T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
.......... OKUL SEÇ ..........
2026-2027 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 4. SINIF GÖRSEL SANATLAR DERSİ DERS PLANI

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada gün ışığı ve gölge içeren bir ağaç fotoğrafı gösterir. Öğrencilerden resmin hangi bölümlerinin daha açık, hangilerinin daha koyu göründüğünü söylemeleri istenir. Işığın nesnelerin görünüşünü nasıl değiştirdiği üzerine tahminler alınır ve dersin amacının açık, orta ve koyu tonları fark etmek olduğu belirtilir.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden sınıftaki bir nesneyi önce pencereden gelen doğal ışık altında, sonra masa lambası gibi yapay ışık altında gözlemlemeleri istenir. Nesnenin açık, orta ve koyu bölgeleri ikili gruplarda ayırt edilir; iki ışık kaynağındaki ton farkları sözlü olarak belirtilir (E1.1, KB2.2). (GS.4.1.1.a)

   GS.4.1.1
3. Uygulama20 dk

   Neşet Günal’ın 'Toprağa Öykü' ve 'Başakçı Kadın II' tabloları ile Rembrandt van Rijn’in 'Yol Kenarında Üç Çiftlikli Manzara' eseri etkileşimli tahtada paylaşılır. Öğrencilerden eserlerdeki açık, orta ve koyu tonları siyah, beyaz ve gri kartlarla eşleştirerek işaretlemeleri ve ışık-gölgenin belirgin olduğu fotoğraflarla karşılaştırmaları istenir (OB4, OB5, OB9). Tonlamanın izleyiciyi yönlendirmesi ve hacim etkisi oluşturması tartışılır; bulgular öğrenme galerisi yöntemiyle paylaşılır (SDB1.2). (GS.4.1.1.b)

   GS.4.1.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrenme galerisi gezilerek eserlerdeki ve doğadaki ton dağılımının benzerlik ve farklılıkları söylenir. Öğrencilerden bir arkadaşlarının çalışmasını Akran Değerlendirme Formu ile değerlendirmeleri istenir; öğretmen süreci Gözlem Formu ile izler. Ton dağılımının hacim etkisi ve izleyiciyi yönlendirme açısından önemi özetlenir (GS.4.1.1.b).

   GS.4.1.1

Sınıf defteri: GS.4.1.1 Doğadaki ve sanat eserlerindeki ton dağılımını algılayabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen İlköğretim Haftası'na değinerek öğrencileri karşılar ve canlıların korunması konusunda ne düşündüklerini sorar. Bugün canlıların korunmasına ilişkin düşünceleri yansıtan bir kompozisyonun hazırlığının yapılacağı belirtilir. Etkileşimli tahtada ışık ve gölge içeren bir hayvan görseli gösterilir (OB4).

2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen 4 Ekim Dünya Hayvanlar Günü'nün önemi hakkında fikir taraması yapar. Öğrencilerden bu günün neden var olduğunu ve canlıları korumak için neler yapılabileceğini söylemeleri istenir (GS.4.1.2.a). Alınan fikirler etkileşimli tahtada toplanır.

   GS.4.1.2
3. Uygulama20 dk

   Kısa bir belgesel bölümü izletilir; öğrencilerden hayvanlarla ilgili anılarını paylaşmaları ve kendilerini hayvanların yerine koymaları istenir (SDB1.1, E2.1, D5.2, D9.3). Öğrenciler basılı kaynaklardan doğal yaşam alanları ve doğayı koruma yolları üzerine bilgi toplar (OB1). Canlılar korunmazsa ortaya çıkabilecek sonuçlar altı şapkalı düşünme tekniği ile belirlenir (E3.6, E3.10, OB8, SDB3.3); bu sonuçlar kompozisyon tasarımına temel olur (GS.4.1.2.a).

   GS.4.1.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrenciler kompozisyon için ilk fikir taslaklarını eşlerine gösterir. Akran Değerlendirme Formu ile taslaktaki canlıları koruma düşüncesinin açık olup olmadığı değerlendirilir (KB2.17). Öğretmen Gözlem Formu ile öğrencilerin katılımını kaydeder.

   GS.4.1.2

Sınıf defteri: GS.4.1.2 Canlıların korunmasına ilişkin düşüncelerine yönelik sanatsal üretim…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen Hayvanları Koruma Günü'ne (4 Ekim) dikkat çekerek geçen hafta çalışılan ışık ve gölge etkisini, açık, orta ve koyu değer örneklerini etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilere canlıların korunmasının sanatla nasıl anlatılabileceği sorulur.

2. Keşfetme10 dk

   Gruplar tartışmalarında elde ettikleri bilgileri balık kılçığı diyagramıyla görselleştirerek çözümler. Yaratıcı ve eleştirel düşünmeyi destekleyen ortamda hayvan haklarına ilişkin çözüm önerileri geliştirilir (SDB3.2, E3.10). Bu önerilerden yola çıkılarak düşünceleri yansıtan kompozisyon için tasarım fikri belirlenir (GS.4.1.2.a).

   GS.4.1.2
3. Uygulama20 dk

   Öğrenciler altı şapkalı düşünme tekniğine uygun olarak altı gruba ayrılır; her grup şapkasının düşünce türüne uygun bir tasarım fikri geliştirir (SDB2.2, GS.4.1.2.a). Gruplardan düşüncelerini belirli tonlara odaklanarak poster, broşür, resim veya kolaj olarak oluşturmaları istenir (GS.4.1.2.b). Örneğin beyaz şapka grubu bilgi odaklı poster, kırmızı şapka grubu duygusal yönü vurgulayan resim hazırlar. Siyah, beyaz ve gri fon kartonları, gazete görselleri ile boyalar seçenek olarak sunulur.

   GS.4.1.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Gruplar ürünlerini sunar ve tonların düşünceyi nasıl yansıttığı konuşulur. Akran Değerlendirme Formu ile Gözlem Formu kullanılarak ürünler değerlendirilir; performans görevi öğrenme kanıtı olarak değerlendirilir (GS.4.1.2.b, KB2.17).

   GS.4.1.2

Sınıf defteri: GS.4.1.2 Canlıların korunmasına ilişkin düşüncelerine yönelik sanatsal üretim…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, önceki derslerde hazırlanan canlıların korunmasına ilişkin kompozisyon eskizlerini tahtaya yansıtır. Öğrencilerden eskizlerdeki açık, orta ve koyu değerleri göstermeleri istenir. Öğretmen, ışık ve gölgenin bir resimde canlıyı nasıl öne çıkardığını sorar. Bugün farklı tonlar kullanılarak canlıların korunmasına ilişkin düşünceleri yansıtan kompozisyon oluşturulacağı duyurulur.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrenciler gruplara ayrılır; grup üyelerinden kompozisyonda kullanacakları malzemeleri fikir alışverişi yaparak belirlemeleri istenir (D16.1, SDB1.2, SDB2.2). Deney malzemesi üzerinde açık, orta ve koyu değerler denenir, ton dengesine dikkat edilerek bir ton skalası hazırlanır (GS.4.1.2.b).

   GS.4.1.2
3. Uygulama20 dk

   Gruplarda akranlarla iş birliği yapılarak farklı tonlar kullanılan, canlıların korunmasına ilişkin düşünceleri yansıtan kompozisyon oluşturulur (GS.4.1.2.b, SDB2.2, D3.4, D20.4). Öğrencilerden sorumlulukla hareket etmeleri, karşılık beklemeden yardımlaşmaları ve üyelerin katkısına güvenmeleri istenir (E2.1, E2.4, E3.5). Ürünler fiziksel ya da dijital ortamda sergilenir.

   GS.4.1.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Sergilenen ürünler performans görevi olarak ele alınır ve dereceli puanlama anahtarı ile akran değerlendirme formu kullanılarak ton dağılımı bakımından değerlendirilir. Öğrencilerden süreçte edindikleri deneyimleri ve çalışmalarının sonuçlarını değerlendirerek doğa ve canlılara yönelik davranışları konusunda karar almaları istenir (KB2.17, SDB3.3).

   GS.4.1.2

Sınıf defteri: GS.4.1.2 Canlıların korunmasına ilişkin düşüncelerine yönelik sanatsal üretim…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, önceki haftada çalışılan ışık etkisi ve ton dağılımını kısaca hatırlatır. Etkileşimli tahtada bir kilim motifi gösterilerek öğrencilerden bu görselde neler gördüklerini söylemeleri istenir. Bu hafta sanat eserlerinde yer alan kültürel ve yerel sembollerin algılanacağı açıklanır. Öğrencilerin, motiflerin bir mesajı olabileceği üzerine düşünmeleri sağlanır.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden sanat eserlerinde yer alan kültürel ve yerel göstergelerin mesajlarını okumaya hazırlanmaları beklenir (OB1). Bu amaçla Türk resim sanatından kilim motifleri, Şahmeran, Tulpar, Nasreddin Hoca, Hacivat ile Karagöz gibi motif ve karakterlerin bulunduğu eserler dijital veya basılı ortamda incelenir ve fark edilen semboller sınıfça sıralanır (GS.4.2.1.a, OB5).

   GS.4.2.1
3. Uygulama20 dk

   Nuri Abaç ve Nazan Erkmen'in eserleri arasından incelenecek örneklere öğrencilerle birlikte demokratik biçimde karar verilir. Öğrencilerden eserleri gördüklerinde hissettikleri duyguları ve tanıdıkları motifleri açıklamaları istenir (GS.4.2.1.a, SDB1.1, SDB1.3). "Motifi bul!" etkinliğiyle dikkat çeken görsel gösterge ve semboller belirlenir; semboller nesnel bir tavırla betimlenir (GS.4.2.1.a, E3.4, OB9, SAB3.1).

   GS.4.2.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrenciler, eserlerde algıladıkları kültürel ve yerel sembolleri sınıfa kısaca sunar. Öğretmen, Gözlem Formu ile öğrencilerin sembolleri belirleme ve betimleme durumlarını değerlendirir. Performans Görevi olarak her öğrenciden seçtiği bir eserdeki iki sembolü adlandırması istenir. Elde edilen çıktılar Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir.

   GS.4.2.1

Sınıf defteri: GS.4.2.1 Sanat eserlerinde yer alan kültürel ve yerel göstergelerin…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, geçen hafta incelenen kültürel ve yerel motiflerin sanat eserlerinde fark edilmesine değinir. Etkileşimli tahtada bir sanat eseri gösterilir; öğrencilerden eserde gördükleri motifleri söylemeleri istenir. Bu derste motiflerin ne anlatmak istediğinin anlamlandırılacağı açıklanır.

2. Keşfetme10 dk

   Etkileşimli tahtadaki eserde yer alan sembollerin nesnel özellikleri ve anlamları sınıfça tartışılır; tartışmada açık, orta ve koyu değerler üzerine rehberlik edilir (GS.4.2.1.b). Öğrencilerin farklı fikirlere açık olmaları ve birbirlerinin düşüncelerine saygı göstermeleri desteklenir (D14.1, SDB2.3).

   GS.4.2.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki eserlerde yer alan sembollerin iletmek istediği mesajları analiz etmeleri istenir (GS.4.2.1.b, OB4). Eserin konusu, biçimi ve sembollerin işlevleri arasında bağlantı kurulur. Gruplardan Venn diyagramı ya da tersine beyin fırtınası ile sembollerin toplumsal, kişisel ve kültürel anlamlarını karşılaştırmaları ve bu anlamları kendi hayatlarıyla ilişkilendirmeleri beklenir (OB5, OB7, KB2.7, KB2.8, SDB2.3).

   GS.4.2.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Gruplardan çalışma kâğıdındaki bulgularından bir sembolün mesajını sınıfa sunmaları istenir. Öğretmen Gözlem Formu ve Dereceli Puanlama Anahtarı ile süreci değerlendirir; sunumlar Performans Görevi olarak değerlendirilebilir. Öğrencilerden sembollerin birden fazla anlam taşıyabileceği sonucu ifade etmeleri istenir.

   GS.4.2.1

Sınıf defteri: GS.4.2.1 Sanat eserlerinde yer alan kültürel ve yerel göstergelerin…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Etkileşimli tahtada simetrik bir çini ve bir kilim motifi gösterilir. Öğrencilerden motifin sağ ve sol yarısını karşılaştırarak gördüklerini söylemeleri istenir. Cumhuriyet Bayramı süslemelerinde kullanılan motiflere değinilir ve dersin amacının, kültürel ve yerel motiflerle simetrik kompozisyon tasarlamak olduğu belirtilir.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden simetrik dengeyi tanımak için dijital veya basılı kaynaklardan kültürel ve yerel motiflerle ilgili bilgi toplamaları ve bulduklarını defterlerine kaydetmeleri istenir (OB1, OB2). Öğretmen, simetrik dengenin bir eksenin iki yanında aynı öğelerin dengeli biçimde yer alması olduğunu örneklerle açıklar (GS.4.2.2.a).

   GS.4.2.2
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden ip baskısı yaparak simetriyi açıklamaları ve doğadaki simetrik canlılardan örnekler vermeleri istenir (OB9). Anadolu ve Türk kültürüne ait halı, kilim, çini ve mimari süslemelerdeki motifler incelenir; öğrenciler motiflere ilişkin merak ettiklerini sorar, simetriye ilişkin çıkarımlarını paylaşır (D7.1, E3.8, SDB3.3, D19.2). Seçilen motifin birim tekrarları, büyüklüğü, yönü ve renkleri planlanarak simetrik kompozisyon tasarlanır (KB3.1, GS.4.2.2.a).

   GS.4.2.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden tasarım taslaklarını sınıfa sunarak seçtikleri motifi, simetrik düzenlemeyi ve büyüklük, yön, renk kararlarını açıklamaları istenir. Taslaklar performans görevi olarak dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilir; öğrencilerin çalışma süreci gözlem formuyla kaydedilir. Öğrencilerden taslaklarında simetrik dengeyi nasıl sağladıklarını bir cümleyle ifade etmeleri istenir (SDB1.3) (GS.4.2.2.a).

   GS.4.2.2

Sınıf defteri: GS.4.2.2 Kültürel ve yerel motiflerle resim yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Etkileşimli tahtada Cumhuriyet Dönemi Türk heykel sanatından iki anıtsal heykelin görseli gösterilir. Öğrencilerden gördükleri heykellerde ne olduğunu kısaca söylemeleri istenir. Öğretmen heykelin üç boyutlu bir sanat eseri olduğunu belirterek bu derste figüratif heykellerin inceleneceğini duyurur.

2. Keşfetme10 dk

   Tarihî olayları ve ulusal kahramanları yansıtan anıtsal heykellerden özenle seçilmiş görseller, ders kitabı ve etkileşimli tahta ile sunulur. Öğrencilerden heykelin insan ya da hayvan figürünü nasıl gösterdiğini, form ve mekân ilişkisini sözlü olarak betimlemeleri istenir (GS.4.3.1.a). Eserin türü, yapım tekniği (taş, bronz, ahşap) ve yapım yılı hakkında tahmin yürütmeleri istenir (OB1, GS.4.3.1.a).

   GS.4.3.1
3. Uygulama20 dk

   Atatürk ve Kurtuluş Savaşı heykelleri, Anıtkabir’deki İstiklal ve Hürriyet Kuleleri ile Aslanlı Yol’daki heykellerin görselleri sunulur; eser seçimi öğrencilerin katılımıyla yapılır. Öğrencilerden seçtikleri eserin tercih nedenlerini açıklamaları istenir (OB5, OB9, KB3.1, SDB1.1, SDB3.3, E1.6). Gruplar seçtikleri heykelin figürünü, formunu ve üç boyutlu yapısıyla mekânla ilişkisini inceleyip çözümler (GS.4.3.1.b).

   GS.4.3.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden seçtikleri heykeli betimleyen ve çözümleyen bir ya da iki cümle söylemeleri istenir (GS.4.3.1.a, GS.4.3.1.b). Performans Görevi ve Gözlem Formu ile sözlü açıklamalar değerlendirilir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu ile bugün hangi heykeli neden seçtiklerini ve neleri öğrendiklerini işaretler.

   GS.4.3.1

Sınıf defteri: GS.4.3.1 Çağdaş Türk heykel sanatındaki figüratif eserleri inceleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada çağdaş Türk heykel sanatından figüratif bir heykelin fotoğrafını gösterir. Öğrencilerden önceki derste heykeli betimlerken kullandıkları ifadeleri hatırlamaları istenir. Bu derste heykeldeki figürlerle görsel bileşenler arasındaki ilişkinin çözümleneceği ve heykelin yorumlanacağı belirtilir (OB4).

2. Keşfetme10 dk

   Öğrenciler etkileşimli tahtadaki heykelde yer alan figürleri ve unsurları inceler, gözlemlerini sınıfa açıklar (SDB2.1). Eserin konusu ile görsel bileşenler arasındaki ilişkinin ne olabileceği tartışılarak heykelin sanatsal açıdan çözümlenmesi sağlanır (GS.4.3.1.b).

   GS.4.3.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden figürlerin duruşlarını, hareket yönlerini ve yüz ifadelerini inceleyerek eserin konusunu belirlemeleri istenir. Heykelin farklı açılardan fotoğraflarıyla şekil, form, tekrar, zıtlık, oran-orantı, hiyerarşi ve mekân ilişkileri tespit edilir (OB4, D7.1, GS.4.3.1.b). Kavramlar öğrenciler tarafından açıklanır (OB9). Seçilen heykelin tarihî arka planı ve anıtsallaştırdığı kişinin toplumdaki etkisi araştırılır; heykelin mekâna kattığı estetik değer değerlendirilir (KB2.6, SDB2.3, D7.1, GS.4.3.1.c).

   GS.4.3.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden seçtikleri heykel için konusunu, toplumdaki etkisini ve mekâna kattığı estetik değeri içeren kısa bir yorum hazırlamaları Performans Görevi olarak istenir (GS.4.3.1.c). Öğretmen yorumların sunumu sırasında Gözlem Formu'nu kullanır. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu'nu doldurarak heykeli çözümleme ve yorumlama çalışmalarını değerlendirir.

   GS.4.3.1

Sınıf defteri: GS.4.3.1 Çağdaş Türk heykel sanatındaki figüratif eserleri inceleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada çağdaş Türk heykel sanatından figüratif bir heykel görseli gösterir. Öğrencilerden heykelin duruşuna ve yüz ifadesine bakarak ilk izlenimlerini bir iki cümleyle söylemeleri istenir. Öğretmen, bu derste heykelin yorumlanacağını ve hakkında sanatsal yargıda bulunulacağını duyurur.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden Türk heykel sanatına katkı sunan sanatçıları ve eserlerini saygı ve vefa ile anmaları beklenir (D15.2). Etkileşimli tahtadaki figüratif heykel incelenir; öğrencilerden heykelin neyi anlatmak istediğini ve sanatçının onu yaparken neler hissetmiş olabileceğini tahmin ederek yorumlamaları istenir (E2.1, SDB2.3). Bu yorumlar birkaç öğrenci tarafından sınıfla paylaşılır (GS.4.3.1.c).

   GS.4.3.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrenciler çalışma kâğıdından yararlanarak heykelin gerçek yaşamı yansıtıp yansıtmadığını ve içerdiği sanatsal anlatımı öğretmen rehberliğinde belirler (E3.7). Eser, yansıtmacı ve anlatımcı anlayışa göre sanat kuramlarına dayalı bir süreçle değerlendirilir; öğrencilerden esere yönelik beğenilerini kişisel duyguları doğrultusunda ifade etmeleri ve gerekçelendirmeleri istenir (SDB1.1). Böylece figüratif heykel hakkında sanatsal yargıda bulunulur (GS.4.3.1.ç).

   GS.4.3.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden çalışma kâğıdındaki sanatsal yargı cümlesini tamamlamaları ve gönüllü öğrencilerin yargılarını gerekçesiyle sunmaları istenir. Öğretmen sürecini Gözlem Formu ile değerlendirir; öğrenciler Öz Değerlendirme Formu'nda heykel hakkında yargıda bulunabildiklerini işaretler. Çalışma kâğıdı Performans Görevi olarak toplanır (GS.4.3.1.ç).

   GS.4.3.1

Sınıf defteri: GS.4.3.1 Çağdaş Türk heykel sanatındaki figüratif eserleri inceleyebilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada Türkiye'ye özgü birkaç bitki ve hayvan görseli (ör. Van kedisi, lale) gösterir ve öğrencilerden gördüklerini yorumlamalarını ister. Heykelin üç boyutlu bir sanat olduğu, bu hafta Türkiye'ye özgü bir canlıyı yansıtan figüratif heykelin tasarım planının yapılacağı belirtilir. Öğrencilerden canlıların gövde, baş ve bacak gibi bölümlerinin birbirine göre büyüklüğünü gözlemlemeleri istenir.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden yaşadıkları veya ilgi duydukları coğrafi bölgeye özgü bitki ve hayvan türleri hakkında belgesel, kitap ve dijital kaynaklardan bilgi toplamaları istenir (OB1, KB2.6). Her öğrenci bir tür seçer; türün adını, yaşadığı yeri ve bölümlerinin görünüşünü not eder. Bilgi toplama sürecinde ders kitabı ve görsel kaynaklar kullanılır (GS.4.3.2.a).

   GS.4.3.2
3. Uygulama20 dk

   Öğrenciler topladıkları bilgileri derleyerek seçtikleri bitki veya hayvanın görsellerini ve temel özelliklerini içeren bir fikir panosu oluşturur (OB1, OB7, SDB1.2). Canlının gövde, baş, kanat, bacak gibi bölümlerinin oranları belirlenir ve eskiz üzerinde işaretlenir. Canlının pozisyonu, hareket yönü ve mekân içindeki konumu planlanır; doğa sevgisi, canlılara saygı ve çevreyi koruma sorumluluğu üzerinde durulur (D9.3, D16.2) (GS.4.3.2.a).

   GS.4.3.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrenciler fikir panolarını ve oran, yön, mekân planlarını sınıfta sergiler; öğretmen gözlem formuyla panoları değerlendirir. Öğrencilerden seçtikleri canlının bölümlerinin oranlarını nasıl belirlediklerini kısaca anlatmaları istenir. Fikir panosu ve eskiz performans görevi olarak toplanır, öğrencilerle öz değerlendirme formu doldurulur.

   GS.4.3.2

Sınıf defteri: GS.4.3.2 Türkiye’ye özgü bitki ve hayvan türlerini yansıtan üç boyutlu…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada Türkiye’ye özgü bitki ve hayvan türlerini yansıtan figüratif heykel örneklerini gösterir. Öğrencilerden geçen hafta tasarladıkları figürün oranlarını, yönünü ve mekândaki yerini hatırlamaları istenir. Bu derste tasarımın üç boyutlu forma dönüştürüleceği açıklanır.

2. Keşfetme10 dk

   Öğretmen plastilin, oyun hamuru, tuz seramiği ve modelleme kili gibi kolay şekillendirilen malzemeleri tanıtır. Öğrencilerden tasarımlarına uygun malzemeyi seçmeleri ve malzemeyi özenli ve verimli kullanarak figürün temel formunu oluşturmaları istenir (SDB1.2, D17.3). Oranlar ve parçaların yönü kontrol edilerek üç boyutlu forma başlanır (GS.4.3.2.b).

   GS.4.3.2
3. Uygulama20 dk

   Öğretmen, figürün doğal ortamına uygun olarak oran-orantıların ve hareketli parçaların temel düzeyde uygulanması için öğrencilere rehberlik eder (GS.4.3.2.b). Öğrencilerden kullandıkları tasarım ilkelerini, figürü seçme sebeplerini, kültürel detayları ve üretim süreçlerini anlatmaları istenir (SDB1.2). Çalışma alanları iş birliği içinde temizlenir (D18.2). Ürünler sınıfta sergilenir; öğrenciler birbirlerinin çalışmalarını dikkatle inceleyerek emeği takdir eder (E3.5, D14.1).

   GS.4.3.2
4. Sonuçlandırma5 dk

   Sergilenen figürler Performans Görevi olarak ele alınır; öğretmen Gözlem Formu ile oran-orantı, yön ve mekân ilişkilerinin kullanımını değerlendirir. Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formunu doldurarak figürlerinde en çok geliştirdikleri özelliği belirtmeleri istenir (GS.4.3.2.b).

   GS.4.3.2

Sınıf defteri: GS.4.3.2 Türkiye’ye özgü bitki ve hayvan türlerini yansıtan üç boyutlu…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada kurşun kalemle yapılmış, farklı tonlara sahip bir küre ve küp deseni gösterir. Öğrencilerden resmin hangi yerlerinin açık, hangi yerlerinin koyu olduğunu gözlemlemeleri istenir (KB2.2). Bugünkü hedef, temel geometrik formlardan oluşan bir kompozisyon tasarlamak olarak duyurulur.

2. Keşfetme10 dk

   Ton kavramı ile açık, orta ve koyu değerlerin resimlerde hacim oluşturmadaki rolü örnek görseller üzerinden açıklanır. Öğrencilerden örneklerdeki küp, küre ve üçgen prizma gibi temel geometrik formları bulup adlandırmaları istenir; formların hacimli görünmesini hangi tonların sağladığı tartışılır (KB2.2, GS.4.4.1.a).

   GS.4.4.1
3. Uygulama20 dk

   Ton çubuğu görselleri dijital veya basılı ortamda gösterilir; kademeli geçişler, ton dağılımı ve yumuşak geçişlerin önemi örneklerle açıklanır. Öğrencilere küp, küre, üçgen prizma gibi temel geometrik formlardan oluşan modeller sunulur. Öğrencilerden bu modellerden en az üçünü seçerek kurşun kalemle çizgisel bir kompozisyon taslağı tasarlamaları istenir; tonlama çalışması sonraki derse bırakılır (GS.4.4.1.a, KB2.13).

   GS.4.4.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden kompozisyon taslaklarını sıra üzerinde sergilemeleri ve kullandıkları geometrik formları arkadaşlarına söylemeleri istenir (SDB2.1). Taslaklar Performans Görevi kapsamında değerlendirilir. Öğrenciler Öz Değerlendirme Formunda tasarımlarının güçlü yanını ve geliştirilecek yanını işaretler (SDB1.3).

   GS.4.4.1

Sınıf defteri: GS.4.4.1 Açık, orta ve koyu değerlerle desen yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Yılbaşı hediye kutusu ve süslenmiş çam ağacı görselleri etkileşimli tahtada gösterilir. Öğrencilerden bu nesnelerin hangi yerlerinin açık, hangi yerlerinin koyu göründüğünü söylemeleri istenir. Haftanın konusunun temel geometrik formlardan oluşan bir kompozisyonu açık, orta ve koyu değerleri düşünerek tasarlamak olduğu açıklanır.

2. Keşfetme10 dk

   Sınıfa küp, silindir, koni ve küre biçimindeki nesneler getirilir ve tek bir ışık kaynağı altına yerleştirilir. Öğrencilerden bu formların ışık altındaki görünümünü gözlemlemeleri, açık, orta ve koyu alanları sözlü olarak belirtmeleri ve hacmi hissettiren kademeli ton geçişini ders kitabındaki örnekle karşılaştırmaları istenir (GS.4.4.1.a, OB1, KB2.2).

   GS.4.4.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrenciler sınıftaki nesneleri inceleyerek açık ve koyu alanları belirler; gözlemleri üzerine eşleriyle kısa bir fikir alışverişi yapar (SDB2.1). Öğretmen rehberliğinde ışığın geliş yönü ok ile gösterilerek tonal dağılım planlanır (SDB1.2). Kompozisyon en az üç temel geometrik formla kâğıt üzerinde çizgisel taslak olarak tasarlanır; açık, orta ve koyu alanlar A, O, K harfleriyle işaretlenir (GS.4.4.1.a).

   GS.4.4.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrenciler tasarladıkları kompozisyon taslağını eşlerine gösterir ve ışığın yönünü ile tonal planını açıklar. Öz Değerlendirme Formu doldurularak planın temel geometrik formları ve ışık yönünü ne ölçüde yansıttığı değerlendirilir (SDB1.3). Taslaklar Performans Görevi kapsamında öğretmence toplanır (GS.4.4.1.a).

   GS.4.4.1

Sınıf defteri: GS.4.4.1 Açık, orta ve koyu değerlerle desen yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, önceki derste çalışılan açık, orta ve koyu değerleri hatırlatmak için sınıftaki nesnelerin açık ve koyu yüzeylerini göstererek öğrencilerden tonları sıralamalarını ister. Dersin amacı, temel geometrik formlardan kompozisyon tasarlamak ve siyah ile beyaz yağlı pastelle açık, orta ve koyu değerlerden oluşan bir desen yapmak olarak açıklanır.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrencilerden küp, silindir ve küre gibi temel geometrik formlardan oluşan küçük bir kompozisyonu kâğıt üzerine tasarlamaları istenir (GS.4.4.1.a). Ardından bu formları açık, orta ve koyu değerleri kullanarak kurşun kalemle tonlamaları istenir (E3.3). Öğrenciler kendi çalışmalarında tonlar arasındaki geçişi gözlemler (KB2.2) (GS.4.4.1.b).

   GS.4.4.1
3. Uygulama20 dk

   Siyah ve beyaz yağlı pasteller, temel teknik ve malzeme olarak tanıtılır. Öğrencilerin koyu tonları siyah pastelle, açık tonları beyaz pastelle, orta tonları ise bu ikisini üst üste sürüp kaynaştırarak elde etmeleri sağlanır (E3.7). Ton geçişlerini yumuşatmak ve kademeli hâle getirmek için kullanılacak yardımcı malzemeler uygulamalı olarak gösterilir; öğrenciler kompozisyonlarını bu malzemelerle tamamlar (GS.4.4.1.b).

   GS.4.4.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrenciler çalışmalarını sıralarında sergiler; öğretmen Performans Görevi kapsamında desenlerde açık, orta ve koyu değerlerin kademeli geçişini inceler. Öğrencilerden Öz Değerlendirme Formunu doldurarak çalışmalarında en başarılı bulduğu ton geçişini belirtmeleri istenir (SDB1.3).

   GS.4.4.1

Sınıf defteri: GS.4.4.1 Açık, orta ve koyu değerlerle desen yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Enerji Tasarrufu Haftası kapsamında sınıf lambaları söndürülür ve pencereden gelen doğal ışıkla aydınlanan bir nesnenin ışık alan ve gölgede kalan yüzeylerinin gözlenmesi istenir (KB2.2). Öğrencilerden ışığın hangi yönden geldiğini ve nesnenin hangi yüzünün daha koyu göründüğünü söylemeleri beklenir. Bugün ışığın yönüne göre kademeli ton geçişiyle tonlama yapılarak desenlerde hacim oluşturulacağı belirtilir.

2. Keşfetme10 dk

   Etkileşimli tahtada ders kitabındaki küre, silindir ve küp gibi formların tonlanmış örnekleri gösterilir. Öğrencilerden ışığın geliş yönünü belirleyip her formda en açık, orta ve en koyu bölgeleri göstermeleri ve tonlamanın ışık yönüne göre nasıl yapılacağını söylemeleri istenir (KB2.13, GS.4.4.1.b). Öğretmen rehberlik ederek eksikler hakkında geri bildirim verir.

   GS.4.4.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrenciler, kendi geometrik form kompozisyonlarında ışığın geliş yönünü belirleyip açık, orta ve koyu değerleri kademeli ton geçişiyle uygular (GS.4.4.1.b). Tonlama sırasında sabırlı olmaları ve ayrıntılara dikkat ederek sebat etmeleri vurgulanır (D12.3, E1.3). Çalışma sürerken başarılı oldukları ve geliştirmeleri gereken yönleri fark etmeleri sağlanır (D10.1, SDB1.3, SDB3.3). Her öğrenciden kendi ton uygulamalarını açık fikirlilikle değerlendirmesi beklenir (E3.5, SDB1.2).

   GS.4.4.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden tamamladıkları desen çalışmasını performans görevi olarak sunmaları istenir. Öğretmen çalışmaları açık, orta ve koyu değerlerin kullanımı ile ışığın geliş yönüne uygun tonlama bakımından inceler. Öğrenciler öz değerlendirme formunu doldurarak başarılı buldukları ve geliştirmek istedikleri yönleri belirtir (SDB1.3).

   GS.4.4.1

Sınıf defteri: GS.4.4.1 Açık, orta ve koyu değerlerle desen yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, önceki haftalarda yapılan temel geometrik form çalışmalarını etkileşimli tahtada gösterir. Öğrencilerden küre, silindir ve küp gibi formlarda ışığın vurduğu ve gölgede kalan yüzeyleri göstermeleri istenir. Bugün açık, orta ve koyu değerlerle kademeli ton geçişi yapılarak desen oluşturulacağı duyurulur (GS.4.4.1).

   GS.4.4.1
2. Keşfetme10 dk

   Tamamlanan desen ürünleri sınıfta ya da etkileşimli tahtada sergilenir. Öğrencilerden ürünlerde açık, orta ve koyu değerlerin nerede kullanıldığını gözlemleyip hacim duygusunun tonlamayla nasıl verildiğini söylemeleri istenir (KB2.2). Ders kitabındaki örneklerle kıyaslanarak kademeli ton geçişinin nasıl elde edildiği tartışılır (GS.4.4.1.b).

   GS.4.4.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrencilerden temel geometrik formlardan oluşan kompozisyonlarını, açık, orta ve koyu değerleri kullanarak tonlamaları istenir (GS.4.4.1.b). Önce ışığın geliş yönü belirlenir, ardından form üzerinde kademeli ton geçişi sabırla uygulanır (KB2.13, D12). Çalışma performans görevi olarak tanımlanır; öğrenciler kontrol listesini yanlarında tutarak ilerler (E1.3).

   GS.4.4.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Tamamlanan desenler performans görevi olarak masalarda sergilenir. Öğrencilerden kontrol listesine göre çalışmalarını gözden geçirip Öz Değerlendirme Formunu doldurmaları istenir (SDB1.3). Birkaç öğrenciden hangi değeri kullanırken zorlandığını ve nasıl çözdüğünü paylaşması, diğer öğrencilerden de arkadaşlarının çalışmalarına saygıyla dönüt vermesi istenir (SDB2.1, D10).

   GS.4.4.1

Sınıf defteri: GS.4.4.1 Açık, orta ve koyu değerlerle desen yapabilme; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada tek renkli bir natürmort resmi gösterir ve öğrencilerden resimde gördükleri nesneleri söylemelerini ister. Önceki haftada çalışılan açık, orta ve koyu değerler hatırlatılır. Dersin amacı, temel geometrik formlara benzeyen nesnelerden oluşan bir kompozisyon tasarlamak olarak paylaşılır.

2. Keşfetme10 dk

   Etkileşimli tahtada sepya ve indigo gibi tek renkli, kademeli ton geçişi içeren natürmort örnekleri gösterilir. Öğrencilerden bu örneklerde açık, orta ve koyu değerleri bulmaları ve nesnelerin hangi geometrik formlara benzediğini söylemeleri istenir (KB2.8) (GS.4.5.1.a).

   GS.4.5.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrenciler vızıltı gruplarında küp, küre, üçgen prizma gibi temel geometrik formlara benzeyen nesneleri belirler ve bu nesnelerin günlük hayattaki kullanım alanlarını tartışır (OB1, E3.5, KB2.8, KB2.18, SDB2.1) (GS.4.5.1.a). Ardından küçük gruplar, sınıfa getirdikleri nesnelerden seçerek fikir birliğiyle kompozisyonlarını hazırlar (E3.3, D3.4, SDB1.2, SDB2.2) (GS.4.5.1.a).

   GS.4.5.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Gruplar hazırladıkları kompozisyonu sınıfa sunar; öğrencilerden nesnelerin hangi geometrik formlara benzediğini ve yerleşimi neden seçtiklerini açıklamaları istenir. Kompozisyon tasarımı Performans Görevi olarak Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir; öğrenciler Öz Değerlendirme Formu ile kendi katkılarını, Akran Değerlendirme Formu ile arkadaşlarının katkılarını değerlendirir (GS.4.5.1.a).

   GS.4.5.1

Sınıf defteri: GS.4.5.1 Nesnelerdeki kademeli ton geçişlerini yansıtan tek renkli natürmort…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen, etkileşimli tahtada tek renkli bir natürmort örneği gösterir ve “Bu kompozisyondaki nesneler hangi geometrik formlara benziyor?” sorusunu yöneltir. Öğrencilerin gözlemleri dinlenir (KB2.8). Dersin amacı belirtilir: gruplar temel geometrik formlara benzeyen nesnelerden oluşan kompozisyonlarını taslak çizime dönüştürecektir.

   GS.4.5.1
2. Keşfetme10 dk

   Gruplar daha önce oluşturdukları nesne düzenlemelerinin etrafında toplanır. Grupların düzenlemeleri grafit kalem kullanarak taslak çizimlere dönüştürmeleri teşvik edilir (KB2.20). Nesnelerin yerleşimi ve birbirine göre konumu grup içinde konuşularak çizime aktarılır (GS.4.5.1.a).

   GS.4.5.1
3. Uygulama20 dk

   Gruplar taslaklarını geliştirir; her nesnenin hangi temel geometrik forma (küp, silindir, küre, koni) benzediği taslak üzerinde belirtilir. Kompozisyonun dengesi ve nesnelerin yerleşimi grup içinde tartışılır, gerekli düzeltmeler yapılır (GS.4.5.1.a, KB2.18, SDB2.2). Ardından gruplar taslaklarını diğer gruplara tanıtır ve görüş alır (SDB2.1, E3.5).

   GS.4.5.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Gruplar tamamladıkları taslakları sınıfta sergiler. Öğrencilerden Akran Değerlendirme Formu'nu kullanarak bir arkadaşlarının kompozisyonunun geometrik formlara benzerliğini ve yerleşimini değerlendirmeleri istenir (SDB2.3). Öğretmen, Dereceli Puanlama Anahtarı ile taslakları değerlendirir ve hafta toparlanır.

   GS.4.5.1

Sınıf defteri: GS.4.5.1 Nesnelerdeki kademeli ton geçişlerini yansıtan tek renkli natürmort…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada tek renkli natürmort örnekleri gösterir. Öğrencilerden resimdeki nesnelerden hangilerinin küre, silindir, küp gibi temel geometrik formlara benzediğini söylemeleri istenir (OB4). Bu derste bu tür nesnelerle bir kompozisyon tasarlanacağı ve kademeli ton geçişleriyle üç boyut etkisi verileceği açıklanır.

2. Keşfetme10 dk

   Renkli mürekkep veya sulu boya, temel teknik ve malzeme olarak tanıtılır. Sulu boya kullanacak öğrencilerden siyah, mavi, kahverengi ve yeşil arasından bir renk seçmeleri ve çalışmalarını bu renk doğrultusunda yapmaları istenir. Öğrenciler seçtikleri renkle, temel geometrik formlara benzeyen nesnelerden oluşan natürmort kompozisyonunun taslağını tasarlar (E3.3) (GS.4.5.1.a).

   GS.4.5.1
3. Uygulama20 dk

   Mürekkep kullanacak öğrencilere siyah, kahverengi, sepya veya indigo mürekkep önerilir. Öğretmen, fırça kullanımını ve lavi tekniğiyle yumuşak renk geçişinin nasıl oluşturulduğunu uygulamalı olarak gösterir. Öğrencilerden renkleri birbirine karıştırmadan boyayı su ile seyrelterek farklı tonlar elde etmeleri ve bu tonları nesnelerin ışıklı ve gölgeli yüzeylerine kademeli yerleştirmeleri istenir (E3.7) (GS.4.5.1.b). Öğretmen çalışma boyunca öğrencilere rehberlik eder.

   GS.4.5.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Tamamlanan tek renkli natürmortlar sınıfta sergilenir (D7). Öğrenciler Öz Değerlendirme Formu'nu doldurarak kendi çalışmalarında kademeli ton geçişinin üç boyut etkisi sağlayıp sağlamadığını değerlendirir; Akran Değerlendirme Formu ile bir arkadaşlarının çalışmasını inceler (KB2.18). Öğretmen, Performans Görevi olarak çalışmaları Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirir (GS.4.5.1.b).

   GS.4.5.1

Sınıf defteri: GS.4.5.1 Nesnelerdeki kademeli ton geçişlerini yansıtan tek renkli natürmort…; değerlendirme

1. Derse Giriş5 dk

   Öğretmen etkileşimli tahtada indigo ya da sepya tonlarıyla yapılmış tek renkli natürmort örneklerini gösterir. Öğrencilerden gölgeli ve aydınlık alanları, tonların nasıl değiştiğini gözlemleyip söylemeleri istenir (KB2.8). Dersin amacı olarak tek renkli ve üç boyut etkisi taşıyan bir natürmort yapılacağı belirtilir.

2. Keşfetme10 dk

   Öğrenciler sulu boya ile gölgeli alanları koyu tonlarla vurgular, aydınlık alanları açık tonlarla belirginleştirir; orta tonları iki ton arasındaki geçişi yumuşatacak şekilde uygular. Ton geçişlerini oluşturmak için sulu boyanın üzerine şeker veya tuz serperek elde edilen görsel etkileri deneyip gruplarında tartışır (E3.3, SDB3.1, GS.4.5.1.b).

   GS.4.5.1
3. Uygulama20 dk

   Öğrenciler tasarladıkları kompozisyondaki nesneleri tek renkle (indigo ya da sepya) lavi tekniğiyle boyayarak kademeli ton geçişleriyle üç boyut etkisi taşıyan natürmortlarını tamamlar (GS.4.5.1.b). Öğretmen kavram yanılgıları ve eksikler hakkında geri bildirim verir. Tamamlanan ürünler sergilenir; gruplar süreçte edindikleri deneyimleri ve kompozisyonlarının estetik özelliklerini açıklar (D7.1, OB4, OB9, SDB1.2).

   GS.4.5.1
4. Sonuçlandırma5 dk

   Öğrencilerden tamamladıkları tek renkli natürmortu kademeli ton geçişi ve üç boyut etkisi açısından değerlendirmeleri istenir (GS.4.5.1.b). Ürünler Dereceli Puanlama Anahtarı ile değerlendirilir; öğrenciler Öz Değerlendirme Formu'nu doldurur ve bir arkadaşlarının çalışmasına Akran Değerlendirme Formu ile geri bildirim verir.

   GS.4.5.1

Sınıf defteri: GS.4.5.1 Nesnelerdeki kademeli ton geçişlerini yansıtan tek renkli natürmort…; değerlendirme