselleri gruplarca sürece göre sıralanır. Öğrencilerden sıralamadaki her görselin sürecin hangi parçası olduğunu ve görsellerin birlikte neyi oluşturduğunu belirlemeleri istenir. Etkinlik eğlenceli ve herkesin katılacağı bir yarış havasında yürütülür (OB4, SDB1.2, E2.5, D3.4) (FB.3.3.2.a).

   FB.3.3.2
7. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerden sıraladıkları fosil oluşum görsellerini defterlerine ya da portfolyo dosyalarına yapıştırıp her aşamanın adını yazmaları istenir. Bu çalışma performans görevi olarak değerlendirilir. Öğretmen fosil oluşumunun hangi parçalardan oluşan bir bütün olduğunu özetler. Kayaç, maden ve mineral kavram haritaları portfolyoya eklenir (FB.3.3.2.a).

   FB.3.3.1FB.3.3.2

Sınıf defteri: FB.3.3.1 Kayaçlar, madenler ve mineraller ile ilgili tümdengelimsel akıl…; FB.3.3.2 Fosil oluşumu ile ilgili bilgileri sentezleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir fosil görseli gösterir ve 'Bu canlı milyonlarca yıl sonra nasıl taşın içinde kalmış olabilir?' sorusunu sorar. Öğrencilerden geçen hafta belirledikleri fosil oluşum sürecinin bütününü ve parçalarını hatırlamaları istenir. Bu derslerde süreci oluşturan aşamalar arasındaki ilişkinin kurulacağı belirtilir (FB.3.3.2.b).

   FB.3.3.2
2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen 'Her canlı fosilleşir mi?' sorusunu yöneltir. Öğrencilerden hangi canlı kalıntılarının fosilleşebileceğine ilişkin tahminlerini gerekçeleriyle defterlerine yazmaları ve eşleriyle karşılaştırmaları istenir (KB2.16). Tahminler etkileşimli tahtada toplanır (FB.3.3.2.b).

   FB.3.3.2
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden ders kitabındaki fosil oluşum görsellerini inceleyerek canlının ölümünden fosilin bulunmasına kadar geçen aşamaları belirlemeleri istenir (E3.4). Her aşamanın bir sonraki aşamayı nasıl etkilediği 'çünkü' ve 'bu yüzden' ifadeleriyle sözlü açıklanır. Tahminlerin kanıtlarla doğrulanıp doğrulanmadığı sınıfça değerlendirilir (FB.3.3.2.b).

   FB.3.3.2
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen 'Fosillere nerelerde rastlanabilir?' sorusunu yöneltir. Gruplar, ders kitabı ve etkileşimli tahtadaki kaynaklardan araştırma yapar (E3.4). Canlının çökeltiyle örtülmesi gibi aşamalar ile fosillerin bulunduğu yerler arasındaki ilişkiyi kanıtlarıyla not eder (FB.3.3.2.b).

   FB.3.3.2
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar araştırma bulgularından yola çıkarak aşamalar arasındaki neden-sonuç ilişkilerini oklarla gösteren bir şema hazırlar (E3.7). Her ok için 'Bu aşama olmasaydı ne olurdu?' sorusu yanıtlanır. Öğrencilerin çalışmalarını planlı yürütmeleri (SDB1.2) ve kanıtlarla ilerlemeleri istenir (D3.2, D3.3). Şemalar sınıfta karşılaştırılır (FB.3.3.2.b).

   FB.3.3.2
6. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerden fosil oluşum aşamaları arasındaki ilişkileri gösteren bir kavram haritası hazırlamaları istenir. Haritalar performans görevi olarak değerlendirilir ve öğrencilerin portfolyolarına eklenir. Birkaç öğrenciden haritadaki bir ilişkiyi kanıtıyla açıklaması istenir (FB.3.3.2.b).

   FB.3.3.2

Sınıf defteri: FB.3.3.2 Fosil oluşumu ile ilgili bilgileri sentezleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada bir fosil görseli ile su, buz ve su buharı görsellerini yan yana gösterir. Öğrencilerden fosilin nasıl oluştuğunu hatırlamaları ve görseldeki maddelerin birbirinden nasıl ayrıldığını tahmin etmeleri istenir. Bu hafta fosil oluşum sürecinin bütünleştirileceği ve maddelerin niteliklerinin tanımlanacağı belirtilir.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen fosil oluşumunun aşamalarını gösteren karışık görsel kartlarını dağıtır. Öğrencilerden aşamaları belirleyip uygun sırayla bir bütün hâline getirmeleri ve sıralama gerekçelerini eşlerine açıklamaları istenir. (FB.3.3.2.c)

   FB.3.3.2
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden sıraladıkları süreci görselleriyle birlikte kısa bir hikâyeye dönüştürmeleri istenir (E3.3). Hikâye performans görevi olarak hazırlanır ve dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir. (FB.3.3.2.c)

   FB.3.3.2
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Hikâyeler eşlerle paylaşılır ve gerekirse düzeltilir. Öğretmen fosilleri inceleyen bilim dalının paleontoloji, bu alanda çalışan bilim insanının paleontolog olduğunu belirtir; fosil çeşitlerine girilmez. Çalışmalar öğrenci ürün dosyasına eklenir. (FB.3.3.2.c)

   FB.3.3.2
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen taş, su, hava dolu balon ve kalem gibi maddeleri sınıfa getirir. Öğrencilerden her maddeyi gözlemlemeleri ve rengini, sertliğini, akıp akmadığını, şeklini koruyup korumadığını söylemeleri istenir. Nitelikler tahtada listelenir. (FB.3.4.1.a)

   FB.3.4.1
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Çiftler hâlinde sınıftan ve evden seçilen üç madde için çalışma kâğıdına nitelik cümleleri yazılır. Öğrencilerden her maddeyi niteliklerini kullanarak tanımlamaları istenir. (FB.3.4.1.a)

   FB.3.4.1
7. Sonuçlandırma20 dk

   Öğrencilerden hikâyelerini son hâliyle ürün dosyasına koymaları istenir. Ardından öğretmenle birlikte 'madde' merkezli bir kavram haritası oluşturulur ve incelenen maddelerin nitelikleri haritaya eklenir. Fosil oluşum sürecini sıraya koyma ve nitelik tanımlama çalışmaları performans görevi ile kavram haritası üzerinden değerlendirilir. (FB.3.4.1.a)

   FB.3.3.2FB.3.4.1

Sınıf defteri: FB.3.3.2 Fosil oluşumu ile ilgili bilgileri sentezleyebilme; FB.3.4.1 Çevresindeki maddeleri hâllerine göre sınıflandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, sınıftaki birkaç maddeyi (silgi, tahta parçası, kumaş, sünger) gösterip 'Bu maddeler birbirinden nasıl ayrılır?' sorusunu sorar. Öğrencilerin ilk tahminleri alınır. Dersin amacının çevredeki maddeleri niteliklerine göre ayırmak olduğu ve gruplar hâlinde çalışılacağı duyurulur.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden çevrelerindeki maddeleri gözlemlemeleri ya da sınıfa getirdikleri madde örneklerini (taş, sünger, tahta, kumaş, lastik) gruplar hâlinde incelemeleri istenir (KB2.4). Her grup, fark ettiği özellikleri ortak bir kâğıda yazar (FB.3.4.1.b).

   FB.3.4.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar, incelenen maddelerdeki benzerlik ve farklılıkları belirler. Maddeleri kendi seçtikleri bir ölçüte göre (örneğin sert-yumuşak, renk) ayırır; ölçüte uymayan maddeler elenerek ayrı bir yere konur (KB2.5). Öğretmen, grupların ölçütlerini nedenleriyle birlikte açıklamalarını ister (FB.3.4.1.b).

   FB.3.4.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen, maddelerin güvenle incelenmesine ilişkin açıklamalar yapar; gruplarda malzeme, güvenlik ve kayıt sorumlulukları dağıtılır (SDB3.3, E2.2, D16.1). Gruplar maddeleri sırayla inceleyerek niteliklerini (pürüzlü, az pürüzlü, sertlik, yumuşaklık, esneklik, kırılganlık, renk, koku) tanımlar ve kendilerini düzenleyerek sırasını bekler (SDB1.2, FB.3.4.1.b).

   FB.3.4.1
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Nitelikleri belirlerken merak ettikleri soruları sormaları için öğrenciler teşvik edilir (E3.8). Gruplar, belirledikleri niteliklere göre maddeleri farklı kümelere ayırır ve her kümenin ayırt edici niteliğini söyler (FB.3.4.1.b).

   FB.3.4.1
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Gruplar, niteliklerine göre ayırdıkları maddeleri bir tabloya yerleştirir; tabloya her kümenin niteliğini yazar (KB2.13). Tablolar etkileşimli tahtada ya da sınıf panosunda sergilenir; gruplar ayırma ölçütlerini kısaca açıklar (FB.3.4.1.b).

   FB.3.4.1
7. Sonuçlandırma20 dk

   Her grup, maddeleri niteliklerine göre ayırdığı performans görevi çıktısını (tablo ve kısa açıklama) portfolyo dosyasına ekler. Öğrencilerden grup değerlendirme formunu doldurarak grup çalışmasında neleri iyi yaptıklarını ve neyi geliştirebileceklerini işaretlemeleri istenir. Öğretmen, ayırma ölçütlerinde ortaya çıkan ortak noktaları tahtada özetler ve eksik kalan noktalara dönüt verir (FB.3.4.1.b).

   FB.3.4.1

Sınıf defteri: FB.3.4.1 Çevresindeki maddeleri hâllerine göre sınıflandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, sınıftan örnek nesneler (kalem, su şişesi, silgi, balon) göstererek öğrencilerden bunların birbirinden nasıl farklı olduğunu söylemelerini ister. Önceki derslerde maddelerin niteliklerinin tanımlandığı ve niteliklerine göre ayrıldığı hatırlatılır. Bu derste ayrılan maddelerin hâllerine göre gruplandırılacağı açıklanır.

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Her gruba çevreden getirilen maddeler (taş, su, süt, hava dolu balon, silgi, zeytinyağı) verilir. Öğrencilerden maddeleri kendi belirledikleri niteliklere göre ayırmaları ve ayırma ölçütünü deftere yazmaları istenir (KB2.5). Gruplar maddeleri dokunarak, şeklini değiştirmeye çalışarak ve kaplara aktararak inceler (FB.3.4.1.c).

   FB.3.4.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar ayırma ölçütlerini sınıfa sunar; hangi niteliklerin (kendi şeklini koruma, akma, kabı doldurma) maddeleri benzer gruplara ayırdığı tartışılır. Öğretmen yönlendirici sorularla ölçütlerin maddelerin hâlleriyle ilişkisini fark ettirir. Öğrencilerden ortak niteliklere sahip maddeleri yeniden bir araya getirmeleri istenir (FB.3.4.1.c).

   FB.3.4.1
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Ayrılan maddeler ortak niteliklerine göre üç grupta toplanır ve yerleşim pano ya da çalışma sayfasında düzenlenir (KB2.13). Öğrencilerden görev paylaşımı yapmaları ve çalışma süreçlerini izlemeleri istenir (SDB1.2). Böylece maddeler hâllerine göre gruplandırılır (FB.3.4.1.c).

   FB.3.4.1
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar yerleşimlerini komşu gruplarla değiştirerek denetler; kararsız kalınan maddeler (toz şeker, kum gibi) için gözleme dayalı gerekçe sunulur (KB2.4). Öğrencilerden gruplandırmada yaptıkları değişiklikleri nedenleriyle açıklamaları istenir (FB.3.4.1.c).

   FB.3.4.1
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerin bilgiyi bilimsel ve sistematik bir yaklaşımla ele alması ve doğru bilgiyi ayırt etmesi desteklenir (E3.7). Her grup son gruplandırmasını çizer ya da fotoğraflar; bu görsel performans görevi için portfolyoya konur (FB.3.4.1.c).

   FB.3.4.1
7. Sonuçlandırma20 dk

   Gruplar gruplandırmalarını etkileşimli tahtada ya da panoda sunar; sınıf, maddelerin hâllerine göre gruplandırılmasını gözlemleyerek değerlendirir. Performans görevi Grup Değerlendirme Formu ile değerlendirilir; çizim ve gruplandırma notları portfolyoya eklenir. Öğretmen, gruplandırmada kullanılan niteliklerin hâllerle ilişkisini özetler ve öğrencilerden kendi kararlarını gözden geçirmelerini ister.

   FB.3.4.1

Sınıf defteri: FB.3.4.1 Çevresindeki maddeleri hâllerine göre sınıflandırabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Veremle Savaş Eğitimi Haftası kapsamında ellerin sabunla yıkanmasının önemi kısaca hatırlatılır; sabunlu su da bir karışım örneği olarak gösterilir. Öğrencilerden sınıftaki üç maddeyi seçip katı, sıvı ya da gaz olduğunu söylemeleri istenir. Bu derste maddelerin etiketleneceği ve karışımları ayırmak için deney tasarlanacağı duyurulur.

   FB.3.4.1
2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğretmen taş, su, süt, hava dolu balon ve tahta gibi günlük yaşamdan örnekler gösterir; maddelerin yapılarına değinilmez. Öğrencilerden her maddenin katı, sıvı ya da gaz hâlinde olduğunu söylemeleri istenir (FB.3.4.1.ç).

   FB.3.4.1
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplara madde kartları verilir ve öğrencilerden kartları katı, sıvı ve gaz olarak etiketlemeleri istenir (KB2.5). Gruplar etiketlerini sınıfa gösterir ve gerekçelerini söyler. Çalışmalar grup değerlendirme formuyla değerlendirilir (FB.3.4.1.ç).

   FB.3.4.1
4. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Demir tozu-talaş, talaş-su, su-kum-nohut ve pirinç-toprak-tuz gibi karışım örnekleri öğrencilere verilir. Öğrencilerden karışımı oluşturan maddelerin nasıl ayrılabileceğine ilişkin hipotez kurmaları istenir (E3.4). Hipotezler grup defterine yazılır (FB.3.4.2.a).

   FB.3.4.2
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Gruplardan eleme, süzme, dinlendirme, yüzdürme ve mıknatısla ayırma yöntemlerinden uygun olanları seçerek bir karışım için deney tasarlamaları istenir (SDB1.2). Tasarımda kullanılacak malzemeler ve işlem sırası çizim ya da yazıyla gösterilir (FB.3.4.2.a).

   FB.3.4.2
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğretmen, karışımlarla çalışırken alınacak güvenlik önlemlerini açıklar ve her gruba sorumluluk verir (SDB3.3, E2.2, D16.1). Gruplar tasarımlarını bu önlemlere göre gözden geçirir ve gerekli malzemelerin listesini hazırlar. Tasarımlar sınıfla paylaşılır (FB.3.4.2.a).

   FB.3.4.2
7. Sonuçlandırma20 dk

   Gruplar deney tasarımlarını sunar; çalışmalar performans görevi olarak grup değerlendirme formuyla değerlendirilir. Öğrencilerden tasarım çizimlerini ve hipotezlerini portfolyolarına eklemeleri istenir. Hipotezle seçilen yöntem arasındaki ilişki sorulur ve karışımların ayrılması için deney tasarlama toparlanır (FB.3.4.2.a).

   FB.3.4.1FB.3.4.2

Sınıf defteri: FB.3.4.1 Çevresindeki maddeleri hâllerine göre sınıflandırabilme; FB.3.4.2 Günlük yaşamda karşılaştığı karışımların ayrılmasında…; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada ayrıştırılmamış, karışık atıklarla dolu bir çöp kutusu görseli gösterir ve bu atıkların nasıl ayrılabileceğini sorar. Öğrencilerden geçen hafta tasarladıkları karışım ayırma deneyini hatırlamaları istenir. Bu derste deneyin verilerinin analiz edileceği, ardından atıkların ayrıştırılmasıyla ilgili bir problemin yapılandırılıp özetleneceği belirtilir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden gruplar hâlinde karışımların ayrılmasına ilişkin tasarladıkları deneyi deney malzemeleriyle yapmaları istenir. Her grup kullandığı yöntemi, ayrılan madde miktarını ve süreyi gözlem tablosuna kaydeder; ölçümler tekrarlanarak sonuçların tutarlı olup olmadığı kontrol edilir (SDB1.2). Böylece deneyle ilgili ölçme çalışması tamamlanır (FB.3.4.2.b).

   FB.3.4.2
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden gözlem tablosundaki verileri sütun grafiği ya da karşılaştırma tablosu biçiminde düzenlemeleri istenir. Gruplar hangi yöntemin hangi karışımı daha iyi ayırdığını verilere dayanarak yorumlar. Öğretmen etkileşimli tahtada örnek bir veri analizi gösterir ve gruplar kendi çözümlemelerini bununla karşılaştırır (FB.3.4.2.b).

   FB.3.4.2
4. Uygulama15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden deney sonucuna ilişkin gözlemlerini değerlendirirken "Sonuç beklenen gibi mi çıktı, hangi adım değişirse ayırma daha iyi olur?" sorularıyla çözüm odaklı düşünmeleri istenir (D12.1). Deney süreci V Diyagramı üzerinde soru, yöntem, veri ve sonuç bölümleriyle değerlendirilir (E3.7). Diyagramlar sınıfta karşılaştırılır (FB.3.4.2.b).

   FB.3.4.2
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğretmen atıkların ayrıştırılmadan atılmasının çevreye etkilerini gösteren görseller, gazete haberi ya da kısa bir video sunar. Öğrencilerden karışımların ayrılmasından yola çıkarak verilen örnek durumdaki problemi yapılandırmaları istenir: Problem nedir, kimleri etkiler, hangi bilgiler elimizde vardır (SDB3.3, E3.2)? Gruplar yapılandırmalarını panoda toplar (FB.3.4.3.a).

   FB.3.4.3
6. 20 dk
   Etkinlik 3

   Öğrencilerden yapılandırdıkları problemi kendi cümleleriyle iki üç cümlede özetlemeleri istenir. Özetler ikili gruplarda okunur; eksik ya da gereksiz bilgiler çıkarılıp düzeltilir. Öğrencilerin çevresel sürdürülebilirlik için atık yönetimini önemseyen bir anlayış geliştirmeleri desteklenir (D5.2). Düzeltilen özetler deftere yazılır (FB.3.4.3.b).

   FB.3.4.3
7. Sonuçlandırma20 dk

   Gruplardan problem özetlerini sınıfa sunmaları istenir. Öğretmen özetlerin problemi kısa, eksiksiz ve öğrencilerin kendi cümleleriyle verip vermediğini sorularla toparlar. Öğrenciler grup değerlendirme formunu doldurur. Deney veri tablosu, V diyagramı ve problem özeti performans görevi olarak portfolyoya eklenir (FB.3.4.3.b).

   FB.3.4.2FB.3.4.3

Sınıf defteri: FB.3.4.2 Günlük yaşamda karşılaştığı karışımların ayrılmasında…; FB.3.4.3 Atıkların ayrıştırılmasına ilişkin problem çözebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada karışık doldurulmuş bir atık kutusu görseli gösterir. Öğrencilerden görseldeki sorunu söylemeleri ve önceki derste yapılandırdıkları atık ayrıştırma problemini hatırlamaları istenir. Bu derste problemin özetleneceği, çözüm önerileri hakkında tahmin yapılacağı ve önermeler üzerinden akıl yürütüleceği belirtilir (KB3.2).

2. Keşfetme15 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilerden önceki derste yapılandırdıkları atık ayrıştırma problemini, ders kitabındaki ilgili görsel ve etkileşimli tahtadaki örnekten yararlanarak iki üç cümleyle özetlemeleri istenir. Öğretmen, kullanım ömrünü tamamlamış ürünleri dönüştürmenin önemini vurgular (D17.3). Özetler sınıfta okunur ve problemin ana noktaları tahtada listelenir (FB.3.4.3.b).

   FB.3.4.3
3. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden çevrelerinde gözlemledikleri ya da araştırdıkları atık örneklerinden yola çıkarak çözüm önerilerini sınıfla paylaşmaları istenir. Her öneri için hangi atığın hangi özelliğine göre ayrılacağına ilişkin gözleme ya da veriye dayalı bir tahmin yazılır. Tahminler tahtadaki tabloda toplanır (FB.3.4.3.c).

   FB.3.4.3
4. Uygulama25 dk
   Etkinlik 1

   Sınıfta beyin fırtınası tekniğiyle tabloda toplanan her tahminin dayandığı önermeler belirlenir. Öğrencilerden her önermeyi gözlem ve verilerle sorgulayarak gerekçelendirmeleri ve bir sonuca ulaşmaları istenir (SDB3.3, E3.6). Gerekçeli önermeler tahtada toplanır (FB.3.4.3.ç).

   FB.3.4.3
5. 30 dk
   Etkinlik 2

   Gruplar hâlinde öğrencilerden kendi davranışlarının çevre temizliği ve sürdürülebilirlik üzerindeki etkilerini akıl yürüterek fark etmeleri istenir. Atıkların azaltılması, yeniden kullanımı ve özelliklerine göre ayrılması yoluyla atık yönetiminin önemi tartışılır; ekosistemi koruma bilinci ve duyarlılık geliştirilir (D5.2, D18.3, OB8). Her grup vardığı sonucu tek cümleyle sunar (FB.3.4.3.ç).

   FB.3.4.3
6. Sonuçlandırma20 dk

   Gruplar, problemin özetini, çözüm önerilerine ilişkin tahminlerini ve önermelerden vardıkları sonuçları içeren kısa bir performans görevi hazırlar. Öğretmen, Grup Değerlendirme Formu ile gruplardaki iş birliğini ve çalışma sürecini izler (SDB2.2). Görevler portfolyoya ya da elektronik portfolyoya eklenir. Öğretmen, akıl yürütmenin atık ayrıştırma problemine çözüm bulmadaki rolünü vurgulayarak dersi toparlar.

   FB.3.4.3

Sınıf defteri: FB.3.4.3 Atıkların ayrıştırılmasına ilişkin problem çözebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş10 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtaya ayrıştırılmış atık kutularının ve yuvarlanan bir topun görselini yansıtır. Öğrencilerden görsellere dikkatle bakarak atıkların nasıl ayrıştırıldığını ve topun nasıl hareket ettiğini birer cümleyle anlatmaları istenir (E3.2). Dersin atık ayrıştırma problemini akıl yürüterek değerlendirmeye ve varlıkların hareketini gözleme dayalı olarak ilişkilendirmeye yönelik olduğu belirtilir.

2. Keşfetme20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere çevresel sürdürülebilirlik için atık yönetiminin önemli olduğu ve bunun karışımların ayrılmasıyla ilgili olduğu fark ettirilir (OB8). Önceki haftalarda yapılandırılan ve özetlenen atık problemi ile çözüm önerileri tahtada gösterilir. Öğrencilerden 'Bu öneri uygulanırsa … olur, çünkü …' kalıbıyla önermeler kurarak akıl yürütmeleri istenir (FB.3.4.3.ç).

   FB.3.4.3
3. 15 dk
   Etkinlik 2

   Çözüm önerileri sürdürülebilirlik ve uygulanabilirlik açısından sınıfça tartışılır ve değerlendirilir (SDB2.2). Her grup kendi önerisinin güçlü yönünü ve geliştirilmesi gereken yönünü söyleyerek çözüme yönelik yansıtmada bulunur (FB.3.4.3.d).

   FB.3.4.3
4. Uygulama20 dk
   Etkinlik 1

   Öğrencilere evde veya okulda atıkların ayrıştırılmasında aktif katılım sağlayabilecekleri bir performans görevi verilir. Öğrenciler görev planını yazar ve uygulayacakları ayrıştırma adımlarını belirler (SDB3.3). Görev sonunda yaptıkları çalışmayı değerlendirir ve çalışmalarını öğrenci ürün dosyasına ekler (FB.3.4.3.d).

   FB.3.4.3
5. 20 dk
   Etkinlik 2

   Öğrencilerden sınıfta ve okul bahçesinde gözlemleyebilecekleri hareketli varlıkları (yuvarlanan top, sallanan salıncak, düşen yaprak) ve bunlara ilişkin önceki deneyimlerini anlatmaları istenir. Gözlem ve deneyimler etkileşimli tahtada iki sütunlu bir tabloda eşleştirilir (FB.3.5.1.a).

   FB.3.5.1
6. 15 dk
   Etkinlik 3

   Öğretmen, itilen bir top ve eğik düzlemden bırakılan oyuncak araçla kısa bir gösteri yapar. Öğrencilerden varlığın bir sonraki durumuna ilişkin 'Top neden durdu?' gibi sorular sorarak gözlemlerine dayalı çıkarımlar yapmaları istenir (E3.8). Çıkarımlar sınıfça paylaşılır (FB.3.5.1.b).

   FB.3.5.1
7. Sonuçlandırma20 dk

   Performans görevleri analitik ya da bütüncül dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir ve çalışmalar portfolyoya eklenir. Gruplar iş birliği düzeylerini grup değerlendirme formuyla değerlendirir (SDB2.2). Öğrencilerden gözlemlerinden yola çıkarak varlıkların hareketine ilişkin çıkarımlarını bir cümleyle yazmaları ve sınıfla paylaşmaları istenir (FB.3.5.1.b).

   FB.3.4.3FB.3.5.1

Sınıf defteri: FB.3.4.3 Atıkların ayrıştırılmasına ilişkin problem çözebilme; FB.3.5.1 Varlıkların hareket durumlarını gözleme dayalı tahmin edebilme; değerlendirme